Màu Cau Trắng (Goniothalamus macrocalyx)

Màu Cau Trắng có tên khoa học Goniothalamus macrocalyx Ban, thuộc họ Annonaceae, bộ Magnoliales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; VU - Sẽ nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN (2025 (1)).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 4 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thái Nguyên, Phú Thọ, Thanh Hóa.

Loài đã được kiểm kê tại 7 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ nhỏ, cao 10-15 m. Cành non, cuống lá và cuống hoa đều có lông màu gỉ sắt. Lá dai, thuôn hoặc thuôn hình trứng ngược, cỡ (16)20-27(30)x(6)8-10(11) cm, nhẵn ở cả 2 mặt; chóp lá thành mũi ngắn, gốc lá tù; gân bên mờ, vấn hợp cách mép chừng 5 mm; cuống lá dài 8-12 mm. Hoa mọc ở nách lá dã rụng (có khi ở trên cành già); cuống hoa mập, dài 8-10 mm, ở gốc mang 4-6 lá bắc không đều nhau, có lông ở cả 2 mặt. Lá đài dạng lá, hợp nhau ở gốc, gần hình mắt chim và tù ở đầu, đường kính chừng 2-3 cm, có 9-11 gân cong hình cung. Cánh hoa ngoài (khi tươi màu vàng nhạt) hình mác, dài 3-5 cm, rộng 10-13 mm, có 1 gân giữa, cả 2 mặt đều có lông tơ màu gỉ sắt; cánh hoa trong hình trứng hơi nhọn đầu, cỡ 10x6 mm, dính nhau ở đỉnh tạo thành mũ, Nhị nhiều; bao phấn có vách ngăn ngang; mào trung đới hơi lồi, có lông. Lá noãn nhiều, dài cỡ 3 mm; bầu có lông dài; vòi ngắn; núm nhụy hình phễu, dài bằng bầu, ở đỉnh hơi xẻ 2 môi. Noãn 2. Đế hoa gần phẳng. Phân quả có lóng màu nâu đen, thuôn hoặc hình trụ cong, có mỏ nhọn ở đỉnh, cỡ 2-3x1 cm, ở trên cuống ngắn 3-4 mm; vỏ quả mỏng, Hạt màu nâu, nhẵn và hơi láng bóng

Đặc tính sinh học

Loài đặc hữu của Việt Nam, có lá đài rất đặc trưng (lá đài to và dạng lá). Cây ra hoa tháng 4-6, có quả tháng 7-9. Mọc rải rác trong rừng nguyên sinh, nơi ẩm, vùng núi đất, ở độ cao dưới 300 m

Môi trường sinh sống

Rừng nguyên sinh, nơi ẩm, vùng núi đất, ở độ cao dưới 300 m

Tình trạng sinh sống

Bị khai thác lấy gỗ. Do chặt phá rừng (ở Phố Cát, Thạch Thành, Thanh Hoá) hoặc làm hồ chứa nước (ở Chợ Bờ, Hòa Bình), hiện nay không còn tìm thấy loài này ở các địa điểm trên

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Annonaceae