Hươu sao (Cervus nippon)

Cervus nippon Temminck, 1838

Tên địa phương: Tu choọc, Coọc xiếc (Tày), Hoang dao (Thái), Pha lúc (Dao), Hươu bông (Việt)

Mã định danh quốc gia: T56N.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EX - Tuyệt chủng — Có bằng chứng chắc chắn rằng cá thể cuối cùng đã chết.
Danh lục Đỏ IUCN (2017)	LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.
Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ	Có tên trong danh mục

›

›

›

›

›

ChiCervus

Hươu sao có tên khoa học Cervus nippon Temminck, 1838, thuộc họ Cervidae, bộ Artiodactyla, lớp Mammalia, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 1 danh mục pháp lý về bảo tồn: Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EX - Tuyệt chủng theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN (2017).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 10 tỉnh, thành phố: Tuyên Quang, Sơn La, Hà Nội, Phú Thọ, Hải Phòng, Nghệ An, Ninh Bình, Hà Tĩnh và 2 địa phương khác.

Loài đã được kiểm kê tại 2 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật

Nghị định 160/2013/NĐ-CP

Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam.

Căn cứ: Nghị định 160/2013/NĐ-CP · Luật Đa dạng sinh học 2008

Tiêu chí đưa loài vào Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ

Số lượng cá thể còn ít hoặc đang bị đe dọa tuyệt chủng theo quy định tại Điều 5 Nghị định 160/2013/NĐ-CP;
Là loài đặc hữu hoặc có một trong các giá trị đặc biệt về khoa học, y tế, kinh tế, sinh thái, cảnh quan, môi trường và văn hóa - lịch sử theo quy định tại Điều 6 Nghị định 160/2013/NĐ-CP.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EX - Tuyệt chủng Extinct	Có bằng chứng chắc chắn rằng cá thể cuối cùng đã chết.
Danh lục Đỏ IUCN (2017)	LC - Ít quan tâm Least Concern	Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cỡ trung bình. Trọng lượng cơ thể 60 - 80kg. Con đực có sừng 2-4 nhánh, nhỏ hơn sừng nai. Thân phủ lông ngắn, mịn, màu vàng hung, có 6 - 8 hàng chấm trắng (như sao) dọc theo hai bên thân. Có vệt lông mầu xám kéo dài từ gáy dọc theo sống lưng. Bụng màu vàng nhạt. Bốn chân thon nhỏ màu vàng xám. Đuôi ngắn, phía trên vàng xám, phía đuôi trắng, mút đuôi có túm lông trắng

Đặc tính sinh học

Sống thành từng đàn, hiền lành và nhút nhát. Trong diều kiện nuôi dưỡng thường mắc một số bệnh đường tiêu hóa, bệnh phổi, bệnh vi rút ờ móng, bệnh ký sinh trùng máu. Thức ăn là cỏ, lá cây. Hiện đã thống kê được 75 loài cây làm thức ăn cho chúng, ưa thích nhất là các loại lá cây có nhựa mủ như: sung, ngái, mít... Trong điều kiện nuôi dưỡng, hươu sao đẻ tập trung vào các tháng 3, 4, 5. Thời kỳ dộng dục tập trung vào tháng 8, 9. Thời gian có chửa 215 - 235 ngày. Mỗi năm đẻ 1 lứa, mỗi lứa đẻ 1 con. Thời gian nuôi con 3-4 tháng. Con đực cho nhung thường vào tháng 3-4 dương lịch hàng nảm

Môi trường sinh sống

Hươu sao sống ở rừng thưa trên núi đất, ưa thích nơi khô ráo

Tình trạng sinh sống

Trong thiên nhiên hầu như không còn, nhưng đã được thuần dưỡng phục hồi số lượng. Hiện nay có khoảng 8000 - 10000 con đang được nhân dân nuôi để lấy nhung, lấy thịt làm thực phẩm

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Sự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức · Buôn bán, tiêu thụ trái phép
Giá trị của loài	Giá trị khoa học · Giá trị y tế · Giá trị kinh tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Tuyên Quang
Sơn La
Hà Nội
Phú Thọ
Hải Phòng
Nghệ An
Ninh Bình
Hà Tĩnh
Đắk Lắk
Hồ Chí Minh

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Vườn quốc gia Cúc Phương	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Ninh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa
Vườn quốc gia Ba Vì	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hà Nội, Phú Thọ

Loài khác trong họ Cervidae

Tên gọi	Tên khoa học	Sách Đỏ VN	IUCN	NĐ 84/2021
Mang lớn	Muntiacus vuquangensis	VU - Sẽ nguy cấp	CR - Cực kỳ nguy cấp	Nhóm IB
Mang trường sơn	Muntiacus truongsonensis	DD - Thiếu dữ liệu	CR - Cực kỳ nguy cấp	Nhóm IB
Nai	Rusa unicolor	VU - Sẽ nguy cấp	VU - Sẽ nguy cấp	Nhóm IIB
Hươu vàng	Axis porcinus	EN - Nguy cấp	CR - Cực kỳ nguy cấp	Nhóm IB
Mang thường	Muntiacus muntjak	VU - Sẽ nguy cấp	VU - Sẽ nguy cấp	—
Nai cà tong	Rucervus eldii	EN - Nguy cấp	CR - Cực kỳ nguy cấp	Nhóm IB
Nai xám	Cervus unicolor	VU - Sẽ nguy cấp	VU - Sẽ nguy cấp	—
Mang roosevelt	Muntiacus rooseveltorum	—	—	—

Câu hỏi thường gặp

Hươu sao là loài gì?

Hươu sao có tên khoa học Cervus nippon Temminck, 1838, thuộc họ Cervidae, bộ Artiodactyla, lớp Mammalia, giới Animalia. Cỡ trung bình. Trọng lượng cơ thể 60 - 80kg. Con đực có sừng 2-4 nhánh, nhỏ hơn sừng nai. Thân phủ lông ngắn, mịn, màu vàng hung, có 6 - 8 hàng chấm trắng (như sao) dọc theo hai bên thân. Có vệt lông mầu xám kéo dài từ gáy dọc theo sống lưng. Bụng màu vàng nhạt. Bốn chân thon nhỏ màu vàng xám. Đuôi ngắn, phía trên vàng xám, phía đuôi trắng, mút đuôi có túm lông trắng Loài được ghi nhận phân bố tại Tuyên Quang, Sơn La, Hà Nội, Phú Thọ, Hải Phòng, Nghệ An.

Hươu sao có nằm trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm không?

Có. Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật (Nghị định 160/2013/NĐ-CP): Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam. Mọi hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán mẫu vật của loài phải tuân thủ quy định tương ứng.

Hươu sao được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng EX - Tuyệt chủng — Có bằng chứng chắc chắn rằng cá thể cuối cùng đã chết. Danh lục Đỏ IUCN (2017) xếp loài ở hạng LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Hươu sao phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 2 khu: Vườn quốc gia Cúc Phương, Vườn quốc gia Ba Vì.

Vì sao hươu sao bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống; Săn bắt, khai thác quá mức; Buôn bán, tiêu thụ trái phép. Về tình trạng sinh sống: Trong thiên nhiên hầu như không còn, nhưng đã được thuần dưỡng phục hồi số lượng. Hiện nay có khoảng 8000 - 10000 con đang được nhân dân nuôi để lấy nhung, lấy thịt làm thực phẩm

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 28/10/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.