Kim cang poilane (Smilax poilanei)

Kim cang poilane có tên khoa học Smilax poilanei Gagnep., thuộc họ Smilacaceae, bộ Liliales, lớp Liliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp CR - Rất nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Khánh Hòa.

Loài đã được kiểm kê tại 11 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

- Dây leo, dài 2 m; thân mảnh, cỡ 1,5-2 mm, cứng, lóng dài 5-15 cm. Lá mọc cách; phiến lá hình trứng rộng, dày và dai, khi khô như da, cỡ 7-10 x 3-5 cm, gốc lá tròn, chóp thuôn nhọn; gân chính 5, hình cung, lồi lên ở cả 2 mặt, gân bên phân nhánh; cuống lá dài 1,5-2 cm, phần dưới dạng bẹ, dài 3-4 mm; tua cuốn mảnh, dài 3-4 cm. Cây đơn tính, khác gốc. Hoa nhỏ, tập hợp thành cụm hoa tán đơn độc, mọc ở nách lá. Cụm hoa đực có 10-15 hoa, cuống tán dài 2-3 cm, đế cụm hoa phình to cỡ 2 mm, cuống hoa dài 0,8-1 cm. Hoa đực: bao hoa 6 mảnh, màu vàng lục, cong ra ngoài, rời nhau, xếp thành 2 vòng, mỗi vòng 3; các mảnh bao hoa vòng ngoài hình thuôn-dải, dài 5 mm, rộng 1,5 mm; các mảnh bao hoa vòng trong hình dải, dài 4-5 mm, rộng 0,7-0,8 mm. Nhị 6, rời nhau, không có chỉ nhị; bao phấn 1-2 ô, hình trứng, dài 1 mm, hướng trong, mở theo khe dọc. Hoa cái và quả chưa rõ.

- Dây leo, dài 1-3 m. Thân hình trụ, màu xanh nhạt, lóng dài 4-15 cm, đường kính 1-2 mm. Lá mọc cách, phiến lá hình mũi giáo, mũi giáo trứng, cỡ 3-15x1-5 cm, chóp nhọn thành mũi, góc tròn hoặc tim nông. Hoa đơn tính, khác gốc. Cụm hoa tán đơn độc, mọc ở nách lá. Cụm hoa tán đực có 8-22 hoa. Cụm hoa tán cái có 6-18 hoa. Hoa đực: bao hoa 6 mảnh, rời nhau, xếp 2 vòng; nhị 6, rời nhau. Hoa cái: bao hoa 6 mảnh, màu đỏ nhạt, rời nhau, xếp 2 vòng; nhị lép 3. Bầu thượng, hình cầu; vòi nhụy gần như không có; đầu nhụy 3, cong ra ngoài. Quả mọng, hình cầu, khi chín màu da đậm. Hạt 1-2.

Đặc tính sinh học

- Cây có hoa tháng 4-6. Mọc rải rác từ trảng cây bụi ven rừng, ven suối đên rừng lá rộng thường xanh mưa mùa ở độ cao 500-1600 m.

-Nguổn gen hiếm, có thể là loài đặc hữu của Việt Nam. Mùa ra hoa tháng 5-7, mùa quả tháng 10-11. Mọc ven rừng cây bụi, rừng lá rộng thường xanh, rừng mưa mùa, từng thứ sinh, rừng nhiệt đới, á nhiệt đới, khe núi, sườn đồi, sườn núi.

Môi trường sinh sống

Mọc ven rừng cây bụi, rừng lá rộng thường xanh, rừng mưa mùa, từng thứ sinh, rừng nhiệt đới, á nhiệt đới, khe núi, sườn đồi, sườn núi.

Tình trạng sinh sống

Loài có khu phân bố bị thu hẹp do nạn chặt phá rừng.

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Smilacaceae