Rắn ráo thường (Ptyas korros)

Ptyas korros (Schlegel, 1837)

Mã định danh quốc gia: 4Q9PF.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Sách Đỏ Việt Nam 2024	VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.
Danh lục Đỏ IUCN	NT - Sắp bị đe dọa — Chưa đạt ngưỡng bị đe dọa nhưng gần đạt, hoặc có thể đạt trong tương lai gần.
Nghị định 84/2021/NĐ-CP	Nhóm IIB
Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ	Có tên trong danh mục

›

›

›

›

ChiPtyas

Rắn ráo thường có tên khoa học Ptyas korros (Schlegel, 1837), thuộc họ Colubridae, bộ Squamata, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 2 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IIB; Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; NT - Sắp bị đe dọa theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 6 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Khánh Hòa, Quảng Ngãi, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh.

Loài đã được kiểm kê tại 34 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Nhóm IIB

Nghị định 84/2021/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 06/2019/NĐ-CP)

Loài động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ; hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại.

Nhóm II: Các loài thực vật rừng, động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ, hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại và các loài thuộc Phụ lục II CITES có phân bố tự nhiên tại Việt Nam. Nhóm IIA: Các loài thực vật rừng. Nhóm IIB: Các loài động vật rừng.

Căn cứ: Nghị định 84/2021/NĐ-CP · Nghị định 06/2019/NĐ-CP

Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật

Nghị định 160/2013/NĐ-CP

Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam.

Căn cứ: Nghị định 160/2013/NĐ-CP · Luật Đa dạng sinh học 2008

Nghĩa vụ chung khi tác động tới loài nguy cấp, quý, hiếm

Hoạt động săn, bắn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, chế biến, vận chuyển, buôn bán các loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm không được ảnh hưởng tiêu cực đến sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển của loài đó trong tự nhiên.
Mọi hoạt động săn, bắn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, chế biến, quảng cáo, trưng bày, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập mẫu vật phải được quản lý, đảm bảo nguồn gốc hợp pháp.
Khu vực sinh cảnh sống thường xuyên, tập trung của các loài nguy cấp, quý, hiếm được nghiên cứu làm cơ sở để thành lập các khu rừng đặc dụng.
Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có hoạt động sản xuất, xây dựng công trình, điều tra, thăm dò, nghiên cứu, tham quan, du lịch trong diện tích rừng có loài nguy cấp, quý, hiếm phải thực hiện quy định của Nghị định này và pháp luật liên quan.

Tiêu chí đưa loài vào Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ

Số lượng cá thể còn ít hoặc đang bị đe dọa tuyệt chủng theo quy định tại Điều 5 Nghị định 160/2013/NĐ-CP;
Là loài đặc hữu hoặc có một trong các giá trị đặc biệt về khoa học, y tế, kinh tế, sinh thái, cảnh quan, môi trường và văn hóa - lịch sử theo quy định tại Điều 6 Nghị định 160/2013/NĐ-CP.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp Endangered	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Sách Đỏ Việt Nam 2024	VU - Sẽ nguy cấp Vulnerable	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.
Danh lục Đỏ IUCN	NT - Sắp bị đe dọa Near Threatened	Chưa đạt ngưỡng bị đe dọa nhưng gần đạt, hoặc có thể đạt trong tương lai gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Đây là một loài rắn không có nọc độc.[cần dẫn nguồn] Đuôi rắn có màu ôliu và các vảy có màu sẫm ở phần rìa, trên các phần dày nhất của thân có các dải màu nâu nhạt mờ, nhưng mất dần đi khi chúng lớn. Mắt tương đối lớn. Chiều dài đầu và thân 1.080 mm (43 in); đuôi 700 mm (28 in)

Đặc tính sinh học

Rắn đực có hai dương hành, khi giao phối rắn đực chỉ sử dụng một dương hành. Con đực có thể giao phối với nhiều con cái, trái lại con cái chỉ giao phối một lần. Thời gian giao phối có thể kéo dài từ nửa giờ đến vài giờ hay hơn nữa. Sau khi giao phối, tinh trùng nằm trong ống dẫn trứng của rắn cái trong nhiều tháng đến vài năm.

Mùa sinh sản thay đổi tùy theo địa phương, nhưng nói chung trong phạm vi từ tháng 4 tới tháng 8, thường đẻ trứng trong các tổ mối nhằm đảm bảo nhiệt độ và độ ẩm ổn định của một lò ấp trứng tự nhiên, và khi những con non nở ra chúng có thể tìm ngay mối và ấu trùng mối để ăn. Rắn ráo đẻ 10 - 12 trứng mỗi lứa

Môi trường sinh sống

Rắn ráo sống trong rừng, trảng cỏ, bụi ven đường ven nương rẫy và cả trong nhà của con người.[3] Chúng leo trèo, bơi lặn giỏi, thường chủ động bò đi tìm mồi một mình vào ban ngày

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Buôn bán, tiêu thụ trái phép · Sự suy giảm quần thể
Giá trị của loài	Giá trị kinh tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Hà Nội
Khánh Hòa
Quảng Ngãi
Đồng Nai
Đồng Tháp
Tây Ninh

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Vườn quốc gia Hoàng Liên	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Lào Cai, Lai Châu
Vườn quốc gia Pù Mát	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Nghệ An
Vườn quốc gia Cát Tiên	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Đồng Nai
Vườn quốc gia Chư Mom Ray	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Quảng Ngãi
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Quảng Trị
Vườn quốc gia Núi Chúa	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Khánh Hòa
Vườn quốc gia Cúc Phương	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Ninh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa
Khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Linh	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Quảng Ngãi
Vườn quốc gia Lò Gò Xa Mát	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Tây Ninh
Vườn quốc gia Bạch Mã	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Huế, Đà Nẵng
Vườn quốc gia Xuân Sơn	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Phú Thọ
Vườn quốc gia Bù Gia Mập	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Đồng Nai
Khu dự trữ thiên nhiên Mường Nhé	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Điện Biên
Vườn quốc gia Ba Bể	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Thái Nguyên
Vườn quốc gia Phước Bình	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Khánh Hòa
Vườn quốc gia Chư Yang Sin	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Đắk Lắk
Vườn quốc gia Phia Oắc - Phia Đén	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Cao Bằng
Khu bảo tồn thiên nhiên Hang Kia - Pà Cò	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Phú Thọ
Vườn quốc gia Xuân Thủy	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Ninh Bình
Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Lào Cai
Vườn quốc gia U Minh Thượng	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	An Giang
Khu Bảo tồn thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Đồng Nai
Vườn quốc gia Bái Tử Long	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Quảng Ninh
Vườn quốc gia Cát Bà	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hải Phòng
Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Khánh Hòa
Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Tây Ninh
Vườn quốc gia Mũi Cà Mau	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Cà Mau
Vườn quốc gia Tràm Chim	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Đồng Tháp
Vườn quốc gia Ba Vì	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hà Nội, Phú Thọ
Khu rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan Vịnh Hạ Long	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Quảng Ninh
Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tam Giang - Cầu Hai	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Huế
Vườn quốc gia Phú Quốc	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	An Giang
Vườn quốc gia Vũ Quang	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hà Tĩnh
Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hồ Chí Minh

Loài khác trong họ Colubridae

Tên gọi	Tên khoa học	Sách Đỏ VN	IUCN	NĐ 84/2021
Rắn Ráo Trâu	Ptyas mucosa	EN - Nguy cấp	LC - Ít quan tâm	Nhóm IIB
Rắn sọc dưa	Coelognathus radiatus	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Rắn sãi op-ta	Hebius optatus	—	LC - Ít quan tâm	—
Rắn sọc đốm tím	Archelaphe bella	—	—	Nhóm IIA
Rắn nguyễn văn sáng	Colubroelaps nguyenvansangi	—	DD - Thiếu dữ liệu	—
Rắn sọc đuôi	Elaphe taeniura	—	VU - Sẽ nguy cấp	—
Rắn sãi an-d-re-a	Hebius andreae	—	DD - Thiếu dữ liệu	—
Rắn sọc quan	Euprepiophis mandarinus	—	—	—
Rắn sọc vàng	Coelognathus flavolineatus	—	LC - Ít quan tâm	—
Rắn sọc đuôi khoanh	Elaphe moellendorffi	—	VU - Sẽ nguy cấp	—
Rắn rào bua-rê	Boiga bourreti	—	EN - Nguy cấp	—

Câu hỏi thường gặp

Rắn ráo thường là loài gì?

Rắn ráo thường có tên khoa học Ptyas korros (Schlegel, 1837), thuộc họ Colubridae, bộ Squamata, giới Animalia. Đây là một loài rắn không có nọc độc.[cần dẫn nguồn] Đuôi rắn có màu ôliu và các vảy có màu sẫm ở phần rìa, trên các phần dày nhất của thân có các dải màu nâu nhạt mờ, nhưng mất dần đi khi chúng lớn. Mắt tương đối lớn. Chiều dài đầu và thân 1.080 mm (43 in); đuôi 700 mm (28 in) Loài được ghi nhận phân bố tại Hà Nội, Khánh Hòa, Quảng Ngãi, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh.

Rắn ráo thường có nằm trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm không?

Có. Nhóm IIB (Nghị định 84/2021/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 06/2019/NĐ-CP)): Loài động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ; hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại. Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật (Nghị định 160/2013/NĐ-CP): Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam. Mọi hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán mẫu vật của loài phải tuân thủ quy định tương ứng.

Khai thác, mua bán rắn ráo thường có bị cấm không?

Loài thuộc Nhóm IIB của Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (Nghị định 06/2019/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 84/2021/NĐ-CP). Loài động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ; hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại. Ngoài ra, theo Điều 5 Nghị định 06/2019/NĐ-CP, mọi hoạt động săn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, chế biến, xuất nhập khẩu mẫu vật đều phải được quản lý và bảo đảm nguồn gốc hợp pháp.

Rắn ráo thường được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. Sách Đỏ Việt Nam 2024 xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Danh lục Đỏ IUCN xếp loài ở hạng NT - Sắp bị đe dọa — Chưa đạt ngưỡng bị đe dọa nhưng gần đạt, hoặc có thể đạt trong tương lai gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Rắn ráo thường phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 34 khu: Vườn quốc gia Hoàng Liên, Vườn quốc gia Pù Mát, Vườn quốc gia Cát Tiên, Vườn quốc gia Chư Mom Ray, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Vườn quốc gia Núi Chúa, Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu bảo tồn thiên nhiên Ngọc Linh và một số khu khác.

Vì sao rắn ráo thường bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Buôn bán, tiêu thụ trái phép; Sự suy giảm quần thể.

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 02/06/2026. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.