Cá cóc zig-lơ (Tylototriton ziegleri)

Cá cóc zig-lơ có tên khoa học Tylototriton ziegleri Nishikawa, Matsui & Nguyen, 2013, thuộc họ Salamandridae, bộ Caudata, lớp Amphibia, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 4 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IIB; Phụ lục II CITES; Nhóm IIB; Nhóm IIB.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; VU - Sẽ nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 2 tỉnh, thành phố: Cao Bằng, Tuyên Quang.

Loài đã được kiểm kê tại 4 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Loài Cá cóc thuộc bộ Có đuôi Caudata có kích thước trung bình, chiều dài mút mõm đến hậu môn khoảng 54 - 68 mm ở con đực, 71 mm ở con cái; da nhám với các nốt sần rất nhỏ; gờ xương trên đầu rõ rệt; gờ da giữa sống lưng nổi rõ, tạo bởi một hàng các nốt sần lớn; nốt sần bên sườn rõ; chân dài và mảnh, mút ngón tay và ngón chân vượt xa nhau khi gập dọc thân; đuôi mảnh; mặt trên lưng màu nâu sẫm hoặc đen; nốt sần bên sườn, mút ngón tay và ngón chân màu cam; củ bàn, vùng hậu môn và mép dưới đuôi màu cam.

Đặc tính sinh học

Sống ở các vực nước (ao, vũng...), nơi có nhiều bùn và lá mục, trong rừng kín tán trên núi đá vôi ở độ cao 800 - 1.200m. Thức ăn gồm côn trùng và ấu trùng của các loài giun đất, nhện, sên và những loài không xương sống nhỏ khác. Mùa sinh sản từ tháng 4 đến tháng 7, các ổ trứng được tìm thấy xung quanh các vũng nước, dưới các lớp lá mục ẩm, cách mép nước từ 0,5-1,5 m, nòng nọc nhiều giai đoạn khác nhau được tìm thấy dưới các vũng nước (Bernardes et al. 2017). Hết giai đoạn sinh sản, con trưởng thành chuyển lên sống trên cạn, dưới tán rừng.

Môi trường sinh sống

Loài cá cóc zig-lơ ghi nhận ở những ao, vũng nước đọng và các đoạn suối ngắn, nước chảy chậm trong rừng thường xanh trên núi đá vôi ở độ cao từ 885-1.650 m, sinh cảnh là cây gỗ vừa và nhỏ xen tre nứa và cây bụi. Loài này chủ yếu sống trên cạn, dưới các lớp lá mục ẩm, chỉ xuống nước vào mùa sinh sản, các cá thể đực di chuyển xuống nước trước đợi con cái giao phối và đẻ trứng (Nishikawa et al. 2013, Bernardes et al. 2017).

Tình trạng sinh sống

Loài này hiện chỉ ghi nhận ở các tỉnh Hà Giang, Cao Bằng và Tuyên Quang Diện tích vùng phân bố (EOO) ước tính khoảng 4.350 km2; số điểm ghi nhận phân bố là 3; sinh cảnh sống của loài đã và đang bị thu hẹp, suy thoái do tác động của các hoạt động khai thác khoáng sản, khai thác lâm sản, xâm lấn đất rừng làm đất canh tác nông nghiệp.

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Salamandridae