Chò Nâu (Dipterocarpus retusus)

Chò Nâu có tên khoa học Dipterocarpus retusus Blume, thuộc họ Dipterocarpaceae, bộ Malvales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; EN - Nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 8 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Sơn La, Lào Cai, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Quảng Trị, Đà Nẵng.

Loài đã được kiểm kê tại 19 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ lớn, cao 30-40 m, đường kính tới 1 m. Thân thẳng, hình trụ, phân cành cao. Tán thưa, hình cầu. Cành non mập, phủ lông dầy nhưng sớm rụng. Lá hình trái xoan hay trái xoan thuôn, dài 20-40 cm, rộng 15-25 cm, mép lượn sóng. Gân bên 15-20 đôi, có lông cứng, nổi rõ ở mặt dưới. Cuống lá dài 3-4 cm, khi non có lông, khi già màu đen, không lông. Lá kèm lớn, hình búp, dài 8-12 cm. Cụm hoa hình chùm, ống đài hình cầu, dài 2,5 cm, rộng 2 cm. Quả hình trứng hơi tròn, đường kính 2-3 cm, 5 thùy đài tồn tại, trong đó 3 thùy tiêu giảm, hình tim, đỉnh tròn, dài 0,7 cm; 2 thùy phát triển mạnh thành cánh, dài 15-20 cm, rộng 2-3 cm, có 3 gân rõ

Đặc tính sinh học

Sinh học và sinh thái: Cây gỗ lớn, mùa hoa tháng 1-2, mùa quả tháng 8-9. Cây mọc trong rừng nhiệt đới gió mùa, ở độ cao từ 100-1000 m, tập trung nhất ở 300-700 m. Ưa đất sâu, dầy, thoát nước. Thường mọc cùng Chò xanh (Terminalia myriocarpa Heurk & Muell. -Arg.), Chò chỉ (Parashorea chinensis H. Wang), Giổi xanh (Michelia mediocris Dandy),... Cây ưa sáng, mọc với tốc độ trung bình, khi non hơi ưa bóng. Tái sinh tự nhiên tốt trên các đất rừng mới khai thác vì cây mẹ thường cho nhiều quả và khả năng phát tán tốt của quả

Môi trường sinh sống

Rừng nhiệt đới gió mùa, ở độ cao từ 100-1000 m, tập trung nhất ở 300-700 m. Đất sâu, dầy, thoát nước. Thường mọc cùng Chò xanh, Chò chỉ, Giổi xanh. Ưa sáng, khi non hơi ưa bóng

Tình trạng sinh sống

Do tình trạng môi trường sống bị thu hẹp rất nhanh, nhu cầu dùng gỗ của dân rất lớn nên đã bị tuyệt diệt ở các khu vực rừng gần dân cư. Cần có biện pháp tích cực bảo vệ chúng. Đã được bảo vệ trong các Vườn quốc gia Xuân Sơn và Tam Đảo. Được trồng khá nhiều trong công tác trồng rừng, trồng làm cây bóng mát ở nhiều thành phố lớn của các tỉnh phía Bắc Việt Nam

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Dipterocarpaceae