Giổi xương (Magnolia baillonii)

Giổi xương có tên khoa học Magnolia baillonii Pierre, thuộc họ Magnoliaceae, bộ Magnoliales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN (2022).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 9 tỉnh, thành phố: Lâm Đồng, Lào Cai, Lai Châu, Sơn La, Quảng Trị, Huế, Quảng Ngãi, Gia Lai và 1 địa phương khác.

Loài đã được kiểm kê tại 17 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

- Cây gỗ lớn, thường xanh, vỏ nứt dọc, cành non có lông trắng. Lá đơn, mọc cách,có lá kèm, mép nguyên, phiến lá có lông trắng. Hoa lưỡng tính, mọc nách lá, màu trắng. Quả hình bầu dục gồm nhiều phân quả dính nhau, lúc chín hóa gỗ.

- Cây gỗ lớn, thường cao tới 20-30 m, đường kính 40-60(120) cm. Cành non có lông nhung. Lá dai như da, hình trứng-mũi mác, cỡ 13-20x4-7 cm, có lông sát ở mặt dưới, chóp lá tù hay nhọn, gốc lá tù đến hình nêm hơi lệch; gân bên 12-20 đôi, cong và vấn hợp ở gần mép; cuống lá dài 2 cm; lá kèm dàì 2-3(5) cm, rộng 3-7 mm. Hoa rất thơm, mọc đơn độc ở nách lá; cuống hoa dài 2 cm. Mảnh bao hoa 15-18, màu vàng xanh hay trắng, hình mác ngược. Nhị nhiều (40-50); chỉ nhị ngắn. Lá noãn nhiều (35-45), có lông, xốp xoắn ốc trên đỉnh đế hoa; vòi nhụy nhẵn. Quả hình trứng thuôn, dài tới 8-10 cm, rộng 4-6 cm; phân quả (lá noãn chín) xếp sít nhau thành khối cứng, khi mở để lại đường nối cứng như xương giữa 2 mảnh vỏ. Hạt 2-3, hình tam giác, có áo hạt màu hồng.

Đặc tính sinh học

- Ra hoa vào tháng 9-12 năm trước quả trưởng thành từ tháng 5 đến tháng 8 năm sau.

- Cây gỗ lớn, cành non có lông nhung. Gỗ quý, có vân đẹp, không bị mối mọt. Vỏ đắng, có thể dùng làm thuốc hạ nhiệt. Ra hoa tháng 6-8, có quả tháng 8-11. Cây chịu bóng lúc non, nhưng khi trưởng thành ưa sáng, mọc rải rác trong rừng thưa, ở độ cao 400-1500 m.

Môi trường sinh sống

- Trong rừng lá rộng thường xanh hoặc hỗn giao lá rộng – lá kim, độ cao 1000 - 1500 m.

- Rừng thưa, ở độ cao 400-1500 m. Chịu bóng lúc non, nhưng khi trưởng thành ưa sáng.

Tình trạng sinh sống

Loài có khu phân bố chia cắt. Ở nhiều điểm cư trú như Sơn La (Thuận Châu, Mộc Châu), Yên Bái, Quảng Bình, Quảng Trị (Lang-vieng-ap), Thừa Thiên-Huế (Lao Bảo) rừng đã bị chặt phá nặng nề. Tuy gặp ở nhiều nơi, nhưng số lượng cá thể trường thành tương đối ít. Thêm nữa, cây cho gỗ nên đã bị khai thác nhiều

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Magnoliaceae