Chùa dù (Elsholtzia penduliflora)

Elsholtzia penduliflora W.W.Sm.

Tên địa phương: Kinh giới rủ
Mã định danh quốc gia: 39D2Q.HSL
Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm
Danh mụcTình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Chùa dù có tên khoa học Elsholtzia penduliflora W.W.Sm., thuộc họ Lamiaceae, bộ Lamiales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 4 tỉnh, thành phố: Lào Cai, Lai Châu, Tuyên Quang, Nghệ An.

Loài đã được kiểm kê tại 5 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giáHạngÝ nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp
Vulnerable
Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cỏ mọc đứng, cao 1-2 m. Thân vuông, có lông tơ ngắn và điểm tuyến ở phần non. Lá hình trứng-mũi mác, cỡ 5-15x1,5-4 cm, chóp lá nhọn, gốc tròn hay hình tim, mép xẻ răng cưa, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông trên các gân và có điểm tuyến tròn; gân bên 5-7 đôi; cuống lá dài 5-12 mm. Cụm hoa dạng chùm ở đỉnh cành, dài 5-15 cm, sau khi hoa nở thường rủ xuống phía dưới thành hình dù. Lá bắc hình đường dài hơn cuống hoa. Hoa có cuống ngắn 2-3 mm. Đài hình chuông, dài 2,5-3 mm, có 10 gân dọc rõ, 5 thùy nhọn, gần bằng nhau, đài quả đồng trưởng cỡ 5-6x2-2,5 mm. Tràng màu trắng, dài 6-7 mm, nhẵn, 2 môi: môi trên 2 thùy xẻ nông; môi dưới 3 thùy với thùy giữa lớn và có đỉnh tròn. Nhị 4, hơi thò ra khối tràng; chỉ nhị nhẵn, 2 nhị phía dưới dài hơn 2 nhị phía trên; bao phấn 2 ổ dãng ra. Bầu nhẵn; vòi nhụy xẻ 2 thùy ở đỉnh. Quả hình trứng, dài 1-1,2 mm, màu đen nhánh, nhẵn (Ảnh 180)

Đặc tính sinh học

Cỏ mọc đứng, cao 1-2 m. Thân vuông, có lông tơ ngắn và điểm tuyến ở phần non. Cây có tinh dầu, hạt có dầu béo. Cây làm thuốc chữa cảm sốt, viêm họng, viêm phổi, viêm tuyến sữa. Hạt rang ăn được. Mùa hoa từ tháng 9-10, quả chín tháng 11-12. Tái sinh bằng hạt. Cây ưa sáng và ẩm, gặp ở độ cao từ 1000-1600 m

Môi trường sinh sống

Cây ưa sáng và ẩm, gặp ở độ cao từ 1000-1600 m

Tình trạng sinh sống

Loài hiếm, khu phân bố bị chia cắt và suy giảm. Nơi cư trú bị xâm hại do tác động của môi trường và con người. Đã nằm trong khu bảo vệ của Vườn quốc gia Hoàng Liên

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhậnSự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống
Giá trị của loàiGiá trị y tế · Giá trị kinh tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Lào Cai
Lai Châu
Tuyên Quang
Nghệ An

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiênPhân loạiĐịa bàn
Vườn quốc gia Hoàng LiênDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtLào Cai, Lai Châu
Vườn quốc gia Pù MátDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtNghệ An
Vườn quốc gia Cúc PhươngDi sản thiên nhiên cấp quốc giaNinh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa
Khu dự trữ thiên nhiên Sốp CộpDi sản thiên nhiên cấp tỉnhSơn La
Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại SơnDi sản thiên nhiên cấp tỉnhTuyên Quang

Loài khác trong họ Lamiaceae

Tên gọiTên khoa họcSách Đỏ VNIUCNNĐ 84/2021
Tu Hú ChùmGmelina racemosaVU - Sẽ nguy cấpLC - Ít quan tâm
Từ châu lá bắcCallicarpa bracteataCR - Rất nguy cấpCR - Cực kỳ nguy cấp
Bình linh nghệVitex ajugiflora
Kinh giới bôngElsholtzia communisEN - Nguy cấp
Hoa bôngLeucosceptrum canumEN - Nguy cấpLC - Ít quan tâm
Cà diệnKaromia fragransCR - Rất nguy cấp
Ngọc nữ Bắc bộClerodendrum tonkinense
Kinh giới sầnElsholtzia rugulosaEN - Nguy cấp
Cách việt namPremna vietnamensis
Hoa kinoTeucrium ornatumCR - Rất nguy cấp
Thuẫn vân namScutellaria yunnanensisCR - Rất nguy cấp
Cách balansaPremna balansae

Câu hỏi thường gặp

Chùa dù là loài gì?

Chùa dù có tên khoa học Elsholtzia penduliflora W.W.Sm., thuộc họ Lamiaceae, bộ Lamiales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Cỏ mọc đứng, cao 1-2 m. Thân vuông, có lông tơ ngắn và điểm tuyến ở phần non. Lá hình trứng-mũi mác, cỡ 5-15x1,5-4 cm, chóp lá nhọn, gốc tròn hay hình tim, mép xẻ răng cưa, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông trên các gân và có điểm tuyến tròn; gân bên 5-7 đôi; cuống lá dài 5-12 mm. Cụm hoa dạng chùm ở đỉnh cành, dài 5-15 cm, sau khi hoa nở thường rủ xuống phía dưới thành hình dù. Lá bắc hình đường dà... Loài được ghi nhận phân bố tại Lào Cai, Lai Châu, Tuyên Quang, Nghệ An.

Chùa dù được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Chùa dù phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 5 khu: Vườn quốc gia Hoàng Liên, Vườn quốc gia Pù Mát, Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu dự trữ thiên nhiên Sốp Cộp, Khu bảo tồn thiên nhiên Bát Đại Sơn.

Vì sao chùa dù bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống. Về tình trạng sinh sống: Loài hiếm, khu phân bố bị chia cắt và suy giảm. Nơi cư trú bị xâm hại do tác động của môi trường và con người. Đã nằm trong khu bảo vệ của Vườn quốc gia Hoàng Liên

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đa dạng sinh học 2008
  • Nghị định 06/2019/NĐ-CP
  • Nghị định 84/2021/NĐ-CP
  • Nghị định 160/2013/NĐ-CP
  • Nghị định 26/2019/NĐ-CP
Cập nhật từ nguồn: 20/10/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.

Danh mục công cụ 120

Thuế & kế toán14
Lao động & BHXH8
Doanh nghiệp16
Tài chính8
Dân sự10
Hành chính6
Giao thông16
Đất đai & xây dựng4
Nông nghiệp6
Giáo dục16
Y tế7
Lịch & văn hóa9
Xem tất cả 120 công cụ