Trọng lâu hải nam (Paris dunniana)

Trọng lâu hải nam có tên khoa học Paris dunniana H.Lév., thuộc họ Melanthiaceae, bộ Liliales, lớp Liliopsida, giới Plantae.

Loài này được ghi nhận trong 3 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IIA; Nhóm IIA; Nhóm IIA.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 4 tỉnh, thành phố: Đà Nẵng, Gia Lai, Quảng Ngãi, Lâm Đồng.

Loài đã được kiểm kê tại 7 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Trọng lâu Hải Nam là loài cây thảo sống lâu năm, thân thẳng, chiều cao trung bình từ 30–70 cm. Thân rễ phát triển thành củ ngắn, mập, màu nâu vàng đến nâu sẫm, là bộ phận có giá trị dược liệu cao. Thân khí sinh mọc đơn độc từ thân rễ, không phân nhánh. Lá mọc vòng quanh thân, thường từ 4–7 lá, phiến lá lớn, hình bầu dục đến thuôn dài, đầu nhọn, mép nguyên, mặt trên xanh đậm bóng, mặt dưới nhạt hơn. Hoa mọc đơn độc ở đỉnh thân, có màu xanh lục hoặc vàng lục, cấu trúc hoa đặc trưng của chi Paris với nhiều lá đài phát triển và cánh hoa dạng sợi mảnh, dễ phân biệt với các loài cây thảo khác trong rừng. Quả là quả mọng, hình cầu, khi chín có màu đỏ sẫm, chứa nhiều hạt nhỏ.

Đặc tính sinh học

Trọng lâu Hải Nam là loài ưa bóng, sinh trưởng chậm, đòi hỏi điều kiện sinh thái ổn định. Cây sinh trưởng tốt trong môi trường có độ ẩm cao, nhiệt độ mát và tầng thảm mục dày. Chu kỳ sinh trưởng kéo dài, khả năng tái sinh tự nhiên chủ yếu bằng hạt và sinh dưỡng thông qua thân rễ. Mùa ra hoa thường vào mùa xuân, từ khoảng tháng 3 đến tháng 5, kết quả vào mùa hè. Trong mùa khô hoặc mùa lạnh, phần thân trên mặt đất có thể tàn lụi, cây duy trì sự sống nhờ thân rễ dưới đất.

Môi trường sinh sống

Loài này phân bố chủ yếu trong rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới và á nhiệt đới, đặc biệt là rừng núi trung bình và núi cao. Trọng lâu Hải Nam thường mọc dưới tán rừng rậm, ven suối, sườn núi ẩm, nơi có đất giàu mùn, tơi xốp, thoát nước tốt và ít chịu tác động trực tiếp của ánh sáng mặt trời. Đai cao phân bố phổ biến từ khoảng 1.000 m đến trên 2.000 m so với mực nước biển.

Tình trạng sinh sống

Trong tự nhiên, Trọng lâu Hải Nam có xu hướng suy giảm về số lượng và phân bố. Nguyên nhân chính là do bị khai thác mạnh để làm dược liệu, trong khi loài có tốc độ sinh trưởng chậm và khả năng tái sinh hạn chế. Bên cạnh đó, suy giảm diện tích rừng tự nhiên, phân mảnh sinh cảnh và tác động của biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng tiêu cực đến các quần thể tự nhiên. Hiện nay, ở nhiều khu vực, loài chỉ còn gặp rải rác với mật độ thấp và được xếp vào nhóm cây thuốc quý cần được ưu tiên bảo tồn và quản lý khai thác bền vững.

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Melanthiaceae