Lan hài đài cuộn (Paphiopedilum appletonianum)

Lan hài đài cuộn có tên khoa học Paphiopedilum appletonianum (Gower) Rolfe, thuộc họ Orchidaceae, bộ Asparagales, lớp Liliopsida, giới Plantae.

Loài này được ghi nhận trong 4 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IA; Phụ lục I CITES; Nhóm IA; Nhóm IA.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; EN - Nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN (2022).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 6 tỉnh, thành phố: Huế, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đà Nẵng.

Loài đã được kiểm kê tại 6 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cỏ lâu năm, có 4-6 lá, mọc xoè ra. Lá hình thuôn-bầu dục, cỡ 15-25x2-4 cm, cả 2 mặt loang lổ các khoang mầu lục nhạt và lục thẫm. Cụm hoa có cuống dài 20-50 cm, mảnh, thường mang 1 hoa. Lá bắc hình mác, dài cỡ 1,5-2,1 cm, mép có lông. Hoa rộng 6- 10 cm, hơi có lông ở mặt ngoài lá đài; lá đài ở gần trục hoa màu lục nhạt với gân dọc màu lục thẫm, hình trứng, cỡ 2,7-4,5x2-3,2 cm; lá đài kia cùng mầu, hình bầu dục, cỡ 2-3x1-1,5 cm; cánh hoa màu lục ở phần dưới với nhiều chấm màu đỏ thẫm, ở phần trên chuyển dần thành màu tía-hồng, hình thìa, cỡ 4,4-5,8x1,2-1,8 cm; môi màu nâu tía-nhạt với mạng gân thẫm hơn và mép màu nhạt hơn, dài cỡ 3,6-4,6 cm; nhị lép màu vàng, hình trứng ngược rộng, cỡ 0,7-0,9x0,8-0,9 cm; bầu dài 3-6 cm, có lông

Đặc tính sinh học

Loài Hài khá hiếm. Mùa hoa tháng 3-5. Tái sinh bằng hạt. Mọc dưới tán rừng nguyên sinh rậm thường xanh nhiệt đới mưa mùa hỗn giao cây lá rộng-cây lá kim trên núi đá granit, ở độ cao 900-1900 m, thành nhóm nhỏ trên đất giàu mùn ở sườn gần đỉnh núi

Môi trường sinh sống

Mọc dưới tán rừng nguyên sinh rậm thường xanh nhiệt đới mưa mùa hỗn giao cây lá rộng-cây lá kim trên núi đá granit, ở độ cao 900-1900 m, thành nhóm nhỏ trên đất giàu mùn ở sườn gần đỉnh núi

Tình trạng sinh sống

Loài có khu phân bố không hẹp, nhưng nơi cư trú bị chia cắt rải rác với số lượng cá thể không nhiều. Từ vài năm gần đây bắt đầu bị thu hái để bán trồng làm cảnh chủ yếu ở trong nước. Mức độ thu hái không mạnh mẽ như đối với hầu hết các loài Hài khác, nên mới ở mức sắp bị tuyệt chủng

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Orchidaceae