Tài khoản 413 – Chênh lệch tỷ giá hối đoái theo Thông tư 133/2016/TT-BTC

Nguyên tắc kế toán tài khoản 413

a) Doanh nghiệp đồng thời phải theo dõi nguyên tệ trên sổ kế toán chi tiết các tài khoản: Tiền mặt, tiền gửi Ngân hàng, các khoản phải thu, các khoản phải trả, vốn góp của chủ sở hữu.

b) Tất cả các khoản chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ đều được phản ánh ngay vào doanh thu hoạt động tài chính (nếu lãi) hoặc chi phí tài chính (nếu lỗ) của kỳ báo cáo.

c) Doanh nghiệp phải đánh giá lại các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ theo tỷ giá chuyển khoản trung bình cuối kỳ của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên có giao dịch tại tất cả các thời điểm lập Báo cáo tài chính theo quy định của pháp luật.

d) Doanh nghiệp không được vốn hóa các khoản chênh lệch tỷ giá vào giá trị tài sản dở dang.

Trích Điều 52 Thông tư 133/2016/TT-BTC.

Kết cấu và nội dung phản ánh

Kết cấu của tài khoản 413 gồm 2 nhóm nghiệp vụ ghi Bên Nợ và 2 nhóm nghiệp vụ ghi Bên Có. Tài khoản này không có số dư cuối kỳ.

Số dư cuối kỳ: tài khoản 413 không có số dư cuối kỳ.

Hạch toán tài khoản 413 khi áp dụng Thông tư 133

Thông tư 133/2016/TT-BTC không hướng dẫn bút toán cho tài khoản 413. Để tham khảo cách ghi sổ, dưới đây là 6 bút toán tiêu biểu trong tổng số 20 bút toán mà Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn cho tài khoản 413.

1. Khi mua vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ thanh toán bằng ngoại tệ
   Nợ TK 151

   Nợ TK 152

   Nợ TK 153

   Nợ TK 156

   Nợ TK 157

   Nợ TK 211

   Nợ TK 213

   Nợ TK 217

   Nợ TK 241

   Nợ TK 627

   Nợ TK 641

   Nợ TK 642

   Nợ TK 635

   Có TK 111

   Có TK 112

   Có TK 515
2. Khi mua vật tư, hàng hóa, TSCĐ, dịch vụ của nhà cung cấp chưa thanh toán tiền
   Nợ TK 111

   Nợ TK 112

   Nợ TK 152

   Nợ TK 153

   Nợ TK 156

   Nợ TK 211

   Nợ TK 627

   Nợ TK 641

   Nợ TK 642

   Có TK 331

   Có TK 341
3. Khi thanh toán nợ phải trả bằng ngoại tệ…
   Nợ TK 331

   Nợ TK 338

   Nợ TK 341

   Nợ TK 635

   Có TK 111

   Có TK 112

   Có TK 515
4. Khi phát sinh doanh thu, thu nhập khác bằng ngoại tệ
   Nợ TK 111

   Nợ TK 112

   Nợ TK 131

   Có TK 511

   Có TK 711

   Có TK 3331
5. Khi thu được tiền nợ phải thu bằng ngoại tệ…
   Nợ TK 111

   Nợ TK 112

   Nợ TK 635

   Có TK 131

   Có TK 138

   Có TK 515
6. Khi cho vay, đầu tư bằng ngoại tệ
   Nợ TK 121

   Nợ TK 128

   Nợ TK 221

   Nợ TK 222

   Nợ TK 228

   Nợ TK 635

   Có TK 111

   Có TK 112

   Có TK 515

Đây là bút toán của chế độ kế toán doanh nghiệp. Khoản 1 Điều 3 Thông tư 133 cho phép doanh nghiệp nhỏ và vừa lựa chọn áp dụng chế độ đó thay cho Thông tư 133, nhưng phải thông báo cho cơ quan thuế và áp dụng nhất quán trong cả năm tài chính — không áp dụng xen kẽ từng bút toán.

Xem đủ 20 bút toán tài khoản 413 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC →

Nghiệp vụ có sử dụng tài khoản 413

Bút toán của tài khoản 413 được gom theo nghiệp vụ ở các trang định khoản dưới đây, mỗi trang tập hợp bút toán của cùng một nghiệp vụ từ nhiều tài khoản khác nhau.

Điểm cần lưu ý khi áp dụng

Vì sao không có bút toán

Điều 52 Thông tư 133/2016/TT-BTC chỉ quy định nguyên tắc kế toán và kết cấu của tài khoản 413, không có khoản hướng dẫn phương pháp hạch toán như Thông tư 200/2014 hay Thông tư 99/2025. Khi cần bút toán cụ thể, doanh nghiệp nhỏ và vừa vận dụng hướng dẫn của chế độ kế toán doanh nghiệp theo khoản 1 Điều 3 của chính Thông tư 133.

Đối chiếu tài khoản 413 giữa ba chế độ kế toán

Thông tư 133/2016/TT-BTC không có mục hướng dẫn phương pháp hạch toán, nên cột bút toán của chế độ này luôn bằng 0 — đó là đặc điểm của văn bản, không phải thiếu dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp về tài khoản 413

Tài khoản liên quan

Căn cứ pháp lý

• Điều 52 Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa — ban hành ngày 26/08/2016, áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, kể cả doanh nghiệp siêu nhỏ.
• Khoản 1 Điều 31 Thông tư 99/2025/TT-BTC — quy định hiệu lực và phạm vi thay thế chế độ kế toán doanh nghiệp cũ.
• Bảng đối chiếu toàn bộ hệ thống tài khoản Thông tư 200/2014 sang Thông tư 99/2025 trên Dữ Liệu Pháp Luật.