Mang lớn (Muntiacus vuquangensis)

Mang lớn có tên khoa học Muntiacus vuquangensis (Tuoc, Dung, Dawson, Arctander & Mackinnon, 1994), thuộc họ Cervidae, bộ Artiodactyla, lớp Mammalia, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 5 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IB; Phụ lục I CITES; Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật; Nhóm IB; Nhóm IB.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; CR - Rất nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; CR - Cực kỳ nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN (2017).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 10 tỉnh, thành phố: Đắk Lắk, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Nghệ An, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Đà Nẵng và 2 địa phương khác.

Loài đã được kiểm kê tại 15 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

- Mang lớn có kích thước trung bình trong họ Hươu nai Cervidae. Trọng lượng trung bình khoảng 34 kg. Đây là loài lớn nhất trong nhóm mang (giống Muntiacus). Lông mang màu nâu bóng với những sọc đen chạy dọc xuống đế gạc phía trong trán từ nhánh gạc nhỏ đến suốt tuyến tr¬ước trán. Tuyến trán nhô ra, dài khoảng 2 cm với bờ mi gấp lên và không có lông. Dọc tuyến trán có ít lông mịn màu đen, hàng lông dài quanh tuyến đổ về phía sau. Tuyến lệ có dải lông mịn màu sẫm. Thân phần lưng sẫm hơn phần bụng. Từ cổ xuống lưng có một sọc màu sẫm. Túm lông đuôi màu sẫm, phía dưới màu trắng. Con đực có sừng (gạc) khá lớn, dài 28 - 30 cm, nhánh chính 14 - 25 cm, nhánh phụ 8 - 13 cm, phần đế ngắn 3 - 7 cm (Vncreatures; Society 1994).

- Là loài có kích thước trung bình trong họ Hươu nai. Trọng lượng cơ thể khoảng 40 - 50kg. Mặt không có bờm hay túm lông trùm trước trán, lông có mầu vàng bóng với những sọc đen chạy dọc xuống đế gạc phía trong trán từ nhánh gạc nhỏ tới suốt tuyến trước trán. Tuyến trán nhô ra, dài khoảng 2cm, với bờ mí gấp lên. Dọc tuyến trán có ít lông mịn mầu đen, hàng lông dài quanh tuyến đổ về phía sau. Tuyến lệ có dải lông mịn mầu sâm. Thân phần lưng sẫm hơn phẩn bụng. Từ cổ xuống lưng có một sọc mẩu sẫm. Túm lông đuôi mầu sẫm, mặt dưới đuôi mẫu trắng. Con đực có sừng (gạc) khá lớn

Đặc tính sinh học

- Thức ăn: Mang lớn ăn chủ yếu là cỏ, lá cây, quả rụng.

Sinh sản: Hiện chưa có dẫn liệu về đặc điểm sinh sản của mang lớn.

Hoạt động: Hoạt động ban đêm, sống đơn lẻ, chỉ ghép đôi trong thời kỳ động dục.

Tổ chức xã hội và vùng hoạt động: Chưa có dữ liệu về tổ chức xã hội của loài này.

- Sống đơn lẻ, hoạt động ban đêm, chỉ ghép đôi trong thời kỳ động dục. Thức ăn chủ yếu là cỏ, lá cây. Chưa có dẫn liệu về sinh sản của Mang lớn

Môi trường sinh sống

- Hiện còn thiếu dẫn liệu về môi trường sống của loài mang lớn, nhưng qua lịch sử ghi nhận của loài này, mang lớn được cho là sinh sống ở rừng thường xanh và bán thường xanh của dãy Trường Sơn, nhưng không phân bố ở địa hình rừng khô nửa rụng lá có độ ẩm thấp ở giáp phía bắc và tây Trường Sơn. Loài này phân bố ở độ cao khoảng 550-1000m trên mặt nước biển (chưa xác định chính xác).

- Sống trong rừng già, rừng thứ sinh, sa van cỏ cây bụi

Tình trạng sinh sống

- Mối đe dọa chính đối với loài này là tình trạng săn bắt quá mức đặc biệt là tình trạng đánh bẫy dây phanh tràn lan trong vùng Trường Sơn và chặt phá rừng làm nương rẫy, phát triển các vùng cây công nghiệp dẫn đến mất môi trường sống, thu hẹp vùng phân bố.

- Vùng sinh sống của chúng thường chung với loài Hoẵng, do chưa có biện pháp bảo vệ nên chúng vẫn bị săn bắn và bẫy bắt thường xuyên, sổ lượng ngày càng suy giảm. Do phá rừng làm nương rẫy, phát triển các vùng cây công nghiệp cũng làm mất nơi sinh sống và hạn chế vùng phân bố

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Cervidae