Táu Nước (Vatica subglabra)

Táu Nước có tên khoa học Vatica subglabra Merr., thuộc họ Dipterocarpaceae, bộ Malvales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; EN - Nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN (2022).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 5 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh.

Loài đã được kiểm kê tại 12 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ lớn, cao 20-30 m; thân thẳng, phân cành sớm; đường kính 40- 60 cm. Vỏ màu xám đen, nứt dọc, có nhiều địa y bao phủ. Cành mảnh, khi khô mầu nâu hồng, khi non có lông hình sao, sau nhẵn. Lá đơn, mọc cách, hình trái xoan, dài 4-7 cm, rộng 1-4 cm, hơi cong và không đối xứng, đỉnh thót nhọn, gốc hình nêm, mép nguyên. Gân cấp hai 10- 13 đôi; cuống lá mảnh, dài 0,5 cm. Cụm hoa hình chùy, ờ tận cùng hay mọc ở nách, có lông, sau nhẵn. Hoa hình trụ dài 10 mm, cuống 6-10 mm, có lông xám, hình sao. Đài 5; nhị 10-12; bầu phủ nhiều lông hình sao. Quả 5 cánh không đều nhau, khi chín màu nâu vàng, hai cánh lớn dài 3,5 cm, ba cánh nhỏ dài 1,5-2 cm. Quả hình cầu, nhẵn, đưèrng kính 8 mm, có vở i tồn tại

Đặc tính sinh học

Loài đặc hữu của Việt Nam. Cây gỗ lớn, mùa hoa tháng 4-5, mùa quả tháng 6-8. Cây mọc ở độ cao 100-900 m, tập trung ở 300-600 m. Cây trung sinh thiên về ưa ẩm nên thường gặp ở chân núi, trong thung lũng, ven sông suối; thường mọc cùng Chò chỉ, Chò nâu, Chò xanh, Nhội...Tái sinh tự nhiên tốt ở dưới tán rừng hơi thưa (0,3-0,5)

Môi trường sinh sống

Ở độ cao 100-900 m, tập trung ở 300-600 m. Ưa ẩm nên thường gặp ở chân núi, trong thung lũng, ven sông suối; thường mọc cùng Chò chỉ, Chò nâu, Chò xanh, Nhội...

Tình trạng sinh sống

Do gỗ tốt nên bị khai thác mạnh, cộng với môi trường sống bị phá huỷ nhanh nên loài này ngày càng trở nên hiếm. Tuy vậy Táu nước phân bố ở Vườn quốc gia Ba Vì (Hà Tây), Xuân Sơn (Phú Thọ), Cúc Phương (Ninh Bình), Vũ Quang (Hà Tĩnh) ... nên sự sống sót của loài được bảo đảm hơn

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Dipterocarpaceae