Rùa Câm (Mauremys mutica)

Rùa Câm có tên khoa học Mauremys mutica (Cantor, 1842), thuộc họ Geoemydidae, bộ Testudines, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 4 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IIB; Phụ lục II CITES; Nhóm IIB; Nhóm IIB.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp CR - Rất nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; CR - Cực kỳ nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 6 tỉnh, thành phố: Tuyên Quang, Hải Phòng, Sơn La, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị.

Loài đã được kiểm kê tại 7 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Mai rùa có hình bầu dục, tương đối phẳng và dẹt ở phần đỉnh. Màu sắc mai dao động từ nâu nhạt, nâu vàng đến nâu xám sẫm. Có một gờ sống lưng màu nâu sẫm hoặc đen chạy dọc chính giữa mai rất rõ ràng. Hai bên mai đôi khi có thêm hai gờ phụ mờ hơn. Phần rìa phía sau của mai rùa trưởng thành khá nhẵn, không có khía răng cưa sắc nhọn như các loài rùa đất. Yếm rùa có màu vàng chanh hoặc vàng đất. Trên mỗi tấm vảy yếm có một đốm đen lớn hình chữ nhật hoặc hình vuông ở góc ngoài. Khi nhìn tổng thể, các đốm đen này tạo thành một viền đốm rất đều đặn chạy dọc hai bên yếm. Yếm rùa câm cứng hoàn toàn, không có khớp bản lề cử động được (không thể đóng kín mai như rùa hộp). Phần cuối yếm có vết khuyết hình chữ V nông. Đầu rùa có màu xám rêu hoặc nâu xám có một dải sọc màu vàng chanh hoặc vàng nhạt chạy từ sau mắt, băng qua màng nhĩ kéo dài xuống cổ. Da vùng cổ có màu xám hoặc màu kem hơi hồng. Chân rùa câm dẹt, có màng bơi rất phát triển giữa các ngón chân. Mặt ngoài của chân được bao phủ bởi các vảy nhỏ dẹt màu xám đen.

Đặc tính sinh học

Ăn cá, giun đất, trong nuôi nhốt ăn cả thịt lợn (Ernst & Babour 1989). Mỗi cá thể cái thường đẻ 1-7 trứng/năm, chiều dài trứng 22-33 mm, thời gian ấp trứng thay đổi trong khoảng 60-90 ngày tuỳ thuộc nhiệt độ môi trường, tỉ lệ giới tính phụ thuộc nhiệt độ ấp trứng.

Môi trường sinh sống

Thường sống ở những nơi có dòng chảy chậm như ao, hồ, đầm lầy ở độ cao thấp

Tình trạng sinh sống

Đây là loài phân bố rải rác từ các tỉnh miền Bắc vào đến Quảng Trị; sinh cảnh sống của loài bị chia cắt, suy thoái do thu hẹp diện tích đất ngập nước, ô nhiễm nguồn nước; loài này rất hiếm gặp trong tự nhiên, là đói tượng bị săn bắt phục vụ buôn bán, nuôi làm cảnh; quần thể bị suy giảm ước tính khoảng hơn 80% trong vòng hơn 60 năm qua (tươn đương 3 thế hệ)

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Geoemydidae