Thuốc thượng (Phaeanthus vietnamensis)

Phaeanthus vietnamensis Ban

Tên địa phương: Da xà lắc, Thuốc dấu cà doong, Thuốc mọi
Mã định danh quốc gia: 4FKYC.HSL
Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm
Danh mụcTình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Thuốc thượng có tên khoa học Phaeanthus vietnamensis Ban, thuộc họ Annonaceae, bộ Magnoliales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 2 tỉnh, thành phố: Huế, Đà Nẵng.

Loài đã được kiểm kê tại 3 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giáHạngÝ nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp
Vulnerable
Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Gỗ nhỏ hoặc cây bụi, cao 2-10 m. Cành non gần như nhẵn. Lá thuôn hoặc gần hình mác, cỡ 9-16x3-6,5 cm, chóp lá trưởng thành mũi dài và nhọn, gốc lá hình nêm và hơi lệch; gân bên 9-11 đôi, nổi rõ ở mặt dưới, cong hình cung và hơi vấn hợp ở gần mép; cuống lá dài 5-6 mm, không có lông. Hoa mọc so le với lá, thường thành xim 2-hoa; cuống chung dài 1-1,5 cm; cuống hoa dài 1,5-3 cm, mang 4-6 lá bấc nhỏ. Lá đài và cánh hoa ngoài gần giống nhau, hình mác, dài trên 1 mm; cánh hoa trong màu vàng (khi già trở nên trắng), hình trứng, dài 8-12 mm, rộng 4-6 mm, đính nhau bởi mép từ gốc tới đỉnh, Nhị nhiều; mào trung đới hình đĩa hơi nhọn đầu. Lá noãn nhiều; bầu có lông; núm nhụy hình đầu, có lông, không có vòi nhụy. Noãn 1, đính gốc. Phân quả hình trái xoan, cỡ 12-15x6-7 mm, khi chín màu vàng sau đó thành màu mận chín; cuống phân quả đài 13-15 mm; vỏ quả rất mỏng

Đặc tính sinh học

Loài đặc hữu của Trung bộ Việt Nam. Ra hoa tháng 5-12, có quả tháng 6-1 (năm sau). Mọc rải rác dưới tán rừng thưa, rừng thứ sinh nơi ẩm, ở độ cao dưới 300 m

Môi trường sinh sống

Dưới tán rừng thưa, rừng thứ sinh nơi ẩm, ở độ cao dưới 300 m

Tình trạng sinh sống

Loài có khu phân bố hẹp (mới chỉ gặp ở 2 tỉnh Thừa Thiên-Huế và Quảng Nam). Nơi cư trú bị xâm hại và môi trường sống suy giảm do rừng ở những vùng này vẫn tiếp tục bị chặt đốn

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhậnSự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức
Giá trị của loàiGiá trị khoa học · Giá trị y tế · Giá trị đặc biệt khác

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Huế
Đà Nẵng

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiênPhân loạiĐịa bàn
Vườn quốc gia Bạch MãDi sản thiên nhiên cấp quốc giaHuế, Đà Nẵng
Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi ChúaDi sản thiên nhiên cấp tỉnhĐà Nẵng
Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Bán đảo Sơn TràDi sản thiên nhiên cấp tỉnhĐà Nẵng

Loài khác trong họ Annonaceae

Tên gọiTên khoa họcSách Đỏ VNIUCNNĐ 84/2021
Mạo đài thorelMitrephora tomentosaVU - Sẽ nguy cấp
Màu Cau TrắngGoniothalamus macrocalyxVU - Sẽ nguy cấpVU - Sẽ nguy cấp
Nhọc Trái Khớp Lá ThuônDisepalum plagioneurumVU - Sẽ nguy cấpLC - Ít quan tâm
(Cây) Đội MũMitrephora calcareaVU - Sẽ nguy cấp
Giền trắngXylopia pierreiVU - Sẽ nguy cấpNT - Sắp bị đe dọa
Bổ Béo ĐenGoniothalamus vietnamensisVU - Sẽ nguy cấp
Quả đầu ngỗngAnaxagorea luzonensisVU - Sẽ nguy cấpLC - Ít quan tâm
Nhọc trái khớp lá mácDisepalum petelotiiEN - Nguy cấpLC - Ít quan tâm
Giác đế tam đảoGoniothalamus takhtajaniiCR - Rất nguy cấp
Quần đầu hoa sớmPolyalthia praeflorensEN - Nguy cấp
Thâu lĩnhAlphonsea tonquinensis
Móng rồng mỏ nhọnArtabotrys tetramerusEN - Nguy cấp

Câu hỏi thường gặp

Thuốc thượng là loài gì?

Thuốc thượng có tên khoa học Phaeanthus vietnamensis Ban, thuộc họ Annonaceae, bộ Magnoliales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Gỗ nhỏ hoặc cây bụi, cao 2-10 m. Cành non gần như nhẵn. Lá thuôn hoặc gần hình mác, cỡ 9-16x3-6,5 cm, chóp lá trưởng thành mũi dài và nhọn, gốc lá hình nêm và hơi lệch; gân bên 9-11 đôi, nổi rõ ở mặt dưới, cong hình cung và hơi vấn hợp ở gần mép; cuống lá dài 5-6 mm, không có lông. Hoa mọc so le với lá, thường thành xim 2-hoa; cuống chung dài 1-1,5 cm; cuống hoa dài 1,5-3 cm, mang 4-6 lá bấc nhỏ.... Loài được ghi nhận phân bố tại Huế, Đà Nẵng.

Thuốc thượng được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Thuốc thượng phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 3 khu: Vườn quốc gia Bạch Mã, Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi Chúa, Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Bán đảo Sơn Trà.

Vì sao thuốc thượng bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống; Săn bắt, khai thác quá mức. Về tình trạng sinh sống: Loài có khu phân bố hẹp (mới chỉ gặp ở 2 tỉnh Thừa Thiên-Huế và Quảng Nam). Nơi cư trú bị xâm hại và môi trường sống suy giảm do rừng ở những vùng này vẫn tiếp tục bị chặt đốn

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đa dạng sinh học 2008
  • Nghị định 06/2019/NĐ-CP
  • Nghị định 84/2021/NĐ-CP
  • Nghị định 160/2013/NĐ-CP
  • Nghị định 26/2019/NĐ-CP
Cập nhật từ nguồn: 26/08/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.

Danh mục công cụ 120

Thuế & kế toán14
Lao động & BHXH8
Doanh nghiệp16
Tài chính8
Dân sự10
Hành chính6
Giao thông16
Đất đai & xây dựng4
Nông nghiệp6
Giáo dục16
Y tế7
Lịch & văn hóa9
Xem tất cả 120 công cụ