Tài khoản 338 – Phải trả, phải nộp khác theo Thông tư 200/2014/TT-BTC

Nguyên tắc kế toán tài khoản 338

a) Tài khoản này dùng để phản ánh tình hình thanh toán về các khoản phải trả, phải nộp ngoài nội dung đã phản ánh ở các tài khoản khác thuộc nhóm TK 33 (từ TK 331 đến TK 337). Tài khoản này cũng đ­ược dùng để hạch toán doanh thu nhận trư­ớc về các dịch vụ đã cung cấp cho khách hàng và các khoản chênh lệch giá phát sinh trong giao dịch bán thuê lại tài sản là thuê tài chính hoặc thuê hoạt động.

b) Nội dung và phạm vi phản ánh của tài khoản này gồm các nghiệp vụ chủ yếu sau:

- Giá trị tài sản thừa ch­ưa xác định rõ nguyên nhân, còn chờ quyết định xử lý của cấp có thẩm quyền; Giá trị tài sản thừa phải trả cho cá nhân, tập thể (trong và ngoài đơn vị) theo quyết định của cấp có thẩm quyền ghi trong biên bản xử lý, nếu đã xác định đư­ợc nguyên nhân;

- Số tiền trích và thanh toán bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và kinh phí công đoàn;

- Các khoản khấu trừ vào tiền l­ương của công nhân viên theo quyết định của toà án;

- Các khoản lợi nhuận, cổ tức, phải trả cho các chủ sở hữu;

- Vật tư, hàng hóa vay, m­ượn có tính chất tạm thời, các khoản nhận vốn góp hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) không hình thành pháp nhân mới.

- Các khoản thu hộ bên thứ ba phải trả lại, các khoản tiền bên nhận ủy thác nhận từ bên giao uỷ thác để nộp các loại thuế xuất, nhập khẩu, thuế GTGT hàng nhập khẩu và để thanh toán hộ cho bên giao ủy thác;

- Số tiền thu trước của khách hàng trong nhiều kỳ kế toán về cho thuê tài sản, cơ sở hạ tầng, khoản lãi nhận trước khi cho vay vốn hoặc mua các công cụ nợ (gọi là doanh thu nhận trước); Các khoản doanh thu, thu nhập chưa thực hiện.

- Khoản chênh lệch giữa giá bán trả chậm, trả góp theo cam kết với giá bán trả ngay.

- Số phải trả về tiền thu bán cổ phần thuộc vốn Nhà nước, khi cổ phần hoá doanh nghiệp có 100% vốn nhà nước.

- Khoản chênh lệch giá bán cao hơn giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại là thuê tài chính; Khoản chênh lệch giá bán cao hơn giá trị hợp lý của TSCĐ bán và thuê lại là thuê hoạt động.

- Các khoản phải trả, phải nộp khác, như phải trả để mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ và các khoản hỗ trợ khác (ngoài lương) cho người lao động...

c) Các khoản phải trả, phải nộp khác bằng ngoại tệ hoặc việc thanh toán các khoản phải trả, phải nộp khác đó phải theo dõi chi tiết gốc ngoại tệ riêng và quy đổi ngoại tệ ra đơn vị tiền tệ kế toán theo nguyên tắc:

- Khi phát sinh các khoản phải trả, phải nộp khác bằng ngoại tệ, kế toán phải quy đổi theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh: (là tỷ giá bán của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch);

- Khi thanh toán các khoản phải trả, phải nộp khác bằng ngoại tệ, kế toán phải quy đổi theo tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh;

- Cuối kỳ, kế toán phải đánh giá lại số dư các khoản phải trả, phải nộp khác bằng ngoại tệ theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm lập báo cáo (là tỷ giá bán của ngân hàng thương mại nơi thường xuyên có giao dịch) và được ghi nhận ngay vào chi phí tài chính, hoặc doanh thu hoạt động tài chính. Riêng khoản doanh thu nhận trước bằng ngoại tệ, nếu không có bằng chứng chắc chắn cho thấy doanh nghiệp sẽ phải trả lại khoản tiền nhận trước của khách hàng bằng ngoại tệ thì không được đánh giá lại.

Trích Điều 57 Thông tư 200/2014/TT-BTC.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Kết cấu của tài khoản 338 gồm 10 nhóm nghiệp vụ ghi Bên Nợ và 21 nhóm nghiệp vụ ghi Bên Có. Tài khoản này không có số dư cuối kỳ.

Số dư cuối kỳ: tài khoản 338 không có số dư cuối kỳ.

Sơ đồ chữ T tài khoản 338

Sơ đồ dưới đây dựng tự động từ 49 bút toán mà Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn cho tài khoản 338, nên mỗi dòng đều truy ngược được về một bút toán cụ thể ở mục phương pháp hạch toán.

Bên trái là các tài khoản ghi Có khi tài khoản 338 ghi Nợ; bên phải là các tài khoản ghi Nợ khi tài khoản 338 ghi Có.

Tài khoản cấp 2 của tài khoản 338

Phương pháp hạch toán tài khoản 338

Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn 49 bút toán cho tài khoản 338 tại Điều 57. Dưới đây là toàn bộ, giữ nguyên thứ tự và ghi chú trong ngoặc của văn bản.

1. a) Kế toán phản ánh giá trị tài sản thừa theo giá trị hợp lý tại thời điểm phát hiện để ghi sổ kế toán, ghi:
   Nợ TK 111 (Theo giá trị hợp lý)

   Nợ TK 152 (Theo giá trị hợp lý)

   Nợ TK 153 (Theo giá trị hợp lý)

   Nợ TK 156 (Theo giá trị hợp lý)

   Nợ TK 211 (Theo giá trị hợp lý)

   Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3381)
2. b) Khi có biên bản xử lý của cấp có thẩm quyền về số tài sản thừa, kế toán căn cứ vào quyết định xử lý ghi vào các tài khoản liên quan, ghi:
   Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3381)

   Có TK 411 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu; hoặc

   Có TK 441 - Nguồn vốn đầu tư­ XDCB

   Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3388)

   Có TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp

   Có TK 711 - Thu nhập khác
3. Khi nhận được thông báo hoặc quyết định cổ phần hoá của cơ quan có thẩm quyền, doanh nghiệp cổ phần hoá có trách nhiệm kiểm kê, phân loại tài sản doanh nghiệp đang quản lý, sử dụng tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp. Căn cứ vào Báo cáo kết quả kiểm kê tiền tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp, kế toán phản ánh giá trị tiền thừa qua kiểm kê, ghi:
   Nợ TK 111

   Nợ TK 112

   Có TK 3381 - Tài sản thừa chờ giải quyết
4. Kế toán xử lý tài sản thừa, thiếu trong kiểm kê: Đối với tài sản phát hiện thừa qua kiểm kê, căn cứ vào “Biên bản xử lý tài sản thừa, thiếu qua kiểm kê”, ghi:
   Nợ TK 3381 - Tài sản thừa chờ giải quyết

   Có TK 331 - Phải trả cho người bán (nếu tài sản thừa của người bán)

   Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác(3388)

   Có TK 411 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (đối với tài sản thừa không xác định được nguyên nhân hoặc không tìm được chủ sở hữu)
5. Khi trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ, ghi:
   Nợ TK 622 (số tính vào chi phí SXKD)

   Nợ TK 623 (số tính vào chi phí SXKD)

   Nợ TK 627 (số tính vào chi phí SXKD)

   Nợ TK 641 (số tính vào chi phí SXKD)

   Nợ TK 642 (số tính vào chi phí SXKD)

   Nợ TK 334 - Phải trả người lao động (số trừ vào lương người lao động)

   Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3382, 3383, 3384, 3386)
6. Khi nộp BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ, ghi:
   Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3382, 3383, 3384, 3386)

   Có TK 111

   Có TK 112
7. BHXH phải trả cho công nhân viên khi nghỉ ốm đau, thai sản..., ghi:
   Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3383)

   Có TK 334 - Phải trả người lao động
8. Chi tiêu kinh phí công đoàn tại đơn vị, ghi:
   Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3382)

   Có TK 111

   Có TK 112
9. Kinh phí công đoàn chi vư­ợt đư­ợc cấp bù, khi nhận được tiền, ghi:
   Nợ TK 111

   Nợ TK 112

   Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3382)
10. 3.4. Khi vay, mượn vật tư, hàng hóa, nhận góp vốn hợp đồng hợp tác kinh doanh không hình thành pháp nhân, ghi
    Nợ TK 111

    Nợ TK 112

    Nợ TK 152

    Nợ TK 153

    Nợ TK 156

    Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác
11. Khi nhận tiền của khách hàng trả tr­ước về cho thuê TSCĐ, BĐS đầu tư trong nhiều năm, kế toán phản ánh doanh thu chưa thực hiện theo giá ch­ưa có thuế GTGT, ghi:
    Nợ TK 111 (tổng số tiền nhận trư­ớc)

    Nợ TK 112 (tổng số tiền nhận trư­ớc)

    Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (giá ch­ưa có thuế GTGT)

    Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311)
12. Khi tính và ghi nhận doanh thu của từng kỳ kế toán, ghi:
    Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện

    Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5113, 5117)
13. Tr­ường hợp hợp đồng cho thuê tài sản không đ­ược thực hiện phải trả lại tiền cho khách hàng, ghi:
    Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (giá cho thuê ch­ưa có thuế GTGT)

    Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (số tiền trả lại cho ng­ười đi thuê về thuế GTGT của hoạt động cho thuê TSCĐ không thực hiện được)

    Có TK 111 (số tiền trả lại)

    Có TK 112 (số tiền trả lại)
14. Khi bán hàng trả chậm, trả góp thì ghi nhận doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của kỳ kế toán theo giá bán trả tiền ngay, phần chênh lệch giữa giá bán trả chậm, trả góp với giá bán trả tiền ngay ghi vào tài khoản 3387 "Doanh thu chưa thực hiện", ghi:
    Nợ TK 111

    Nợ TK 112

    Nợ TK 131

    Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (theo giá bán trả tiền ngay chưa có thuế GTGT)

    Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (phần chênh lệch giữa giá bán trả chậm, trả góp và giá bán trả tiền ngay chưa có thuế GTGT)

    Có TK 333 - Thuế và các khoản phải nộp Nhà nước (3331)
15. Hàng kỳ, tính, xác định và kết chuyển doanh thu tiền lãi bán hàng trả chậm, trả góp trong kỳ, ghi:
    Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện

    Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính
16. Khi thực thu tiền bán hàng trả chậm, trả góp trong đó gồm cả phần chênh lệch giữa giá bán trả chậm, trả góp và giá bán trả tiền ngay, ghi:
    Nợ TK 111

    Nợ TK 112

    Có TK 131 - Phải thu của khách hàng
17. + Nếu bán sản phẩm, hàng hoá, ghi:
    Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán

    Có TK 154 (631), 155, 156, 157

    Có TK 631 (631), 155, 156, 157

    Có TK 155 (631), 155, 156, 157

    Có TK 156 (631), 155, 156, 157

    Có TK 157 (631), 155, 156, 157
18. + Nếu thanh lý, bán BĐS đầu tư, ghi:
    Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (giá trị còn lại của BĐS đầu tư)

    Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ (2147) (số hao mòn luỹ kế - nếu có)

    Có TK 217 - BĐS đầu tư
19. Khi hoàn tất thủ tục bán tài sản, căn cứ vào hoá đơn và các chứng từ liên quan, ghi:
    Nợ TK 111 (tổng giá thanh toán)

    Nợ TK 112 (tổng giá thanh toán)

    Có TK 711 - Thu nhập khác (giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại)

    Có TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện (chênh lệch giữa giá bán lớn hơn giá trị còn lại của TSCĐ)

    Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp
20. Đồng thời ghi giảm TSCĐ:
    Nợ TK 811 - Chi phí khác (giá trị còn lại của TSCĐ bán và thuê lại)

    Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ (giá trị hao mòn) (nếu có)

    Có TK 211 - TSCĐ hữu hình (nguyên giá TSCĐ)
21. Định kỳ, kết chuyển chênh lệch lớn hơn (lãi) giữa giá bán và giá trị còn lại của tài sản cố định bán và thuê lại ghi giảm chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ phù hợp với thời gian thuê tài sản, ghi:
    Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện

    Có TK 623

    Có TK 627

    Có TK 641

    Có TK 642
22. 3.8. Các doanh nghiệp chưa phân bổ hết khoản lãi chênh lệch tỷ giá của giai đoạn trước hoạt động (đang phản ánh trên tài khoản 3387 – Doanh thu chưa thực hiện) phải kết chuyển toàn bộ số lãi chênh lệch tỷ giá vào doanh thu hoạt động tài chính để xác định kết quả kinh doanh trong kỳ, ghi:
    Nợ TK 3387 - Doanh thu chưa thực hiện

    Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính
23. Khi thu tiền từ bán cổ phần thuộc vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, ghi:
    Nợ TK 111

    Nợ TK 112

    Có TK 3385 - Phải trả về cổ phần hóa
24. Kế toán các khoản chính sách đối với người lao động dôi dư tại doanh nghiệp: Căn cứ quyết định của cơ quan có thẩm quyền về xác định khoản tiền phải sử dụng từ tiền thu bán cổ phần để hỗ trợ cho doanh nghiệp thực hiện chính sách đối với người lao động dôi dư tại thời điểm quyết định cổ phần hoá, ghi:
    Nợ TK 3385 - Phải trả về cổ phần hoá

    Có TK 334 - Phải trả người lao động
25. Khi thực tế trả tiền cho người lao động, ghi:
    Nợ TK 334 - Phải trả người lao động

    Có TK 111

    Có TK 112
26. Quyết toán chi phí cổ phần hoá: Khi kết thúc quá trình cổ phần hoá, doanh nghiệp phải báo cáo và thực hiện quyết toán chi phí cổ phần hoá với cơ quan quyết định cổ phần hoá. Chi phí cổ phần hoá được trừ vào tiền thu từ cổ phần hoá doanh nghiệp, ghi:
    Nợ TK 3385 - Phải trả về cổ phần hóa

    Có TK 1385 - Phải thu về cổ phần hóa (chi tiết chi phí cổ phần hoá)
27. Khi nộp tiền thu từ cổ phần hóa (sau khi trừ số chi phí cổ phần hoá) về Quỹ Hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp tại công ty mẹ của Tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước, công ty mẹ trong tổ hợp công ty mẹ - công ty con hoặc Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp do Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước giữ, ghi:
    Nợ TK 3385 - Phải trả về cổ phần hóa

    Có TK 111

    Có TK 112
28. Trường hợp nếu tiền thu bán cổ phần thuộc vốn Nhà nước, đơn vị không được sử dụng tiền thu bán cổ phần thì khoản lãi phải trả này phải trừ vào số phải nộp về thu cổ phần hoá mà không ghi nhận vào chi phí tài chính, kế toán ghi:
    Nợ TK 3385 - Phải trả về cổ phần hóa

    Có TK 335 - Chi phí phải trả
29. Khi trả tiền cho các nhà đầu tư, ghi:
    Nợ TK 335 - Chi phí phải trả

    Có TK 111

    Có TK 112
30. + Trường hợp giá trị thực tế phấn vốn Nhà nước tại thời điểm doanh nghiệp chuyển thành Công ty cổ phần lớn hơn giá trị thực tế phần vốn Nhà nước tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp thì số chênh lệch tăng (lãi) phải nộp vào Quỹ Hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp tại công ty mẹ của Tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước, công ty mẹ trong tổ hợp công ty mẹ - công ty con hoặc Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp do Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước giữ, ghi:
    Nợ TK 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

    Có TK 3385 - Phải trả về cổ phần hóa
31. Khi nộp tiền thu từ cổ phần hóa (sau khi trừ số chi phí cổ phần hoá) về Quỹ Hỗ trợ sắp xếp doanh nghiệp tại công ty mẹ của Tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước, công ty mẹ trong tổ hợp công ty mẹ - công ty con hoặc Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp do Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn Nhà nước giữ, ghi:
    Nợ TK 3385 - Phải trả về cổ phần hóa

    Có TK 111

    Có TK 112
32. Trường hợp tập thể, cá nhân phải bồi thường, ghi:
    Nợ TK 138 - Phải thu khác (1388)

    Có TK 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối
33. Khi nhận tiền của tập thể, cá nhân nộp tiền bồi thuờng, ghi:
    Nợ TK 111

    Nợ TK 112

    Có TK 138 - Phải thu khác (1388)
34. Trường hợp chênh lệch giảm do nguyên nhân khách quan, hoặc chủ quan nhưng vì lý do bất khả kháng mà người có trách nhiệm bồi thuờng không có khả năng thực hiện việc bồi thường và đã được cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định sử dụng số tiền thu từ bán cổ phần này để bù đắp tổn thất sau khi trừ đi phần được bảo hiểm bồi thường (nếu có) ghi:
    Nợ TK 3385 - Phải trả về cổ phần hóa

    Có TK 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối
35. a) Khi nhận của doanh nghiệp giao uỷ thác nhập khẩu tiền để mua hàng nhập khẩu, căn cứ các chứng từ liên quan, ghi:
    Nợ TK 111

    Nợ TK 112

    Có TK 338 - Phải trả khác (3388)
36. b) Khi chuyển tiền để ký quỹ mở LC (nếu thanh toán bằng thư tín dụng), căn cứ các chứng từ liên quan, ghi:
    Nợ TK 244 - Cầm cố, ký quỹ, ký cược

    Có TK 111

    Có TK 112
37. Nợ 138 - Phải thu khác
    Có TK 244 - Cầm cố, ký quỹ, ký cược
38. Khi thanh toán cho người bán ở nước ngoài về số tiền phải trả cho hàng nhập khẩu ủy thác, ghi:
    Nợ TK 138 - Phải thu khác (nếu bên giao ủy thác chưa ứng tiền mua hàng nhập khẩu)

    Nợ TK 3388 - Phải trả khác (trừ vào số tiền đã nhận của bên giao ủy thác)

    Có TK 111

    Có TK 112

    Có TK 3388
39. Thuế nhập khẩu, thuế GTGT hàng nhập khẩu, Thuế TTĐB phải nộp hộ cho doanh nghiệp uỷ thác nhập khẩu: Trong giao dịch xuất - nhập khẩu ủy thác (phải có hợp đồng xuất-nhập khẩu ủy thác), bên nhận ủy thác được xác định là người đại diện bên giao ủy thác để thực hiện các nghĩa vụ với NSNN (người nộp thuế hộ cho bên giao ủy thác), nghĩa vụ nộp thuế được xác định là của bên giao ủy thác. Trường hợp này, bên nhận ủy thác chỉ phản ánh số tiền thuế đã nộp vào NSNN là khoản chi hộ, trả hộ cho bên giao ủy thác. Khi nộp tiền vào NSNN, ghi:
    Nợ TK 138 - Phải thu khác (phải thu lại số tiền đã nộp hộ)

    Nợ TK 3388 - Phải trả khác (trừ vào số tiền đã nhận của bên giao ủy thác)

    Có TK 111

    Có TK 112
40. đ) Đối với phí uỷ thác nhập khẩu và thuế GTGT tính trên phí uỷ thác nhập khẩu, căn cứ vào Hoá đơn GTGT và các chứng từ liên quan, kế toán phản ánh doanh thu phí uỷ thác nhập khẩu, ghi:
    Nợ TK 131 (tổng giá thanh toán)

    Nợ TK 111 (tổng giá thanh toán)

    Nợ TK 112 (tổng giá thanh toán)

    Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (5113)

    Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp
41. e) Các khoản chi hộ khác cho doanh nghiệp uỷ thác nhập khẩu liên quan đến hoạt động nhận uỷ thác nhập khẩu (phí ngân hàng, phí giám định hải quan, chi thuê kho, thuê bãi chi bốc xếp, vận chuyển hàng...), căn cứ các chứng từ liên quan, ghi:
    Nợ TK 138 - Phải thu khác (chi tiết cho từng doanh nghiệp uỷ thác NK)

    Có TK 111 , 112
42. g) Bù trừ các khoản phải thu và phải trả khác khi kết thúc giao dịch, ghi:
    Nợ TK 338 - Phải trả khác

    Có TK 138 - Phải thu khác
43. b) Các khoản chi hộ bên giao ủy thác xuất khẩu, ghi:
    Nợ TK 138 - Phải thu khác (1388)

    Có TK 111

    Có TK 112
44. c) Khi nhận được tiền hàng của người mua ở nước ngoài, kế toán phản ánh là khoản phải trả cho bên giao ủy thác, ghi:
    Nợ TK 112 - Tiền gửi ngân hàng

    Có TK 338 - Phải trả khác (3388)
45. d) Bù trừ các khoản phải thu phải trả khác, ghi:
    Nợ TK 338 - Phải trả khác

    Có TK 138 - Phải thu khác
46. Khi xác định số phải trả, ghi:
    Nợ TK 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối

    Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3388)
47. Khi trả cổ tức, lợi nhuận cho chủ sở hữu, ghi:
    Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác (3388)

    Có TK 111 (số tiền trả cổ tức, lợi nhuận cho chủ sở hữu)

    Có TK 112 (số tiền trả cổ tức, lợi nhuận cho chủ sở hữu)

    Có TK 3335 - Thuế thu nhập cá nhân (nếu khấu trừ tại nguồn số thuế TNCN của chủ sở hữu)
48. Nếu phát sinh lỗ tỷ giá hối đoái, ghi:
    Nợ TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái

    Có TK 338 - Phải trả, phải nộp khác
49. Nếu phát sinh lãi tỷ giá hối đoái, ghi:
    Nợ TK 338 - Phải trả, phải nộp khác

    Có TK 413 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái

Tài khoản đối ứng với tài khoản 338

Trong 49 bút toán hướng dẫn cho tài khoản 338, khi ghi Nợ tài khoản 338 thì ghi Có 19 tài khoản khác nhau, gặp nhiều nhất là tài khoản 111 – Tiền mặt và khi ghi Có tài khoản 338 thì ghi Nợ 17 tài khoản, thường gặp nhất là tài khoản 111 – Tiền mặt.

Bảng này tính từ chính các bút toán trong văn bản, không phải bảng đối ứng có sẵn — thông tư không ban hành bảng nào như vậy.

Nghiệp vụ có sử dụng tài khoản 338

Bút toán của tài khoản 338 được gom theo nghiệp vụ ở các trang định khoản dưới đây, mỗi trang tập hợp bút toán của cùng một nghiệp vụ từ nhiều tài khoản khác nhau.

Điểm cần lưu ý khi áp dụng

Khi chuyển sang Thông tư 99/2025

Tài khoản 338 - Phải trả, phải nộp khác giữ nguyên số hiệu và tên khi chuyển từ Thông tư 200/2014 sang Thông tư 99/2025. Số tài khoản cấp 2 thay đổi từ 8 xuống 7.

Số bút toán hướng dẫn

Thông tư 99/2025 hướng dẫn 37 bút toán cho tài khoản 338, ít hơn Thông tư 200/2014 (49 bút toán).

Doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC) cũng có tài khoản 338 với tên “Phải trả, phải nộp khác”. Thông tư 133 chỉ quy định nguyên tắc và kết cấu tài khoản, không hướng dẫn bút toán; theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 133, doanh nghiệp nhỏ và vừa được lựa chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp và các văn bản thay thế. Khi chọn hướng đó, bút toán áp dụng là hướng dẫn của Thông tư 99/2025.

Đối chiếu tài khoản 338 giữa ba chế độ kế toán

Thông tư 133/2016/TT-BTC không có mục hướng dẫn phương pháp hạch toán, nên cột bút toán của chế độ này luôn bằng 0 — đó là đặc điểm của văn bản, không phải thiếu dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp về tài khoản 338

Tài khoản liên quan

Căn cứ pháp lý

• Điều 57 Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp — ban hành ngày 22/12/2014, áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực (đã hết hiệu lực).
• Khoản 1 Điều 31 Thông tư 99/2025/TT-BTC — quy định hiệu lực và phạm vi thay thế chế độ kế toán doanh nghiệp cũ.
• Bảng đối chiếu toàn bộ hệ thống tài khoản Thông tư 200/2014 sang Thông tư 99/2025 trên Dữ Liệu Pháp Luật.