Dầu song nàng (Dipterocarpus dyeri)

Dầu song nàng có tên khoa học Dipterocarpus dyeri Pierre, thuộc họ Dipterocarpaceae, bộ Malvales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; EN - Nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 8 tỉnh, thành phố: Quảng Ngãi, Gia Lai, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Hồ Chí Minh, Tây Ninh, An Giang.

Loài đã được kiểm kê tại 11 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ lớn, cao 30-40 cm, đường kính tới 150 cm hay hơn. Thân hình trụ thẳng, phân cành cao, tán hình cầu. vỏ bong thành những mảnh nhỏ. Cành non màu nâu đỏ, có lông màu xám hay đỏ nhạt bao phủ. Lá đơn, mọc cách hình trái xoan thuôn, dài 5-25 cm hay hơn, đỉnh có mũi nhọn, gốc tù hay hơi hình tim; lá non có lông, nhất là trên các gân và mặt dưới lá; lá già nhẵn ở mặt trên; gân bên 18-31 đôi, mặt dưới hơi mờ; cuống lá 4-8 cm. Lá kèm lớn, dài 15-20 cm, rộng 2-4 cm, mặt trong màu đỏ nhạt, mặt ngoài có lông. Cụm hoa hình chùm đơn, có lông, dài 10-18 cm, mang 6-8 hoa không cuống. Hoa có đài hình ống, có 5 gờ dọc ở phía ngoài; cánh hoa màu hồng, nhẵn, dài 5 cm. Nhị 30. Quả có ống đài, dài 5,5 cm, rộng 5 cm, với 5 gờ nổi rõ, mang 5 cánh; 2 cánh lớn dài 20-23 cm, rộng 3-4 cm

Đặc tính sinh học

Cây gỗ lớn, mùa hoa tháng 6-8, có quả tháng 8-12. Cây mọc trong các rừng kín thường xanh, mưa ẩm nhiệt đới, ở độ cao dưới 800 m, thường chiếm tầng cao nhất của rừng. Có thể mọc rải rác cùng với Trai, Sến mủ, Gụ mật hoặc tập trung thành các khu rừng gần thuần loại. Cây ưa sáng khi già, khi non chịu bóng; tái sinh tốt, đặc biệt dưới các tán rừng có tàn che nhẹ (0,3-0,4)

Môi trường sinh sống

Rừng kín thường xanh, mưa ẩm nhiệt đới, ở độ cao dưới 800 m. Có thể mọc rải rác cùng với Trai, Sến mủ, Gụ mật hoặc tập trung thành các khu rừng gần thuần loại. Ưa sáng khi già, khi non chịu bóng

Tình trạng sinh sống

Nơi cư trú đang bị tàn phá và thu hẹp, cây bị khai thác mạnh, có xu hướng bị tiêu diệt ờ từng vùng lớn. Đã được bảo vệ ở Vườn quốc gia Cát Tiên (Đồng Nai) và Phú Quốc (Kiên Giang)

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Dipterocarpaceae