Tài khoản 341 – Vay và nợ thuê tài chính theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Nguyên tắc kế toán tài khoản 341

a) Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản tiền vay mượn, nợ thuê tài chính và tình hình thanh toán các khoản tiền vay mượn, nợ thuê tài chính của doanh nghiệp. Không phản ánh vào tài khoản này các khoản vay dưới hình thức phát hành trái phiếu hoặc phát hành cổ phiếu ưu đãi được phân loại là nợ phải trả.

b) Doanh nghiệp phải theo dõi chi tiết kỳ hạn phải trả của các khoản vay, nợ thuê tài chính. Các khoản vay, mượn tiền, nợ thuê tài chính có thời gian trả nợ trên 12 tháng kể từ thời điểm kết thúc kỳ kế toán, doanh nghiệp trình bày là vay và nợ thuê tài chính dài hạn. Các khoản vay, mượn tiền, nợ thuê tài chính có thời gian trả nợ từ 12 tháng trở xuống kể từ thời điểm kết thúc kỳ kế toán hoặc doanh nghiệp không có quyền từ chối nghĩa vụ chi trả tại bất kỳ thời điểm nào trong thời hạn 12 tháng kể từ thời điểm kết thúc kỳ kế toán, doanh nghiệp phải trình bày là vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn để có kế hoạch chi trả.

c) Các chi phí đi vay liên quan trực tiếp đến khoản vay (ngoài lãi vay phải trả), như chi phí thẩm định, kiểm toán, lập hồ sơ vay vốn, chi phí thu xếp khoản vay,... được phân bổ dần theo thời hạn của khoản vay. Việc vốn hóa chi phí đi vay phải tuân thủ Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 16 - Chi phí đi vay. Trường hợp đi vay để đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh, liên kết,... thì chi phí đi vay không được vốn hóa.

d) Đối với khoản nợ thuê tài chính, tổng số nợ thuê phản ánh vào bên Có của Tài khoản 341 - Vay và nợ thuê tài chính là tổng số tiền phải trả được tính bằng giá trị hiện tại của khoản thanh toán tiền thuê tối thiểu hoặc giá trị hợp lý của tài sản thuê.

đ) Doanh nghiệp phải hạch toán chi tiết và theo dõi từng đối tượng cho doanh nghiệp vay, mượn, cho nợ, từng khế ước vay nợ, từng loại tài sản vay nợ, từng thời hạn vay, mượn, nợ,...

Trích Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Kết cấu của tài khoản 341 gồm 3 nhóm nghiệp vụ ghi Bên Nợ và 2 nhóm nghiệp vụ ghi Bên Có. Cuối kỳ tài khoản có số dư bên Có, phản ánh số dư vay, mượn, nợ thuê tài chính chưa đến hạn trả tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.

Số dư bên Có: số dư vay, mượn, nợ thuê tài chính chưa đến hạn trả tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.

Sơ đồ chữ T tài khoản 341

Sơ đồ dưới đây dựng tự động từ 13 bút toán mà Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn cho tài khoản 341, nên mỗi dòng đều truy ngược được về một bút toán cụ thể ở mục phương pháp hạch toán.

Bên trái là các tài khoản ghi Có khi tài khoản 341 ghi Nợ; bên phải là các tài khoản ghi Nợ khi tài khoản 341 ghi Có.

Tài khoản cấp 2 của tài khoản 341

Phương pháp hạch toán tài khoản 341

Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn 13 bút toán cho tài khoản 341 tại Phụ lục II. Dưới đây là toàn bộ, giữ nguyên thứ tự và ghi chú trong ngoặc của văn bản.

1. Phản ánh số tiền gốc đi vay, ghi:
   Nợ TK 111

   Nợ TK 112

   Có TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính
2. + Khi phát sinh các khoản chi phí, ghi:
   Nợ TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (3411)
3. + Khi phân bổ chi phí vay, ghi:
   Nợ TK 627 (nếu được vốn hóa)

   Nợ TK 241 (nếu được vốn hóa)

   Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (nếu không được vốn hóa)

   Có TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (3411)
4. Định kỳ, phản ánh số lãi đi vay phải trả tính vào chi phí SXKD hoặc vốn hoá, ghi:
   Nợ TK 635

   Nợ TK 627

   Nợ TK 241

   Có TK 111 (nếu lãi vay trả định kỳ)

   Có TK 112 (nếu lãi vay trả định kỳ)

   Có TK 335 - Chi phí phải trả (nếu lãi vay trả sau)

   Có TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (nếu lãi vay trả trước)
5. + Trường hợp trả lãi trước, ghi:
   Nợ TK 635 (số tiền lãi kỳ cuối cùng)

   Nợ TK 627 (số tiền lãi kỳ cuối cùng)

   Nợ TK 241 (số tiền lãi kỳ cuối cùng)

   Nợ TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính

   Có TK 111

   Có TK 112
6. + Trường hợp trả lãi định kỳ, ghi:
   Nợ TK 635 (số tiền lãi kỳ đáo hạn)

   Nợ TK 627 (số tiền lãi kỳ đáo hạn)

   Nợ TK 241 (số tiền lãi kỳ đáo hạn)

   Nợ TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính

   Có TK 111

   Có TK 112
7. + Trường hợp trả lãi sau, ghi:
   Nợ TK 635 (số tiền lãi kỳ đáo hạn)

   Nợ TK 627 (số tiền lãi kỳ đáo hạn)

   Nợ TK 241 (số tiền lãi kỳ đáo hạn)

   Nợ TK 335 - Chi phí phải trả (số tiền lãi lũy kế đến kỳ đáo hạn)

   Nợ TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính

   Có TK 111

   Có TK 112
8. b) Trường hợp khoản vay, mượn được chuyển thẳng cho người bán để mua sắm hàng tồn kho, TSCĐ, để thanh toán về đầu tư XDCB, ghi:
   Nợ TK 152

   Nợ TK 153

   Nợ TK 156

   Nợ TK 211

   Nợ TK 213

   Nợ TK 241

   Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1332) (nếu có)

   Có TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (3411)
9. c) Vay thanh toán hoặc ứng vốn (trả trước) cho người bán, người nhận thầu về XDCB, để thanh toán các khoản chi phí, ghi:
   Nợ TK 331

   Nợ TK 641

   Nợ TK 642

   Có TK 341 - Vay và thuê tài chính (3411)
10. d) Vay để đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh, liên kết, đầu tư khác,... ghi:
    Nợ TK 221

    Nợ TK 222

    Nợ TK 228

    Có TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (3411)
11. đ) Trường hợp lãi vay phải trả được nhập gốc, ghi:
    Nợ TK 635 - Chi phí tài chính

    Nợ TK 627 (nếu lãi vay được vốn hóa)

    Nợ TK 241 (nếu lãi vay được vốn hóa)

    Có TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (3411)
12. e) Khi trả nợ vay bằng tiền hoặc khoản thu nợ của khách hàng, ghi:
    Nợ TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (3411)

    Có TK 112

    Có TK 131
13. g) Trường hợp vay, mượn bằng khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ hoặc vay, mượn để mua tài sản, trả nợ phải quy đổi ra đơn vị tiền tệ trong kế toán theo tỷ giá giao dịch thực tế, ghi:
    Nợ TK 111

    Nợ TK 112

    Nợ TK 211

    Nợ TK 213

    Nợ TK 221

    Nợ TK 222

    Nợ TK 331

    Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có)

    Có TK 341 - Vay và nợ thuê tài chính (3411)

Tài khoản đối ứng với tài khoản 341

Trong 13 bút toán hướng dẫn cho tài khoản 341, khi ghi Nợ tài khoản 341 thì ghi Có 3 tài khoản khác nhau, gặp nhiều nhất là tài khoản 112 – Tiền gửi không kỳ hạn và khi ghi Có tài khoản 341 thì ghi Nợ 17 tài khoản, thường gặp nhất là tài khoản 241 – Xây dựng cơ bản dở dang.

Bảng này tính từ chính các bút toán trong văn bản, không phải bảng đối ứng có sẵn — thông tư không ban hành bảng nào như vậy.

Nghiệp vụ có sử dụng tài khoản 341

Bút toán của tài khoản 341 được gom theo nghiệp vụ ở các trang định khoản dưới đây, mỗi trang tập hợp bút toán của cùng một nghiệp vụ từ nhiều tài khoản khác nhau.

Điểm cần lưu ý khi áp dụng

So với Thông tư 200/2014

Tài khoản 341 - Vay và nợ thuê tài chính giữ nguyên số hiệu và tên khi chuyển từ Thông tư 200/2014 sang Thông tư 99/2025.

Số bút toán hướng dẫn

Thông tư 99/2025 hướng dẫn 13 bút toán cho tài khoản 341, nhiều hơn Thông tư 200/2014 (11 bút toán).

Doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC) cũng có tài khoản 341 với tên “Vay và nợ thuê tài chính”. Thông tư 133 chỉ quy định nguyên tắc và kết cấu tài khoản, không hướng dẫn bút toán; theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 133, doanh nghiệp nhỏ và vừa được lựa chọn áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp và các văn bản thay thế. Khi chọn hướng đó, bút toán áp dụng là hướng dẫn của Thông tư 99/2025.

Đối chiếu tài khoản 341 giữa ba chế độ kế toán

Thông tư 133/2016/TT-BTC không có mục hướng dẫn phương pháp hạch toán, nên cột bút toán của chế độ này luôn bằng 0 — đó là đặc điểm của văn bản, không phải thiếu dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp về tài khoản 341

Tài khoản liên quan

Căn cứ pháp lý

• Phụ lục II Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp — ban hành ngày 27/10/2025, áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế.
• Bảng đối chiếu toàn bộ hệ thống tài khoản Thông tư 200/2014 sang Thông tư 99/2025 trên Dữ Liệu Pháp Luật.