Thủy xương bồ lá to (Acorus gramineus)

Thủy xương bồ lá to có tên khoa học Acorus gramineus Aiton, thuộc họ Acoraceae, bộ Acorales, lớp Liliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 4 tỉnh, thành phố: Tuyên Quang, Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh.

Loài đã được kiểm kê tại 21 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây thảo, sống nhiểu năqm, Thân rễ to, gồm nhiều đốt, phân nhánh, đường kính: 0,8-1,5 cm. Rễ chùm nhiều. Lá mọc so le, hình dải hay hình lưỡi gươm, có 1 gân chính ở giữa; dài 0,7-1,5 m, rộng 1,5-2 cm, đầu nhọn; gốc lá dạng bẹ. Cụm hoa hình trụ, thẳng hoặc hơi cong, dài 4-6 cm; tù đầu; mo của cụm hoa kéo dài như lá. Hoa lưỡng tính, nhỏ, xếp theo hình xoắn ốc kép trên cuống của cụm hoa; bao hoa gồm 6 mảnh, màu xanh nhạt; nhị 6; đầu nhụy rất ngắn. Noãn 3 (hoặc 2). Quả mọng, nhỏ, mọc sít nhau như bắp ngô, khi chín màu đỏ cam. Toàn cây khi vò nát có mùi thơm đặc biệt

Đặc tính sinh học

Nguổn gen tương đối hiếm ở Việt Nam. Thân rễ có nhiều tinh dầu. Mùa hoa thắng 3-4, quả tháng 4-7. Nhân giống tự nhiện bằng hạt. Cây đẻ nhánh khỏe từ thân rễ, nên thường mọc thành đám khó phân biệt giữa các cá thể. Ưa sáng hoặc hơi chịu bóng, thường mọc trên đất lầy thụt, có nhiều bùn trong các ruộng nước ở cửa rừng hoặc bờ khe suối thuộc vùng núi, ở độ cao từ 300-900 m

Môi trường sinh sống

Ưa sáng hoặc hơi chịu bóng, thường mọc trên đất lầy thụt, có nhiều bùn trong các ruộng nước ở cửa rừng hoặc bờ khe suối thuộc vùng núi, ở độ cao từ 300-900 m

Tình trạng sinh sống

Tổng diên tích nơi sống qua các điểm phân bố kể trên ước tính không quá 500 km2. Nơi sống dễ bị tàn phá để làm ruộng nước hay ao thả cá (Chiêm Hoá - Tuyên Quang). Điểm phân bố ở Tam Đào (Vĩnh Phúc) và Sơn Đông (Bắc Giang) đã bị mất. Thuộc diện bị đe doạ cao

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.