Dần toòng (Gynostemma pentaphyllum)

Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino

Tên địa phương: Cổ yếm, Dền toòng, Giảo cổ lam, Nhân sâm phương nam

Mã định danh quốc gia: 3HWXM.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ	Có tên trong danh mục

›

›

›

›

›

ChiGynostemma

Dần toòng có tên khoa học Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino, thuộc họ Cucurbitaceae, bộ Cucurbitales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Loài này được ghi nhận trong 1 danh mục pháp lý về bảo tồn: Loài được ưu tiên bảo vệ — Thực vật.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 9 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Phú Thọ, Huế, Quảng Ngãi và 1 địa phương khác.

Loài đã được kiểm kê tại 21 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Loài được ưu tiên bảo vệ — Thực vật

Nghị định 160/2013/NĐ-CP

Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam.

Căn cứ: Nghị định 160/2013/NĐ-CP · Luật Đa dạng sinh học 2008

Tiêu chí đưa loài vào Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ

Số lượng cá thể còn ít hoặc đang bị đe dọa tuyệt chủng theo quy định tại Điều 5 Nghị định 160/2013/NĐ-CP;
Là loài đặc hữu hoặc có một trong các giá trị đặc biệt về khoa học, y tế, kinh tế, sinh thái, cảnh quan, môi trường và văn hóa - lịch sử theo quy định tại Điều 6 Nghị định 160/2013/NĐ-CP.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp Endangered	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây cỏ leo, dài 80-120 cm, có tua cuốn, sống hằng nãm. Lá mọc cách, cuống lá dài 3-4 cm, kép chân vịt dạng pêđal, gồm 5-7 lá chét; phiến lá chét cỡ 3-9x1,5-3 cm, mép có răng cưa. Cụm hoa dạng chùy thòng. Hoa nhỏ, mẫu 5, đơn tính khác gốc. Ống bao hoa rất ngắn; cánh hoa rời nhau, dài 2,5 mm. Nhị 5, bao phấn dính thành đĩa. Bầu có 3 vòi nhụy. Quả khô, tròn, đường kính 5-9 mm, màu đen. Hạt 2-3, treo

Đặc tính sinh học

Cây cỏ leo, có tua cuốn, sống hằng nãm. Mùa hoa tháng 7-8, có quả tháng 9-10. Mọc rải rác ở vùng núi đá vôi hoặc trên đất núi lửa, ở đô cao đến 2000 m. Tái sinh bằng thân và hạt

Môi trường sinh sống

Núi đá vôi hoặc trên đất núi lửa, ở đô cao đến 2000 m

Tình trạng sinh sống

Khu phân bố bị chia cắt (chủ yếu mọc trên núi đá vôi); thường xuyên bị khai thác (cắt toàn dây) tràn lan và quá mức (nhất là ở Cao Bằng, Lạng Sơn) để lấy nguyên liệu làm thuốc và bán qua biên giới Trung Quốc

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Sự suy giảm quần thể · Săn bắt, khai thác quá mức
Giá trị của loài	Giá trị y tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Hà Nội
Tuyên Quang
Cao Bằng
Lạng Sơn
Quảng Ninh
Phú Thọ
Huế
Quảng Ngãi
Gia Lai

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Vườn quốc gia Hoàng Liên	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Lào Cai, Lai Châu
Vườn quốc gia Pù Mát	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Nghệ An
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Quảng Trị
Vườn quốc gia Núi Chúa	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Khánh Hòa
Vườn quốc gia Cúc Phương	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Ninh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa
Vườn quốc gia Bạch Mã	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Huế, Đà Nẵng
Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi Chúa	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Đà Nẵng
Vườn quốc gia Xuân Sơn	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Phú Thọ
Khu dự trữ thiên nhiên Pù Luông	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Thanh Hóa
Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Thái Nguyên
Vườn quốc gia Bến En	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Thanh Hóa
Vườn quốc gia Sông Thanh	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Đà Nẵng
Vườn quốc gia Kon Ka Kinh	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Gia Lai
Khu dự trữ thiên nhiên Hữu Liên	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Lạng Sơn
Vườn quốc gia Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Tuyên Quang
Khu dự trữ thiên nhiên Mường La	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Sơn La
Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Lào Cai
Khu dự trữ thiên nhiên Sốp Cộp	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Sơn La
Vườn quốc gia Ba Vì	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hà Nội, Phú Thọ
Khu rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan Vịnh Hạ Long	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Quảng Ninh
Vườn quốc gia Vũ Quang	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hà Tĩnh

Loài khác trong họ Cucurbitaceae

Tên gọi	Tên khoa học	Sách Đỏ VN	IUCN	NĐ 84/2021
Qua lâu	Trichosanthes kirilowii	VU - Sẽ nguy cấp	—	—
Bình Trấp Mền	Actinostemma tenerum	VU - Sẽ nguy cấp	—	—

Câu hỏi thường gặp

Dần toòng là loài gì?

Dần toòng có tên khoa học Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino, thuộc họ Cucurbitaceae, bộ Cucurbitales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Cây cỏ leo, dài 80-120 cm, có tua cuốn, sống hằng nãm. Lá mọc cách, cuống lá dài 3-4 cm, kép chân vịt dạng pêđal, gồm 5-7 lá chét; phiến lá chét cỡ 3-9x1,5-3 cm, mép có răng cưa. Cụm hoa dạng chùy thòng. Hoa nhỏ, mẫu 5, đơn tính khác gốc. Ống bao hoa rất ngắn; cánh hoa rời nhau, dài 2,5 mm. Nhị 5, bao phấn dính thành đĩa. Bầu có 3 vòi nhụy. Quả khô, tròn, đường kính 5-9 mm, màu đen. Hạt 2-3, treo Loài được ghi nhận phân bố tại Hà Nội, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Phú Thọ.

Dần toòng có nằm trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm không?

Có. Loài được ưu tiên bảo vệ — Thực vật (Nghị định 160/2013/NĐ-CP): Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam. Mọi hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán mẫu vật của loài phải tuân thủ quy định tương ứng.

Dần toòng được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Dần toòng phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 21 khu: Vườn quốc gia Hoàng Liên, Vườn quốc gia Pù Mát, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Vườn quốc gia Núi Chúa, Vườn quốc gia Cúc Phương, Vườn quốc gia Bạch Mã, Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi Chúa, Vườn quốc gia Xuân Sơn và một số khu khác.

Vì sao dần toòng bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Săn bắt, khai thác quá mức. Về tình trạng sinh sống: Khu phân bố bị chia cắt (chủ yếu mọc trên núi đá vôi); thường xuyên bị khai thác (cắt toàn dây) tràn lan và quá mức (nhất là ở Cao Bằng, Lạng Sơn) để lấy nguyên liệu làm thuốc và bán qua biên giới Trung Quốc

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 29/10/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.