Gội nếp (Aglaia spectabilis)

Gội nếp có tên khoa học Aglaia spectabilis (Miq.) S. S. Jain & Bennet, thuộc họ Meliaceae, bộ Sapindales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Loài này được ghi nhận trong 1 danh mục pháp lý về bảo tồn: Loài được ưu tiên bảo vệ — Thực vật.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 14 tỉnh, thành phố: Sơn La, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ, Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An và 6 địa phương khác.

Loài đã được kiểm kê tại 23 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ lớn, cao 30-45 m, đường kính 100-150 cm, gốc thường có bạnh vè. Cành non có lông hình sao. Lá kép lông chim lẻ, lớn, cuống lá dài 40’50 cm, phình ở gốc; lá chét 11-15, mọc đối hay gắn đối, cuống lá chét dài 1-2,5 cm, những đôi phía dưới phiến hình trái xoan-mũi mác, nhũng đôi phía trên hình thuồn, gốc tròn hay gần tròn, đầu nhọn, phiến lá cỡ 10-18x5-7 cm, dai, nhắn; gân bên 8-12 dổi ở những đới dưới, 14-18 đôi ở những dối trên, nổi rõ cả 2 mặt. Cụm hoa đực hình chùy ử nách lá. Cụm Hoa cái hình chùm ngắn hơn lá, có lông. Hoa gần hình cầu, đường kính 3-4 mm; cuống hoa ngắn. Lá dài 3-5, dính ở phía dưới, mặt ngoài có lông hình sao. Cánh hoa 3, nhẵn; ống nhị hình cầu, nhẵn; bao phấn 10, thuôn, dính 2/3 phía trên ống nhị, nhưng không thò ra ngoài. Bầu hình cầu, có lông, 2 ô, 2 noãn trong mỗi ô; vòi nhụy không phát triển. Quả hình cầu hay trứng ngược, đường kính 5-6 cm, 3 ô, mỗi ô 1 hạt, khi chín, nứt muộn. Hạt có áo hạt, màu đỏ

Đặc tính sinh học

Sinh học và sinh thái: Cây gỗ lớn, gốc thường có bạnh vè. Cành non có lông hình sao. Mùa hoa tháng 4-5, có quả tháng 9-12. Mọc trong rừng nguyên sinh và thứ sinh, ở độ cao dưới 700 m. Tái sinh bằng hạt

Môi trường sinh sống

Rừng nguyên sinh và thứ sinh, ở độ cao dưới 700 m

Tình trạng sinh sống

Tinh trang: Loài cây bị khai thác nhiều, diện tích rừng bị giảm sút, mức độ giảm sút hiện tại và trong tương lai không ít hơn 20%. Loài sẽ nguy cấp. Tuy nhiên, sẽ được bảo tồn ở Vườn quốc gia Ba Vì và Cúc Phương

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Meliaceae