Sồi Đá Lá Mác (Lithocarpus balansae)

Sồi Đá Lá Mác có tên khoa học Lithocarpus balansae (Drake) A Camus, thuộc họ Fagaceae, bộ Fagales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 5 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Lào Cai, Lạng Sơn, Phú Thọ, Nghệ An.

Loài đã được kiểm kê tại 12 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ trung bình, thường xanh, cao 10-20 m, đường kính 30-45 cm. Cành non không có lông. Lá hình thuôn, thường nhọn ở cả 2 đầu, cỡ (11)15-22(25)x(2,5)5-7(9) cm, cả 2 mặt đều nhẵn; mép nguyên; gân chính hơi nổi rõ ở mặt trên; gân bên 10-11 đôi, cong ở gần mép; cuống lá dài 1-2 cm. Cụm hoa đơn tính. Gié đực ở đỉnh cành, phân nhánh rất mạnh; hoa đực đơn độc hoặc thành bó, có bao hoa hình chuông xẻ 6 thùy, có nhụy lép; nhị 12; chỉ nhị khá rõ; bao phấn rất ngấn, đính lưng; trung đới không nhọn đầu. Gié cái dài 15-20 cm; hoa cái mọc đơn độc hoặc chụm thành bó 2-3 hoa, có bao hoa khá phát triển, có 10-12 nhị lép thoái hoá hoặc đôi khi có bao phấn; bầu 3 ô; vòi nhụy hình nón hay hình trụ; núm nhụy hình chấm nhỏ. Đấu không cuống, hình trứng, hình cầu hay hình trái lê, đường kính 3,5-6 cm, mặt ngoài không có vảy hoặc vảy rất nhỏ và thưa thớt; đấu cao bằng hạch nhưng không dính với hạch, không tự mở . Hạch (hạt) cao 3-5 cm, đường kính 3 cm.

Đặc tính sinh học

Cây gỗ trung bình, thường xanh. Cây ưa bóng, mọc rải rác trong rừng nhiệt đỏi nguyên sinh hay thứ sinh.

Môi trường sinh sống

Rừng nhiệt đỏi nguyên sinh hay thứ sinh. Ưa bóng

Tình trạng sinh sống

Loài có khu phân bố chia cắt; nơi cư trú ở một số điểm bị xâm hại như vùng Chợ Bờ (Hoà Bình) nay đã nằm dưới lòng hồ thủy điện Sông Đà, các vùng Kẻ Bọn (Nghệ An) và Thủ Pháp (mặc dầu là vùng đệm của Vườn quốc gia Ba Vì, Hà Nội) rừng đã bị chặt phá nghiêm trọng. Bản thân loài cũng bị khai thác lấy gỗ.

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Fagaceae