Cà ổi nhỏ (Castanopsis carlesii)

Castanopsis carlesii (Hemsl.) Hayata

Mã định danh quốc gia: RNXK.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.
Danh lục Đỏ IUCN	LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.

›

›

›

›

›

Cà ổi nhỏ có tên khoa học Castanopsis carlesii (Hemsl.) Hayata, thuộc họ Fagaceae, bộ Fagales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Nghệ An.

Loài đã được kiểm kê tại 4 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	VU - Sẽ nguy cấp Vulnerable	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.
Danh lục Đỏ IUCN	LC - Ít quan tâm Least Concern	Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ trung bình, thường xanh, cao 15-20 m, đường kính 30-35 cm. Lá hình trứng hay hình bầu dục thuôn, cỡ 6-8x2-3 cm, khi non có vảy màu nâu đỏ ở mặt dưới, chóp lá thành mũi nhọn, gốc lá hình nêm hoặc gần tròn; mép gẩn như nguyên hoặc hơi xẻ răng cưa ở phía ngọn; gân bên 9-12 đôi, cong ở gẩn mép; cuống lá dài 5-8 mm. Cụm hoa đơn tính, dạng đuôi sóc. Gié đực phân nhánh hoặc không; hoa đực có bao hoa hình chuông xẻ 6 thùy, có nhụy lép, nhị 12. Gié cái mọc riêng lẻ, dài 7-10 cm; hoa cái có bao hoa, có nhị lép. Đấu không cuống, hình bầu dục hay gần hình cầu, đường kính 1-1,5 cm, mặt ngoài có vảy xếp thành 6-7 vòng; đấu thường chứa 1 hạch. Hạch (hạt) tròn-cạnh góc, đường kính 1-1,3 cm, có lông hay không.

Đặc tính sinh học

Cây gỗ trung bình, thường xanh, chịu bóng, mọc trong rừng nhiệt đới thường xanh cây lá rộng, trên đất nhiều mùn, giầu dinh dưỡng, ở độ cao 700-1300 m. Hạt ăn được.

Môi trường sinh sống

Rừng nhiệt đới thường xanh cây lá rộng, trên đất nhiều mùn, giầu dinh dưỡng, ở độ cao 700-1300 m. Chịu bóng

Tình trạng sinh sống

Loài có khu phân bố hẹp, ở Việt Nam mới gặp ở 2 điểm Quế Phong và Quỳ Châu (tỉnh Nghệ An). Loài bị khai thác nhiều

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Sự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức
Giá trị của loài	Giá trị kinh tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Nghệ An

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Vườn quốc gia Bạch Mã	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Huế, Đà Nẵng
Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi Chúa	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Đà Nẵng
Vườn quốc gia Chư Yang Sin	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Đắk Lắk
Khu dự trữ thiên nhiên Pù Hoạt	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Nghệ An

Loài khác trong họ Fagaceae

Tên gọi	Tên khoa học	Sách Đỏ VN	IUCN	NĐ 84/2021
Sồi ba cạnh	Trigonobalanus verticillata	EN - Nguy cấp	NT - Sắp bị đe dọa	—
Dẻ Lỗ	Lithocarpus fenestratus	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Dẻ Quả Vát	Lithocarpus truncatus	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Sồi guồi	Quercus langbianensis	VU - Sẽ nguy cấp	NT - Sắp bị đe dọa	—
Cà ổi lá đa	Castanopsis tessellata	VU - Sẽ nguy cấp	VU - Sẽ nguy cấp	—
Dẻ Bán Cầu	Lithocarpus corneus	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Dẻ hạnh nhân	Lithocarpus amygdalifolius	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Dẻ đấu đứng	Lithocarpus elegans	EN - Nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Dẻ quả núm	Lithocarpus litseifolius	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Sồi đầu to	Quercus macrocalyx	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Sồi Sim	Quercus glauca	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	—
Dẻ phảng	Castanopsis cerebrina	EN - Nguy cấp	NT - Sắp bị đe dọa	—

Câu hỏi thường gặp

Cà ổi nhỏ là loài gì?

Cà ổi nhỏ có tên khoa học Castanopsis carlesii (Hemsl.) Hayata, thuộc họ Fagaceae, bộ Fagales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Cây gỗ trung bình, thường xanh, cao 15-20 m, đường kính 30-35 cm. Lá hình trứng hay hình bầu dục thuôn, cỡ 6-8x2-3 cm, khi non có vảy màu nâu đỏ ở mặt dưới, chóp lá thành mũi nhọn, gốc lá hình nêm hoặc gần tròn; mép gẩn như nguyên hoặc hơi xẻ răng cưa ở phía ngọn; gân bên 9-12 đôi, cong ở gẩn mép; cuống lá dài 5-8 mm. Cụm hoa đơn tính, dạng đuôi sóc. Gié đực phân nhánh hoặc không; hoa đực có bao h... Loài được ghi nhận phân bố tại Nghệ An.

Cà ổi nhỏ được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Danh lục Đỏ IUCN xếp loài ở hạng LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Cà ổi nhỏ phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 4 khu: Vườn quốc gia Bạch Mã, Khu bảo tồn thiên nhiên Bà Nà - Núi Chúa, Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Khu dự trữ thiên nhiên Pù Hoạt.

Vì sao cà ổi nhỏ bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống; Săn bắt, khai thác quá mức. Về tình trạng sinh sống: Loài có khu phân bố hẹp, ở Việt Nam mới gặp ở 2 điểm Quế Phong và Quỳ Châu (tỉnh Nghệ An). Loài bị khai thác nhiều

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 03/09/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.