Châu Thụ (Gaultheria fragrantissima)

Châu Thụ có tên khoa học Gaultheria fragrantissima Wall., thuộc họ Ericaceae, bộ Ericales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 7 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Tuyên Quang, Lai Châu, Lào Cai, Phú Thọ, Đà Nẵng, Quảng Ngãi.

Loài đã được kiểm kê tại 9 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây bụi nhỏ, cao 0,5-1,5 m; phân cành nhiều, vỏ màu đỏ tía, nhẵn. Lá mọc so le, cuống rất ngắn; phiến lá hình bầu dục thuôn, đầu vuốt nhọn, dày, mặt trên lá láng bóng, mép lá khía răng cưa, 4-6x1,5-2,5 cm; 4-5 đôi gân phụ. Cụm hoa dạng chùm, mọc ở kẽ lá gồm 5-10 hoa. Hoa hình lục lạc, màu vàng xanh, dài 4-5 mm; Đài nhỏ. Nhị 10; bao phấn 2, có 2 sừng. Bầu nhỏ, có lông trắng. Quả mọng, hình cầu nhỏ, đường kính 4 mm; khi chín màu tím đen, ăn được. Hạt nhiều, rất nhỏ. Toàn cây có tinh dầu thơm salicelat metyl

Đặc tính sinh học

Cây bụi nhỏ, Mùa hoa tháng 8-10, quả tháng 10-12 (hoặc đến tháng 1 năm sau). Nhân giống tự nhiên chủ yếu từ hạt, tái sinh khoẻ sau khi bị chặt. Cây ưa sáng, ưa khí hậu mát ở vùng núi cao, thường mọc rải rác hay tập trung thành đám trên các đồi cây bụi thấp, xen lẫn với tế guột; đất bị rửa trôi nhiều, hơi chua, ở độ cao từ 1500-1700 m

Môi trường sinh sống

Trên các đồi cây bụi thấp, xen lẫn với tế guột; đất bị rửa trôi nhiều, hơi chua, ở độ cao từ 1500-1700 m. Ưa sáng, ưa khí hậu mát ở vùng núi cao

Tình trạng sinh sống

Tình trạng: Mới chỉ thấy phân bố ở một vài điểm thuộc vùng núi cao, giáp biên giới phía bắc và ở núi Ngọc Linh (Trà Lĩnh). Tổng diện tích nơi sống ước tính không quá 200 km2. Đã từng được chính thức khai thác để làm thuốc (ở Sìn Hồ) và thường xuyên thu hái sử dụng theo kinh nghiệm dân gian. Bị tàn phá để mở mang vùng canh tác; phân bố bị thu hẹp (Sìn Hồ, Lai Châu). Bước đầu đã thu thập về trồng với mục đích bảo tồn ngoại vi (Esitu) tại trại thuốc Sa Pa (Viện Dược liệu) và vườn của Trung tâm Khoa học Kỹ thuật giông cây trồng Phó Bảng (Hà Giang), Cây sinh trưởng, phát triển tốt

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Ericaceae