Ếch gai sần (Quasipaa verrucospinosa)

Ếch gai sần có tên khoa học Quasipaa verrucospinosa (Bourret, 1937), thuộc họ Dicroglossidae, bộ Anura, lớp Amphibia, giới Animalia.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 16 tỉnh, thành phố: Lào Cai, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai và 8 địa phương khác.

Loài đã được kiểm kê tại 30 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Chiều dài thân trung bình 82mm (cá thể đực lớn nhất: 105mm, cá thể cái lớn nhất: 100mm). Đầu rộng mõm tù, nếp thái dương to chạy từ sau mắt đến gần chân trước. Màng nhĩ không rõ. Lưng màu xám hay xám nâu pha những vết vàng nhạt, con non có màu nâu đỏ. Trên lưng có những mụn cóc lớn hình hầu dục chạy gần thẳng hàng, trên mỗi mụn cóc có từ 2 - 3 đôi khi hơn những vai đen nhỏ. Giữa hai mụn cóc lớn có từ 1 - 5 mụn cóc nhỏ xếp xít nhau. Mặt trên các chi có nhiều vết xám to chạy ngang. Phần ngực, bụng và trên ngón I và II chân trước của con đực có nhiều gai nhỏ đen.

Đặc tính sinh học

Sống ở các suối chảy sâu trong rừng, tập trung ở đầu nguồn các con suối lớn, nơi có nhiều đá to, ít nước. Kiếm ăn ban đêm, thích ngâm mình trong nước rình mồi. Thức ăn gồm côn trùng cánh cứng, sâu non, ấu trùng chuồn chuồn, gián rừng, gọng cua. Tiếng kêu ban đêm rất lớn và âm vang. Ở một số nơi, đồng bào dân tộc gọi là ếch bò vì có tiếng kêu giống bò. Đẻ trứng từ tháng 8 đến tháng 11, ở suối nơi nước chảy chậm mỗi lần khoảng 200 - 300 trứng đường kinh 3,5 - 3,7mm. Nòng nọc phát triển trong nước. (Nguyễn Văn Sáng và cs. 2005).

Môi trường sinh sống

Ếch gai sần sống ở các suối đá, nước chảy, bám trên tảng đá hoặc ngâm mình dưới nước, thường gặp ở đầu nguồn, nơi có nhiều đá to và ít nước. Sinh cảnh xung quanh là rừng cây gỗ to và vừa (Nguyễn Văn Sáng và cs. 2005).

Tình trạng sinh sống

Loài này phân bố ở các tỉnh Miền Bắc vào đến Tây Nguyên. Loài này thường xuyên bị săn bắt để làm thực phẩm và buôn bán; sinh cảnh sống của loài đã và đang bị thu hẹp, suy thoái do tác động của các hoạt động khai thác lâm sản, xâm lấn đất rừng làm đất canh tác nông nghiệp; loài này khá hiếm gặp trong tự nhiên; quần thể bị suy giảm ước tính khoảng hơn 30% trong vòng hơn 15 năm qua

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Dicroglossidae