Vích (Chelonia mydas)

Vích có tên khoa học Chelonia mydas (Linnaeus, 1758), thuộc họ Cheloniidae, bộ Testudines, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 2 danh mục pháp lý về bảo tồn: Phụ lục I CITES; Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 21 tỉnh, thành phố: Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Thanh Hóa, Ninh Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị và 13 địa phương khác.

Loài đã được kiểm kê tại 15 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Mai rất cứng, hình ôvan, viền ngoài mai có các khía nhưng không nhọn, chiều dài thẳng của mai khoảng 120cm. Mai nhẵn, mỗi bên mai có 4 tấm vẩy. Đầu nhọn, rộng khoảng 15cm, phần trước đầu có một đôi vảy, phần sau có 4 đôi. Trên mỗi chân bơi có 1 móng vuốt sắc nhọn, hiếm khi có 2 móng vuốt (thường ở rùa con mới nở). Màu sắc biến đổi theo sự phát triển của cơ thể rùa con thường có màu xanh đen sau đó nhạt dần, rùa trưởng thành có màu xanh, và trọng lượng khoảng 230kg.

Đặc tính sinh học

Chu trình sinh sản của con cái khoảng 2-3 năm. Đẻ trứng từ tháng 2 - 9, Con cái có thể đẻ vài lần trong một mùa, mỗi con cái đẻ từ 100 - 140 trứng trong 1 tổ, chiều sâu mỗi tổ khoảng 50 - 60cm. Trứng tròn, vỏ mềm, đường kính khoảng 5cm. Thời gian trứng ủ (ấp) trong cát từ 55 - 60 ngày sẽ nở thành rùa con. Thức ăn là: cá, tôm, cua, rong và cỏ biển. Vích sống ở vùng cát, vùng triều ven biển, vùng khơi và ven đảo.

Môi trường sinh sống

Thường sống ở các vùng biển nông, vịnh, vùng ven biển hoặc cửa sông lớn, nhưng khi đẻ trứng thường tìm các bãi cát ven bờ.

Tình trạng sinh sống

Đây là loài có vùng phân bố rộng ở các đại dương lớn trên thế giới, có khả năng di cư xa nhưng số lượng cá thể đã bị suy giảm nghiêm trọng do môi trường sống và bãi đẻ bị xâm hại hoặc ô nhiễm, nuốt phải rác thải nhựa, cá thể non hoặc trưởng thành bị bắt khi mắc vào lưới đánh cá, bị săn bắt làm thực phẩm, mỹ nghệ hoặc đồ trang trí, nuôi làm cảnh; ước tính quần thể trong tự nhiên đã bị suy giảm khoảng hơn 50% trong vòng hơn 20 năm trở lại đây, nhân tố tác động này hiện vẫn tồn tại ảnh hưởng trực tiếp đến quần thể của loài (tiêu chuẩn A2acde). Riêng quần thể Vích ở vùng biển Côn Đảo (Bà Rịa - Vũng Tàu) và Núi Chúa (Ninh Thuận) có thể gia tăng về số lượng do có chương trình bảo tồn rùa biển và các bãi đẻ của chúng. Ghi nhận phân bố của loài này ở Phân bố ở Việt nam hiện biết dọc theo vùng biển từ Vịnh Bắc bộ vào đến Vịnh Thái Lan nhưng hiếm gặp. Do không có số liệu về suy giảm quần thể qua 3 thế hệ nên ước tính mức độ suy giảm quần thể ở vùng biển Phân bố ở Việt nam trong giai đoạn 2000-2020.

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Cheloniidae