Trang chủ › Công cụ › Từ vựng học thuật AWL
Bảng phiên âm IPA tiếng Anh — 44 âm vị
IPA là bộ ký hiệu cho phép đọc đúng một từ chưa nghe bao giờ. Bảng dưới đây gồm 44 âm vị của tiếng Anh, mỗi âm kèm cách đọc và từ ví dụ lấy từ chính bộ 570 từ vựng học thuật AWL. Bấm vào từ ví dụ là nghe được.
Đọc trước khi dùng bảng
Đọc phần mô tả tiếng Việt như một chỗ bám, không phải bản dịch âm. Tiếng Việt không có các âm /θ/, /ð/, /ʒ/, /æ/, và phụ âm cuối tiếng Việt không bật hơi như tiếng Anh. Mọi dòng "gần giống âm … tiếng Việt" bên dưới đều là ước chừng để định hướng khẩu hình. Chốt lại vẫn phải bấm nghe rồi bắt chước.
Bảng gồm 44 âm vị, 570 từ AWL có phiên âm, trong đó 407 từ bấm nghe được ngay. Có 44/44 âm tìm được ví dụ thật trong bộ từ.
| Nhóm âm | Số âm |
|---|---|
| Nguyên âm đơn | 12 |
| Nguyên âm đôi | 8 |
| Phụ âm | 24 |
Nguyên âm đơn: 12 âm
12 nguyên âm giữ nguyên khẩu hình từ đầu đến cuối. Dấu hai chấm (ː) nghĩa là âm dài — với tiếng Anh, dài hay ngắn đổi hẳn nghĩa của từ, không phải chi tiết làm màu.
| Âm | Từ mẫu | Cách đọc (ước chừng) | Ví dụ nghe được trong AWL | Số từ AWL |
|---|---|---|---|---|
| /iː/ | fleece | Âm "i" dài, môi kéo ngang như đang cười. Dài hơn hẳn /ɪ/ và đây là chỗ phân biệt "sheep" với "ship". | create, team, feature, region, medium, economy, series, achieve | 36 |
| /ɪ/ | kit | Âm "i" ngắn, lỏng, gần "i" tiếng Việt nhưng miệng mở hơn một chút. | issue, involve, require, research, design, benefit, evident, similar | 231 |
| /ʊ/ | foot | Âm "u" ngắn, môi tròn nhẹ chứ không chúm chặt. | goal, document, input, formula, evaluate, accumulate, duration, manipulate | 10 |
| /uː/ | goose | Âm "u" dài, môi chúm tròn và giữ lâu. | issue, assume, remove, attitude, institute, contribute, revenue, conclude | 23 |
| /e/ | dress | Gần âm "e" tiếng Việt, miệng mở vừa. | process, benefit, percent, data, evident, affect, section, comment | 112 |
| /ə/ | about | Schwa — âm yếu nhất và PHỔ BIẾN NHẤT của tiếng Anh, chỉ xuất hiện ở âm tiết không nhấn. Đọc rõ mọi âm tiết là nghe ra ngay không phải người bản ngữ. | policy, require, major, available, community, approach, couple, percent | 242 |
| /ɜː/ | nurse | Âm "ơ" dài, lưỡi ở giữa khoang miệng, môi không tròn. | research, occur, network, version, purchase, alternative, transfer, overall | 34 |
| /ɔː/ | thought | Âm "o" dài, môi tròn. | source, normal, author, corporate, secure, export, proportion, furthermore | 23 |
| /æ/ | trap | Miệng mở rộng, nằm giữa "a" và "e" tiếng Việt. Tiếng Việt không có âm này nên phải tập riêng. | contact, factor, establish, contract, challenge, access, attitude, transfer | 70 |
| /ʌ/ | strut | Âm "â" ngắn, gọn, miệng mở vừa và không tròn môi. | couple, culture, structure, function, adult, income, conduct, survive | 90 |
| /ɑː/ | palm | Âm "a" dài, miệng mở to, lưỡi lùi về sau. | target, task, grant, participate, chart, enhance, margin, paragraph | 10 |
| /ɒ/ | lot | Âm "o" ngắn, môi tròn. Giọng Mỹ thường gộp âm này vào /ɑː/. | job, involve, policy, economy, contract, comment, goal, positive | 57 |
Nguyên âm đôi: 8 âm
8 âm trượt từ nguyên âm này sang nguyên âm kia trong cùng một nhịp. Người Việt hay tách thành hai tiếng rời — đó là lỗi dễ nhận ra nhất khi nghe.
| Âm | Từ mẫu | Cách đọc (ước chừng) | Ví dụ nghe được trong AWL | Số từ AWL |
|---|---|---|---|---|
| /eɪ/ | face | Trượt từ /e/ sang /ɪ/, gần "ây" tiếng Việt. | create, major, available, range, indicate, debate, maintain, facilitate | 83 |
| /aɪ/ | price | Trượt từ /a/ sang /ɪ/, gần "ai" tiếng Việt. | require, design, site, final, item, despite, identify, file | 65 |
| /ɔɪ/ | choice | Trượt từ /ɔ/ sang /ɪ/, gần "oi" tiếng Việt. | exploit | 1 |
| /əʊ/ | goat | Trượt từ schwa sang /ʊ/. KHÔNG phải "ô" — bắt đầu bằng âm ơ rồi mới tròn môi. | process, role, approach, overall, promote, code, quote, locate | 37 |
| /aʊ/ | mouth | Trượt từ /a/ sang /ʊ/, gần "ao" tiếng Việt. | encounter, compound, found, outcome, output, foundation | 6 |
| /ɪə/ | near | Trượt từ /ɪ/ sang schwa, gần "ia". | area, period, medium, series, previous, obvious, criteria, media | 8 |
| /eə/ | square | Trượt từ /e/ sang schwa. | area, vary, whereas, arbitrary, thereby, welfare | 6 |
| /ʊə/ | cure | Trượt từ /ʊ/ sang schwa. Nhiều người bản ngữ trẻ nay đọc thành /ɔː/. | manual, mature | 2 |
Phụ âm: 24 âm
24 phụ âm. Nhóm khó nhất với người Việt nằm ở âm CUỐI từ: tiếng Việt không bật âm cuối, nên "like" dễ thành "lai" và mất hẳn phụ âm.
| Âm | Từ mẫu | Cách đọc (ước chừng) | Ví dụ nghe được trong AWL | Số từ AWL |
|---|---|---|---|---|
| /p/ | pen | Bật hơi mạnh ở đầu từ — khác hẳn "p" tiếng Việt vốn không bật. | process, period, policy, approach, couple, percent, despite, specific | 115 |
| /b/ | bad | Gần "b" tiếng Việt, có rung dây thanh. | job, available, benefit, establish, debate, labour, contribute, brief | 45 |
| /t/ | tea | Đầu lưỡi chạm lợi trên, bật hơi khi đứng đầu từ nhấn. | create, team, community, site, benefit, percent, data, evident | 266 |
| /d/ | did | Như /t/ nhưng có rung dây thanh. | period, individual, design, data, evident, medium, method, despite | 117 |
| /k/ | cat | Gần "c/k" tiếng Việt nhưng bật hơi khi đứng đầu từ. | create, require, community, couple, culture, contact, factor, affect | 200 |
| /ɡ/ | get | Gần "g" tiếng Việt trong "ga". | significant, target, goal, legal, grant, colleague, investigate, grade | 27 |
| /tʃ/ | church | Gần "ch" tiếng Việt nhưng bật mạnh hơn. | research, approach, culture, feature, structure, achieve, challenge, purchase | 19 |
| /dʒ/ | judge | Phiên bản rung của /tʃ/, gần "gi" nhưng nặng hơn. | job, individual, major, range, region, image, challenge, energy | 33 |
| /f/ | fall | Răng trên chạm môi dưới, gần "ph" tiếng Việt. | benefit, feature, factor, affect, final, function, significant, specific | 64 |
| /v/ | voice | Như /f/ nhưng rung dây thanh. Người Việt hay đọc thành "v" tiếng Việt vốn nhẹ hơn nhiều. | involve, individual, available, evident, achieve, positive, previous, version | 69 |
| /θ/ | thin | Đặt đầu lưỡi giữa hai hàm răng rồi thổi hơi. Tiếng Việt KHÔNG có âm này; đọc thành "th" hay "s" đều sai. | method, theory, author, theme, ethnic, authority, forthcoming, thesis | 10 |
| /ð/ | this | Như /θ/ nhưng rung dây thanh. Cũng không có trong tiếng Việt. | nevertheless, furthermore, thereby, nonetheless | 4 |
| /s/ | so | Gần "x" tiếng Việt. | issue, process, policy, research, site, percent, similar, source | 201 |
| /z/ | zoo | Như /s/ nhưng rung dây thanh. Người Việt hay bỏ mất âm này ở cuối từ số nhiều. | design, series, positive, transfer, physical, whereas, impose, expose | 27 |
| /ʃ/ | she | Gần "s" tiếng Việt miền Bắc khi uốn lưỡi, môi hơi chúm. | section, establish, function, potential, option, professional, version, generation | 32 |
| /ʒ/ | vision | Phiên bản rung của /ʃ/. Hiếm, thường nằm giữa từ như "measure". | vision, regime, visual | 3 |
| /h/ | how | Gần "h" tiếng Việt, chỉ là hơi thoát ra. | enhance, highlight, hence, comprehensive, coherent, hierarchy, behalf, inherent | 10 |
| /m/ | man | Gần "m" tiếng Việt. | team, major, community, similar, medium, economy, image, environment | 128 |
| /n/ | no | Gần "n" tiếng Việt. | involve, individual, design, community, range, benefit, percent, evident | 248 |
| /ŋ/ | sing | Gần "ng" tiếng Việt, chặn hơi ở cuống lưỡi. | function, link, incorporate, distinct, concurrent, forthcoming, ongoing, notwithstanding | 8 |
| /l/ | leg | Gần "l" tiếng Việt khi đứng đầu; đứng cuối từ thì lưỡi lùi sau, nghe tối hơn. | involve, policy, individual, available, role, couple, culture, similar | 160 |
| /r/ | red | Lưỡi cuộn nhẹ, KHÔNG rung như "r" tiếng Việt miền Nam. | area, process, period, create, require, research, major, role | 182 |
| /j/ | yes | Gần "d" miền Nam hoặc "gi", như trong "yes". | issue, community, document, attitude, institute, annual, contribute, revenue | 37 |
| /w/ | wet | Môi chúm tròn rồi mở ra, như "oa". | require, network, aware, whereas, quote, acquire, somewhat, sequence | 23 |
Cách đọc bảng và cách luyện
Mỗi hàng là một âm vị. Ký hiệu nằm giữa hai gạch chéo là âm cần học, cột "Từ mẫu" là một từ quen thuộc chứa âm đó, còn cột cách đọc mô tả khẩu hình bằng tiếng Việt. Dấu hai chấm (ː) nghĩa là âm dài. Cột "Ví dụ nghe được" lấy từ bộ từ vựng học thuật nên luyện xong là dùng lại được ngay khi đọc bài học thuật. Từ nào có đường dẫn thì bấm lần nữa vào tên từ sẽ mở trang đầy đủ gồm họ từ, collocation và các danh sách từ vựng khác chứa nó.
Học theo thứ tự nào
- Bắt đầu từ schwa /ə/. Đây là âm xuất hiện nhiều nhất trong tiếng Anh và cũng là âm người Việt bỏ qua nhiều nhất. Nắm được nó là nhịp câu đổi hẳn.
- Tiếp theo là các cặp dài và ngắn: /iː/ với /ɪ/, /uː/ với /ʊ/, /ɑː/ với /ʌ/. Trong tiếng Anh, dài hay ngắn đổi hẳn nghĩa của từ chứ không phải chi tiết làm màu.
- Rồi tới bốn âm tiếng Việt không có: /θ/, /ð/, /ʒ/, /æ/. Bốn âm này phải tập riêng vì không mượn được âm nào sẵn có để thay.
- Cuối cùng là phụ âm ở cuối từ. Tiếng Việt không bật âm cuối nên "like" dễ thành "lai", "test" thành "tét". Nghe kỹ đuôi từ trong các ví dụ ở trên.
Ví dụ cách dùng bảng
Ví dụ 1. Phân biệt âm dài và âm ngắn
Mở nhóm nguyên âm đơn và so hàng /iː/ với hàng /ɪ/. Từ mẫu của /iː/ là fleece, của /ɪ/ là kit. Bảng nhắc rằng /iː/ dài hơn hẳn và đó là chỗ phân biệt "sheep" với "ship". Hãy bấm nghe một từ ví dụ ở mỗi hàng, đọc liền hai lần rồi tự nghe độ dài khác nhau.
Ví dụ 2. Tập một âm tiếng Việt không có
Ở nhóm phụ âm, tìm hàng /θ/ có từ mẫu thin và hàng /ð/ có từ mẫu this. Mô tả của bảng: đặt đầu lưỡi giữa hai hàm răng rồi thổi hơi cho /θ/; /ð/ giống /θ/ nhưng rung dây thanh. Đọc thành "th" hay "s" kiểu tiếng Việt đều sai, nên hãy nhìn vào gương để kiểm tra đầu lưỡi có thật sự thò ra giữa hai hàm răng.
Những điều thường bị nhầm
- Mô tả "gần giống âm X tiếng Việt" chỉ là ước chừng. Nó giúp bạn định hướng khẩu hình chứ không thay được việc nghe và bắt chước.
- Số lượng âm vị phụ thuộc cách đếm và giọng đọc. Bảng này theo chuẩn Anh–Anh với 44 âm, giọng Mỹ gộp một số âm nên con số khác đi.
- Ký hiệu IPA không phải chữ cái. Một ký hiệu có thể ứng với nhiều cách viết, và một chữ cái có thể ứng với nhiều âm.
Câu hỏi thường gặp
Tiếng Anh có bao nhiêu âm?
Cách đếm phổ biến nhất cho tiếng Anh–Anh là 44 âm vị: 24 phụ âm và 20 nguyên âm (12 nguyên âm đơn, 8 nguyên âm đôi). Có tài liệu đếm 45 khi tách thêm nguyên âm ba, hoặc 39–41 với giọng Mỹ vì giọng này gộp /ɒ/ vào /ɑː/ và gần như bỏ /ʊə/. Bảng này theo cách đếm 44 âm của chuẩn Anh–Anh.
Mô tả "gần giống âm gì trong tiếng Việt" có chính xác không?
Không. Đó chỉ là chỗ bám ban đầu. Tiếng Việt không có /θ/, /ð/, /ʒ/, /æ/, và phụ âm cuối tiếng Việt không bật hơi như tiếng Anh. Hãy dùng mô tả để định hướng khẩu hình, rồi bấm nghe từ ví dụ và bắt chước — tai đáng tin hơn bản mô tả bằng chữ.
Âm nào người Việt hay sai nhất?
Ba nhóm: phụ âm CUỐI từ bị nuốt mất (tiếng Việt không bật âm cuối), hai âm /θ/ và /ð/ vốn không tồn tại trong tiếng Việt, và schwa /ə/ — âm phổ biến nhất tiếng Anh nhưng người Việt hay đọc rõ mọi âm tiết nên nghe ra ngay là không phải người bản ngữ.
Vì sao từ ví dụ toàn từ học thuật?
Chúng lấy từ chính Academic Word List — bộ từ mà người ôn IELTS, TOEFL hay viết luận đại học phải học. Tập phát âm trên đúng những từ sẽ dùng lại thì công sức được đền đáp hai lần, thay vì tập trên danh sách từ mồi rồi chẳng bao giờ gặp lại.
Công cụ và bài viết liên quan
Các từ ví dụ trong bảng đều lấy từ bộ 570 họ từ vựng học thuật AWL, nơi bạn có thể học nghĩa và collocation của từng từ sau khi đã nghe phát âm. Muốn ôn bằng thẻ ghi nhớ, vào flashcard từ vựng AWL. Nếu có sẵn một đoạn văn tiếng Anh, công cụ tô màu từ vựng cho biết bạn đang dùng những từ học thuật nào.
Nội dung cập nhật theo 22 danh sách từ vựng học thuật đã công bố, áp dụng từ .
