Tài khoản 331 – Phải trả cho người bán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Nguyên tắc kế toán tài khoản 331

a) Tài khoản này dùng để phản ánh giá trị hiện có và tình hình thanh toán các khoản nợ phải trả của doanh nghiệp cho người bán vật tư, hàng hóa, người cung cấp dịch vụ, người bán TSCĐ, BĐSĐT, các khoản đầu tư tài chính theo hợp đồng kinh tế đã ký kết. Tài khoản này cũng được dùng để phản ánh tình hình thanh toán về các khoản nợ phải trả cho người nhận thầu xây lắp chính, phụ.

b) Nợ phải trả cho người bán, người cung cấp, người nhận thầu xây lắp cần được hạch toán chi tiết cho từng đối tượng phải trả. Trong chi tiết từng đối tượng phải trả, tài khoản này phản ánh cả số tiền đã ứng trước cho người bán, người cung cấp, người nhận thầu xây lắp nhưng chưa nhận được sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, khối lượng xây lắp hoàn thành bàn giao.

c) Bên giao nhập khẩu ủy thác ghi nhận trên tài khoản này số tiền phải trả người bán về hàng nhập khẩu thông qua bên nhận nhập khẩu ủy thác như khoản phải trả người bán thông thường.

d) Khi hạch toán chi tiết các khoản phải trả người bán, doanh nghiệp phải hạch toán rõ ràng, rành mạch các khoản chiết khấu thanh toán, chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán của người bán, người cung cấp nếu chưa được phản ánh trong hóa đơn mua hàng.

Trích Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Kết cấu của tài khoản 331 gồm 6 nhóm nghiệp vụ ghi Bên Nợ và 3 nhóm nghiệp vụ ghi Bên Có. Cuối kỳ tài khoản có số dư bên Có, phản ánh số tiền còn phải trả cho người bán, người cung cấp, người nhận thầu xây lắp tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.

Số dư bên Có: Số tiền còn phải trả cho người bán, người cung cấp, người nhận thầu xây lắp tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán. Tài khoản này có thể có số dư bên Nợ. Số dư bên Nợ (nếu có) phản ánh số tiền đã ứng trước cho người bán hoặc số tiền đã trả nhiều hơn số phải trả cho người bán theo chi tiết của từng đối tượng cụ thể. Khi lập Báo cáo tình hình tài chính, phải lấy số dư chi tiết của từng đối tượng phản ánh ở tài khoản này để ghi vào 2 chỉ tiêu bên “Tài sản” và bên “Nguồn vốn”.

Sơ đồ chữ T tài khoản 331

Sơ đồ dưới đây dựng tự động từ 18 bút toán mà Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn cho tài khoản 331, nên mỗi dòng đều truy ngược được về một bút toán cụ thể ở mục phương pháp hạch toán.

Bên trái là các tài khoản ghi Có khi tài khoản 331 ghi Nợ; bên phải là các tài khoản ghi Nợ khi tài khoản 331 ghi Có.

Phương pháp hạch toán tài khoản 331

Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn 18 bút toán cho tài khoản 331 tại Phụ lục II. Dưới đây là toàn bộ, giữ nguyên thứ tự và ghi chú trong ngoặc của văn bản.

1. Nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, ghi:
   Nợ TK 152 (giá chưa có thuế GTGT)

   Nợ TK 153 (giá chưa có thuế GTGT)

   Nợ TK 156 (giá chưa có thuế GTGT)

   Nợ TK 157 (giá chưa có thuế GTGT)

   Nợ TK 211 (giá chưa có thuế GTGT)

   Nợ TK 213 (giá chưa có thuế GTGT)

   Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331)

   Có TK 331 - Phải trả cho người bán (tổng giá thanh toán)
2. Phản ánh giá trị hàng nhập khẩu bao gồm cả thuế TTĐB, thuế BVMT (nếu có), ghi:
   Nợ TK 152

   Nợ TK 153

   Nợ TK 156

   Nợ TK 157

   Nợ TK 211

   Nợ TK 213

   Có TK 331 - Phải trả cho người bán

   Có TK 3332 - Thuế TTĐB (nếu có)

   Có TK 3333 - Thuế xuất, nhập khẩu (chi tiết thuế nhập khẩu, nếu có)

   Có TK 33381 - Thuế bảo vệ môi trường (nếu có)
3. Trường hợp thuế GTGT hàng nhập khẩu phải nộp được khấu trừ, ghi:
   Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ

   Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33312)
4. Trường hợp thuế GTGT hàng nhập khẩu phải nộp không được khấu trừ phải tính vào giá trị vật tư, hàng hóa, TSCĐ nhập khẩu, ghi:
   Nợ TK 152

   Nợ TK 153

   Nợ TK 156

   Nợ TK 211

   Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33312)
5. Nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, ghi:
   Nợ TK 241 - XDCB dở dang (giá chưa có thuế GTGT)

   Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ

   Có TK 331 - Phải trả cho người bán (tổng giá thanh toán)
6. 3.3. Khi ứng trước tiền hoặc thanh toán số tiền phải trả cho người bán vật tư, hàng hóa, người cung cấp dịch vụ, người nhận thầu xây lắp, ghi:
   Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán

   Có TK 111

   Có TK 112

   Có TK 341
7. 3.4. Khi nhận lại tiền do người bán hoàn lại số tiền đã ứng trước vì không cung cấp được hàng hóa, dịch vụ, ghi:
   Nợ TK 111

   Nợ TK 112

   Có TK 331 - Phải trả cho người bán
8. 3.5. Nhận dịch vụ được cung cấp (vận chuyển hàng hóa, điện, nước, điện thoại, kiểm toán, tư vấn, quảng cáo, dịch vụ khác) của người bán:
   Nợ TK 241

   Nợ TK 242

   Nợ TK 627

   Nợ TK 641

   Nợ TK 642

   Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có)

   Có TK 331 - Phải trả cho người bán (tổng giá thanh toán)
9. 3.6. Chiết khấu thanh toán doanh nghiệp được hưởng khi mua vật tư, hàng hóa do thanh toán trước thời hạn được trừ vào khoản nợ phải trả người bán, người cung cấp, ghi:
   Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán

   Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính
10. 3.7. Trường hợp vật tư, hàng hóa mua vào phải trả lại hoặc được người bán chấp thuận giảm giá do không đúng quy cách, phẩm chất được tính trừ vào khoản nợ phải trả cho người bán, ghi:
    Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán

    Có TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có)

    Có TK 152

    Có TK 153

    Có TK 156
11. 3.8. Trường hợp các khoản nợ phải trả cho người bán không xác định được chủ nợ hoặc đã xác định được là không phải trả nợ và được xử lý ghi tăng thu nhập khác của doanh nghiệp, ghi:
    Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán

    Có TK 711 - Thu nhập khác
12. 3.9. Đối với nhà thầu chính, khi xác định giá trị khối lượng xây lắp phải trả cho nhà thầu phụ theo hợp đồng kinh tế đã ký kết, căn cứ vào hóa đơn, phiếu giá công trình, biên bản nghiệm thu khối lượng xây lắp hoàn thành và hợp đồng giao thầu phụ, ghi:
    Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (giá chưa có thuế GTGT)

    Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331)

    Có TK 331 - Phải trả cho người bán
13. Khi bán hàng nhận đại lý, ghi:
    Nợ TK 111 (tổng giá thanh toán)

    Nợ TK 112 (tổng giá thanh toán)

    Nợ TK 131 (tổng giá thanh toán)

    Có TK 331 - Phải trả cho người bán
14. Khi xác định hoa hồng đại lý được hưởng, tính vào doanh thu hoa hồng về bán hàng đại lý, ghi:
    Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán

    Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ

    Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (nếu có)
15. Khi thanh toán tiền cho bên giao hàng đại lý, ghi:
    Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán

    Có TK 111

    Có TK 112
16. Khi trả trước một khoản tiền ủy thác mua hàng theo hợp đồng ủy thác nhập khẩu cho đơn vị nhận ủy thác nhập khẩu mở LC,... căn cứ các chứng từ liên quan, ghi:
    Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (chi tiết cho từng đơn vị nhận ủy thác)

    Có TK 111

    Có TK 112

    Có TK 341
17. Khi trả tiền cho đơn vị nhận ủy thác nhập khẩu về số tiền hàng nhập khẩu và các chi phí liên quan trực tiếp đến hàng nhập khẩu, căn cứ các chứng từ liên quan, ghi:
    Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (chi tiết cho từng đơn vị nhận ủy thác)

    Có TK 111

    Có TK 112
18. Phí ủy thác nhập khẩu phải trả đơn vị nhận ủy thác được tính vào giá trị hàng nhập khẩu, căn cứ các chứng từ liên quan, ghi:
    Nợ TK 151

    Nợ TK 152

    Nợ TK 156

    Nợ TK 211

    Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ

    Có TK 331 - Phải trả cho người bán (chi tiết từng đơn vị nhận ủy thác)

Tài khoản đối ứng với tài khoản 331

Trong 18 bút toán hướng dẫn cho tài khoản 331, khi ghi Nợ tài khoản 331 thì ghi Có 11 tài khoản khác nhau, gặp nhiều nhất là tài khoản 111 – Tiền mặt và khi ghi Có tài khoản 331 thì ghi Nợ 17 tài khoản, thường gặp nhất là tài khoản 133 – Thuế GTGT được khấu trừ.

Bảng này tính từ chính các bút toán trong văn bản, không phải bảng đối ứng có sẵn — thông tư không ban hành bảng nào như vậy.

Nghiệp vụ có sử dụng tài khoản 331

Bút toán của tài khoản 331 được gom theo nghiệp vụ ở các trang định khoản dưới đây, mỗi trang tập hợp bút toán của cùng một nghiệp vụ từ nhiều tài khoản khác nhau.

Điểm cần lưu ý khi áp dụng

So với Thông tư 200/2014

Tài khoản 331 - Phải trả cho người bán giữ nguyên số hiệu và tên khi chuyển từ Thông tư 200/2014 sang Thông tư 99/2025.

Số bút toán hướng dẫn

Thông tư 99/2025 hướng dẫn 18 bút toán cho tài khoản 331, ít hơn Thông tư 200/2014 (23 bút toán).

Doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC) cũng có tài khoản 331 với tên “Phải trả người bán”. Thông tư 133 chỉ quy định nguyên tắc và kết cấu tài khoản, không hướng dẫn bút toán; theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 133, doanh nghiệp nhỏ và vừa được lựa chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp và các văn bản thay thế. Khi chọn hướng đó, bút toán áp dụng là hướng dẫn của Thông tư 99/2025.

Đối chiếu tài khoản 331 giữa ba chế độ kế toán

Thông tư 133/2016/TT-BTC không có mục hướng dẫn phương pháp hạch toán, nên cột bút toán của chế độ này luôn bằng 0 — đó là đặc điểm của văn bản, không phải thiếu dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp về tài khoản 331

Tài khoản liên quan

Căn cứ pháp lý

• Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp — ban hành ngày 27/10/2025, áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế.
• Bảng đối chiếu toàn bộ hệ thống tài khoản Thông tư 200/2014 sang Thông tư 99/2025 trên Dữ Liệu Pháp Luật.