Cát Sâm (Nanhaia speciosa)

Nanhaia speciosa (Champ. ex Benth.) J.Compton & Schrire

Tên địa phương: Sâm nam, Sâm trâu, Sâm chào mào; Sâm cheo mèo; Mát to; Ngưu dại lực đằng, Sâm gạo, Lăng yên to
Mã định danh quốc gia: 9F25P.HSL
Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm
Danh mụcTình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Cát Sâm có tên khoa học Nanhaia speciosa (Champ. ex Benth.) J.Compton & Schrire, thuộc họ Fabaceae, bộ Fabales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 8 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Phú Thọ, Hải Phòng, Ninh Bình.

Loài đã được kiểm kê tại 7 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giáHạngÝ nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp
Vulnerable
Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây bụi trườn, dài 1,5-3 m, cành non có lông màu nâu; rễ củ nạc, vị ngọt mát. Lá kép lông chim, lẻ, có 7-17 lá chét; lá chét hình thuôn, mũi giáo thuôn, cỡ 3-8 1 -3 cm, 2 mặt có lông tơ màu trắng. Cụm hoa chùm, mọc ở đầu cành hay nách lá, dài 30 cm, cuống hoa và đài đều có lông nhung màu nầu. Hoa to, mọc đơn độc trên đốt trục cụm hoa. Cánh hoa màu trắng, cánh cờ không có lông, 2 bên gốc có cục chai, Quả đậu, dẹp, dài 15 cm, rộng 1,5 cm, có lông nâu phủ đầy, Hạt 3-6, hình trứng

Đặc tính sinh học

Sinh học và sinh thái: Cây bụi trườn, mùa ra hoa tháng 6-8, quả tháng 9-12. Mọc tự nhiên ven rừng, ven đồi, rừng cây bụi

Môi trường sinh sống

Ven rừng, ven đồi, rừng cây bụi

Tình trạng sinh sống

Tình trạng: Khu cư trú bị thu hẹp do rừng thường xuyên bị chặt phá, khai thác nhiều để làm thuốc có thể dẫn đến cạn kiệt

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhậnMất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức
Giá trị của loàiGiá trị y tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiênPhân loạiĐịa bàn
Vườn quốc gia Xuân SơnDi sản thiên nhiên cấp quốc giaPhú Thọ
Vườn quốc gia Ba BểDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtThái Nguyên
Khu dự trữ thiên nhiên Hữu LiênDi sản thiên nhiên cấp tỉnhLạng Sơn
Vườn quốc gia Bái Tử LongDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtQuảng Ninh
Vườn quốc gia Cát BàDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtHải Phòng
Vườn quốc gia Ba VìDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtHà Nội, Phú Thọ
Vườn quốc gia Tam ĐảoDi sản thiên nhiên cấp quốc giaThái Nguyên, Phú Thọ, Tuyên Quang

Loài khác trong họ Fabaceae

Tên gọiTên khoa họcSách Đỏ VNIUCNNĐ 84/2021
Giáng Hương quả toPterocarpus macrocarpusEN - Nguy cấpEN - Nguy cấpNhóm IIA
Cẩm laiDalbergia oliveriEN - Nguy cấpEN - Nguy cấpNhóm IIA
Gõ đỏAfzelia xylocarpaEN - Nguy cấpEN - Nguy cấpNhóm IIA
TrắcDalbergia cochinchinensisEN - Nguy cấpCR - Cực kỳ nguy cấpNhóm IIA
Gụ mậtSindora siamensisEN - Nguy cấpLC - Ít quan tâmNhóm IIA
Gụ lauSindora tonkinensisEN - Nguy cấpDD - Thiếu dữ liệuNhóm IIA
SưaDalbergia tonkinensisEN - Nguy cấpVU - Sẽ nguy cấpNhóm IIA
Trinh nữ thân gỗ (mai dương)Mimosa pigra
Cây keo giậuLeucaena leucocephala
Trắc dâyDalbergia rimosaNhóm IIA
Hòe Bắc BộSophora tonkinensisVU - Sẽ nguy cấp
Trinh nữ mócMimosa diplotricha

Câu hỏi thường gặp

Cát Sâm là loài gì?

Cát Sâm có tên khoa học Nanhaia speciosa (Champ. ex Benth.) J.Compton & Schrire, thuộc họ Fabaceae, bộ Fabales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Cây bụi trườn, dài 1,5-3 m, cành non có lông màu nâu; rễ củ nạc, vị ngọt mát. Lá kép lông chim, lẻ, có 7-17 lá chét; lá chét hình thuôn, mũi giáo thuôn, cỡ 3-8 1 -3 cm, 2 mặt có lông tơ màu trắng. Cụm hoa chùm, mọc ở đầu cành hay nách lá, dài 30 cm, cuống hoa và đài đều có lông nhung màu nầu. Hoa to, mọc đơn độc trên đốt trục cụm hoa. Cánh hoa màu trắng, cánh cờ không có lông, 2 bên gốc có cục cha... Loài được ghi nhận phân bố tại Hà Nội, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Phú Thọ.

Cát Sâm được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Cát Sâm phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 7 khu: Vườn quốc gia Xuân Sơn, Vườn quốc gia Ba Bể, Khu dự trữ thiên nhiên Hữu Liên, Vườn quốc gia Bái Tử Long, Vườn quốc gia Cát Bà, Vườn quốc gia Ba Vì, Vườn quốc gia Tam Đảo.

Vì sao cát sâm bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Mất môi trường sống; Săn bắt, khai thác quá mức. Về tình trạng sinh sống: Tình trạng: Khu cư trú bị thu hẹp do rừng thường xuyên bị chặt phá, khai thác nhiều để làm thuốc có thể dẫn đến cạn kiệt

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đa dạng sinh học 2008
  • Nghị định 06/2019/NĐ-CP
  • Nghị định 84/2021/NĐ-CP
  • Nghị định 160/2013/NĐ-CP
  • Nghị định 26/2019/NĐ-CP
Cập nhật từ nguồn: 28/08/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.

Danh mục công cụ 120

Thuế & kế toán14
Lao động & BHXH8
Doanh nghiệp16
Tài chính8
Dân sự10
Hành chính6
Giao thông16
Đất đai & xây dựng4
Nông nghiệp6
Giáo dục16
Y tế7
Lịch & văn hóa9
Xem tất cả 120 công cụ