Sóc bay trâu (Petaurista petaurista)

Petaurista petaurista (Pallas, 1766)

Tên địa phương: Sóc bay lớn (Việt), Đạn (Mường), Tu báng vài (Tày), Tồ báng khoái (Thái), Puồr trâu (H’Mông)

Mã định danh quốc gia: 6V6LT.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.
Danh lục Đỏ IUCN (2017)	LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.
Nghị định 84/2021/NĐ-CP	Nhóm IIB
Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ	Có tên trong danh mục

›

›

›

›

›

Sóc bay trâu có tên khoa học Petaurista petaurista (Pallas, 1766), thuộc họ Sciuridae, bộ Rodentia, lớp Mammalia, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 2 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IIB; Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN (2017).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 5 tỉnh, thành phố: Ninh Bình, Hà Tĩnh, Huế, Lâm Đồng, Khánh Hòa.

Loài đã được kiểm kê tại 14 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Nhóm IIB

Nghị định 84/2021/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 06/2019/NĐ-CP)

Loài động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ; hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại.

Nhóm II: Các loài thực vật rừng, động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ, hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại và các loài thuộc Phụ lục II CITES có phân bố tự nhiên tại Việt Nam. Nhóm IIA: Các loài thực vật rừng. Nhóm IIB: Các loài động vật rừng.

Căn cứ: Nghị định 84/2021/NĐ-CP · Nghị định 06/2019/NĐ-CP

Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật

Nghị định 160/2013/NĐ-CP

Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam.

Căn cứ: Nghị định 160/2013/NĐ-CP · Luật Đa dạng sinh học 2008

Nghĩa vụ chung khi tác động tới loài nguy cấp, quý, hiếm

Hoạt động săn, bắn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, chế biến, vận chuyển, buôn bán các loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm không được ảnh hưởng tiêu cực đến sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển của loài đó trong tự nhiên.
Mọi hoạt động săn, bắn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, chế biến, quảng cáo, trưng bày, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập mẫu vật phải được quản lý, đảm bảo nguồn gốc hợp pháp.
Khu vực sinh cảnh sống thường xuyên, tập trung của các loài nguy cấp, quý, hiếm được nghiên cứu làm cơ sở để thành lập các khu rừng đặc dụng.
Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có hoạt động sản xuất, xây dựng công trình, điều tra, thăm dò, nghiên cứu, tham quan, du lịch trong diện tích rừng có loài nguy cấp, quý, hiếm phải thực hiện quy định của Nghị định này và pháp luật liên quan.

Tiêu chí đưa loài vào Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ

Số lượng cá thể còn ít hoặc đang bị đe dọa tuyệt chủng theo quy định tại Điều 5 Nghị định 160/2013/NĐ-CP;
Là loài đặc hữu hoặc có một trong các giá trị đặc biệt về khoa học, y tế, kinh tế, sinh thái, cảnh quan, môi trường và văn hóa - lịch sử theo quy định tại Điều 6 Nghị định 160/2013/NĐ-CP.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	VU - Sẽ nguy cấp Vulnerable	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.
Danh lục Đỏ IUCN (2017)	LC - Ít quan tâm Least Concern	Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Sóc bay cỡ lớn nhất trong các loài sóc bay. Màng da hai bên sườn nối liền cổ, chi trước, chi sau và gốc đuôi. Bộ lông dầy, mềm. Lông ở đầu, lưng, đuôi và mặt trên của màng da có gốc xám thẫm, một phần ba phần đầu mút lông nâu hung tạo nên nền mẩu của lưng có mầu nâu hung, đầu mút lông phớt trắng làm cho lưng có mầu nâu hung lốm đốm trắng. Mặt có nhiều đốm trắng. Cằm xám đến nâu sáng. Bụng, mặt dưới màng da nâu hung nhạt. Bàn chân màu đen. Đuôi tròn, xù và dài hơn dài thân

Đặc tính sinh học

Làm tổ trong các bọng cây to, cao giữa tán lá cành rậm rạp. Sóc sống đơn độc, chỉ ghép đôi vào mùa động dục. Tuy vậy, có thể gặp 3-4 con cùng ăn trên một cây. Hoạt động ban đêm, di chuyển chậm dọc theo các cành cây; chúng có thể dương màng da bay lượn từ cây này sang cây khác với khoảng cách khá xa. Sóc bay trâu ăn quả, hạt (dẻ rừng, sấu, sung, vả, si, đa, trám trắng, trám đen), chồi non, lá cây non. Đẻ mỗi năm hai lứa vào tháng 4 - 5 và tháng 8-9. Mỗi lứa đẻ 1-2 con hoặc 3-4 con. Con non được nuôi trong tổ cho đến khi sống tự lập

Môi trường sinh sống

Sống trong rừng già nhiều cây gỗ lón và có quả trên núi đá, núi đất

Tình trạng sinh sống

Trước năm 1990, Sóc bay trâu khá phổ biến trong các rừng nguyên sinh từ Bắc vào Nam. Hiện nay, vùng phân bố mờ rông vẫn > 20.000km2 và nơi cư trú > 2000km2 nhưng rừng nguyên sinh bị mất nhiều, chất lượng nơi sinh sống của Sóc bị giảm sút. Số lượng sóc giảm sút trên 20% trên 10 năm qua và có xu hướng giảm nữa

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Sự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống
Giá trị của loài	Giá trị khoa học · Giá trị kinh tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Ninh Bình
Hà Tĩnh
Huế
Lâm Đồng
Khánh Hòa

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Vườn quốc gia Hoàng Liên	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Lào Cai, Lai Châu
Vườn quốc gia Núi Chúa	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Khánh Hòa
Vườn quốc gia Cúc Phương	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Ninh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa
Vườn quốc gia Bạch Mã	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Huế, Đà Nẵng
Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi Chúa	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Đà Nẵng
Vườn quốc gia Xuân Sơn	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Phú Thọ
Vườn quốc gia Chư Yang Sin	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Đắk Lắk
Khu bảo tồn thiên nhiên Hang Kia - Pà Cò	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Phú Thọ
Khu dự trữ thiên nhiên Hữu Liên	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Lạng Sơn
Vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Lâm Đồng
Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Khánh Hòa
Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Nghệ An
Vườn quốc gia Yok Đôn	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Đắk Lắk, Lâm Đồng
Vườn quốc gia Vũ Quang	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hà Tĩnh

Loài khác trong họ Sciuridae

Tên gọi	Tên khoa học	Sách Đỏ VN	IUCN	NĐ 84/2021
Sóc đen	Ratufa bicolor	VU - Sẽ nguy cấp	NT - Sắp bị đe dọa	Nhóm IIB
Sóc bay lông tai	Belomys pearsonii	CR - Rất nguy cấp	DD - Thiếu dữ liệu	—
Sóc hòn khoai	Callosciurus honkhoaiensis	—	—	—
Sóc đỏ	Callosciurus finlaysonii	LR - Ít nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Sóc bay đen trắng	Hylopetes alboniger	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Sóc bay nhỏ	Hylopetes phayrei	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Sóc bay sao	Petaurista elegans	EN - Nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Sóc bay Côn Đảo	Hylopetes sagitta	VU - Sẽ nguy cấp	NE - Không đánh giá	—

Câu hỏi thường gặp

Sóc bay trâu là loài gì?

Sóc bay trâu có tên khoa học Petaurista petaurista (Pallas, 1766), thuộc họ Sciuridae, bộ Rodentia, lớp Mammalia, giới Animalia. Sóc bay cỡ lớn nhất trong các loài sóc bay. Màng da hai bên sườn nối liền cổ, chi trước, chi sau và gốc đuôi. Bộ lông dầy, mềm. Lông ở đầu, lưng, đuôi và mặt trên của màng da có gốc xám thẫm, một phần ba phần đầu mút lông nâu hung tạo nên nền mẩu của lưng có mầu nâu hung, đầu mút lông phớt trắng làm cho lưng có mầu nâu hung lốm đốm trắng. Mặt có nhiều đốm trắng. Cằm xám đến nâu sáng. Bụng, mặt dướ... Loài được ghi nhận phân bố tại Ninh Bình, Hà Tĩnh, Huế, Lâm Đồng, Khánh Hòa.

Sóc bay trâu có nằm trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm không?

Có. Nhóm IIB (Nghị định 84/2021/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 06/2019/NĐ-CP)): Loài động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ; hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại. Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật (Nghị định 160/2013/NĐ-CP): Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam. Mọi hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán mẫu vật của loài phải tuân thủ quy định tương ứng.

Khai thác, mua bán sóc bay trâu có bị cấm không?

Loài thuộc Nhóm IIB của Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (Nghị định 06/2019/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 84/2021/NĐ-CP). Loài động vật rừng chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có nguy cơ bị đe dọa nếu không được quản lý chặt chẽ; hạn chế khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại. Ngoài ra, theo Điều 5 Nghị định 06/2019/NĐ-CP, mọi hoạt động săn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, chế biến, xuất nhập khẩu mẫu vật đều phải được quản lý và bảo đảm nguồn gốc hợp pháp.

Sóc bay trâu được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Danh lục Đỏ IUCN (2017) xếp loài ở hạng LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Sóc bay trâu phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 14 khu: Vườn quốc gia Hoàng Liên, Vườn quốc gia Núi Chúa, Vườn quốc gia Cúc Phương, Vườn quốc gia Bạch Mã, Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi Chúa, Vườn quốc gia Xuân Sơn, Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Khu bảo tồn thiên nhiên Hang Kia - Pà Cò và một số khu khác.

Vì sao sóc bay trâu bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống. Về tình trạng sinh sống: Trước năm 1990, Sóc bay trâu khá phổ biến trong các rừng nguyên sinh từ Bắc vào Nam. Hiện nay, vùng phân bố mờ rông vẫn > 20.000km2 và nơi cư trú > 2000km2 nhưng rừng nguyên sinh bị mất nhiều, chất lượng nơi sinh sống của Sóc bị giảm sút. Số lượng sóc giảm sút trên 20% trên 10 năm qua và có xu hướng giảm nữa

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 28/10/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.