Cá cóc pasmans (Tylototriton pasmansi)

Cá cóc pasmans có tên khoa học Tylototriton pasmansi Bernardes, Le, Nguyen, Pham, Pham, Nguyen & Ziegler, 2020, thuộc họ Salamandridae, bộ Caudata, lớp Amphibia, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 2 danh mục pháp lý về bảo tồn: Phụ lục II CITES; Nhóm IIB.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; DD - Thiếu dữ liệu theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 3 tỉnh, thành phố: Phú Thọ, Sơn La, Thanh Hóa.

Loài đã được kiểm kê tại 5 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Loài lưỡng cư thuộc Bộ Lưỡng cư có đuôi Caudata có phần đầu hơi dài hơn rộng. Mõm cụt ở góc nhìn từ lưng và thoáng hình tam giác ở góc nhìn nghiêng. Khoảng cách rộng giữa hai mắt. Chiều dài từ mút mõm đến lỗ huyệt 64.16 mm; Rộng đầu lớn nhất 16.07mm; Rộng đầu 11.87 mm; Dài đầu 17.67 mm; Chiều dài mang tai 9.61mm; Chiều cao mang tai 4.50 mm; Dài mắt 3.06 mm; Khoảng cách mắt mũi 3.69 mm; Khoảng cách giữa hai lỗ mũi 5.55 mm; Khoảng cách giữa hai mắt 8.11 mm; Chiều dài hàm dưới 10.8 mm; Chiều dài môi trên lớn nhất 4.52 mm; Chiều dài xương cánh tay 5.97 mm; Chiều dài xương quay 13.51 mm; Chiều dài đủi 7.44 mm; Chiều dài xương chày 13.70 mm; Tổng chiều dài chân trước 19.48; Tổng chiều dài chân sau 21.14 mm; Dài đuôi 53.91 mm; Cao đuôi 7.78 mm; Chiều dài lỗ huyệt 8.13 mm; Chiều rộng lỗ huyệt 4.37 mm; Chiều rộng của xương sống đo ở chiều cao nốt sần thứ năm 2.18 mm; Chiều dài nốt sần trên lưng trước thứ năm 2.31 mm; Nách đến háng 27.36 mm; Chiều dài thân từ nếp cổ họng đến chóp trước của lỗ huyệt 44.00 mm.

Đầu ngón chân chạm mắt khi chân trước duỗi ra theo đầu. Xuất hiện nếp họng và môi. Nốt sần ở sườn rõ và thay đổi từ nhọn đến hơi tròn. Dãy xương sống tuyến cao, hơi thô và phân đốt. Da lưng nổi hột nhiều hơn da bụng. Da ở giữa bụng có nhiều nếp nhăn ngang dạng nốt mịn. Tạng cơ thể tương đối mảnh. Đầu rộng hơn thân, dài hơn rộng, gầy và hơi xiên lệch ở mặt nhìn nghiêng. Mõm ngắn, cụt ở góc nhìn từ lưng, thoáng hình tam giác ở góc nhìn nghiêng và nhô ra quá hàm dưới. Mũi gần chóp mõm và hơi dễ nhận thấy từ bên trên.

Mẫu vật trong tự nhiên: Lưng và bụng có màu xám nâu. Có vết màu đỏ cam ở ngón chân, gan bàn chân, lỗ huyệt và dọc đuôi. Tiêu bản: Lưng có màu xanh xám sẫm. Bụng màu nâu đậm. Có vết vàng rõ ở lỗ huyệt, mép bụng của đuôi, đầu ngón tay và ngón cái và gan bàn chân.

Đặc tính sinh học

Cá thể trưởng thành, sống trên cạn, ven suối và chui rúc trong các lớp thảm mục thực vật ở các khu rừng thường xanh núi cao quanh năm sương mù bao phủ. Thức ăn là các loài côn trùng đất sống trong khu vực phân bố và giun. Sinh sản vào mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 7. Chúng chỉ xuất hiện vào đầu mùa mưa để ghép đôi, giao phối và đẻ trứng. Trứng, nòng nọc sống dưới các vũng nước trong khu vực phân bố, và ở cả trong các hốc cây sát đất có nước. Sau khi hoàn thành vòng đời, con trưởng thành lên bờ để sống.

Môi trường sinh sống

Loài này ghi nhận trong rừng thường xanh có độ cao từ 720-1.090 m, sinh cảnh là cây gỗ to, vừa và nhỏ xen cây bụi. Loài này chủ yếu sống trên cạn, dưới các lớp lá mục ẩm, chỉ xuống nước vào mùa sinh sản, các cá thể di chuyển xuống nước trước đợi con cái giao phối và đẻ trứng (Bernardes et al. 2020).

Tình trạng sinh sống

Loài này hiện chỉ ghi nhận ở các tỉnh Hòa Bình, Phú Thọ, Sơn La và Thanh Hóa. Diện tích vùng phân bố (EOO) ước tính khoảng 3.780 km2; số địa điểm ghi nhận phân bố là 4; sinh cảnh sống của loài đã và đang bị thu hẹp, suy thoái do tác động của các hoạt động khai thác lâm sản, xâm lấn đất rừng làm đất canh tác nông nghiệp

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Salamandridae