QUY TRÌNH

Kỹ thuật trồng, chăm sóccây Salem trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng

(Ban hành kèm theoQuyết định số /QĐ-UBNDngày //2025 của UBND tỉnh Lâm Đồng)

I. Yêu cầu sinh thái, điều kiện ngoại cảnh

1.Nhiệt độ, ẩm độ và lượng mưa

- Nhiệt độ: Salem thích hợp khí hậu ôn hòa. Nhiệt độ thích hợp cho cây sinh trưởng, phát triển tốt là 18 - 250C.

- Ẩm độ:cây yêu cầu độ ẩm đất trung bình, tránh ngập úng. Có khả năng chịu hạn tốt, song Salem có bộ lá rộng phủ trên mặt luống nên cần độ thông thoáng.

2. Ánh sáng:

Salem là cây thân thảo cường độ quang hợp cao, yêu cầu ánh sáng ở mức cao để hoa nở to đẹp và năng suất, ít nhất khoảng 6 tiếng có nắng mỗi ngày, nếu thiếu sáng cây sẽ ít ra hoa hoặc hoa bé hơn.

3. Đất đai:

Cây hoa Salem cũng như các loại hoa khác, có thể trồng trên nhiều loại đất, song tốt nhất là đất giàu dinh dưỡng, hàm lượng mùn cao, đất tơi xốp, thoáng khí, giữ ẩm tốt và thoát nước tốt, không úng ngập.

II. Kỹ thuật trồng và chăm sóc

1. Giống và tiêu chuẩn cây giống

1.1 Giống:Hiện nay có hai giống hoa salem được trồng phổ biến gồm:

- Giống địa phương: đã có từ trước năm 1975, được để giống bằng hạt, phẩm chất hoa không cao, năng suất thấp, sâu bệnh nhiều.

- Giống nhập ngoại: gồm các giống trồng bằng hạt và giống từ nuôi cấy mô thực vật cho năng suất cao, màu sắc phong phú, ít sâu bệnh hơn.Một số giống nhập nội phổ biến là giống Pacific, giống Saphire, giống Rose, giống Sunburst…

1.2 Tiêu chuẩn cây giống:Độ tuổi cây giống trong vườn ươm khoảng từ 30-40 ngày sau gieo, chiều cao cây 5-7cm, đường kính cổ rễ từ 7-10mm, có 6-8 lá thật. Cây khỏe mạnh, không dị hình, rễ trắng, ngọn phát triển tốt, không có biểu hiện nhiễm sâu bệnh hại.

2. Kỹ thuật trồng và chăm sóc

2.1 Thời vụ trồng: Tại vùng khí hậu mát mẻ hoa salem có thể được trồng quanh năm. Tùy vào nhu cầu của thị trường để bố trí thời gian trồng hợp lý.

2.2 Mật độ trồng:Tùy theo giống, tính chất đất và điều kiện đầu tư thâm canh để bố trí mật độ trồng cho phù hợp,mật độ trồng phổ biến từ 36.000 – 40.000 cây/ha (cây cách cây 30 – 35cm, hàng cách hàng 35 – 40cm).

2.3Chuẩn bị đất trồng

Chọn ruộng nơi cao ráo, thoát nước tốt trong mùa mưa. Vệ sinh đồng ruộng, bón vôi xử lý đất 1.000 – 1.500 kg/ha, cày phơi ải trước khi trồng ít nhất 10-15 ngày.

Đất được cày bừa kỹ kết hợp với bón phân chuồng, lân, lên luống rộng 1,3m (cả rò rãnh), luống cao 15 - 20cm (tuỳ vào mùa và địa thế thoát nước của ruộng mà có thể lên luống cao hơn).

2.4 Kỹ thuật trồng

Gieo hạt: Ngâm hạt trong nước ấm khoảng 6-8 tiếng rồi gieo vào khay ươm hoặc luống đất. Phủ một lớp đất mỏng và giữ ẩm nhẹ bằng bình phun sương.

Trồng cây: Khi cây con cao khoảng 5-7 cm, có thể tách ra và trồng vào hố đã chuẩn bị, sâu khoảng 10-15cm. Lấp đất xung quanh, ấn nhẹ, và tưới nước ngay sau khi trồng.

2.5 Phân bón và cách bón phân:

a) Lượng phân bón(tính cho 01 ha):

- Phân chuồng hoai: 40-60 m3; phân vi sinh: 300 kg, Vôi bột:1.000-1.500 kg, MgSO4: 100 kg

- Phân hóa học (lượng nguyên chất): 110 kg N – 120 kg P2O5 –110 kg K2Otương đương: 240 kg Ure + 750 kg Super lân +183 kg KCl.

b) Cách bón

Bảng 1. Lượng phân bón từng giai đoạn (% so với tổng lượng phân bón cả vụ)

- Bón lót: Toàn bộ phân chuồng, vôi, phân vi sinh, MgSO₄

- Bón thúc:

+ Thúc lần 1: 10 - 15 ngày sau trồng.

+ Thúc lần 2: từ 30 -75 ngày sau trồng.

* Nếu sử dụng phân phức hợp, cần 150 kg NPK 20-20-15, 200 kg DAP, 100kg ure, 150 kg kali clorua. Ngoài ra có thể bổ sung phân bón qua lá định kỳ cho cây hoa.

2.6Chăm sóc

a) Làm cỏ: Thường xuyên làm sạch cỏ trên luống, rãnh và xung quanh vườn sản xuất (để cỏ phát triển mạnh sẽ cạnh tranh dinh dưỡng, ánh sáng của cây trồng, nếu cỏ lớn quá khi nhổ sẽ ảnh hưởng đến cây), nên làm cỏ bằng thủ công (cuốc, nhổ), khi áp lực cỏ quá nhiều và thiếu nhân công thì có thể dùng thuốc cỏ (sử dụng thuốc trừ cỏ trong danh mục được phép sử dụng trên cây hoa. Làm cỏ trước khi bón phân kết hợp xới xáo, phá váng đất tạo đất thoáng khí để cây sinh trưởng tốt.

b)Tưới nước: Khi mới trồng phải tưới nước thường xuyên với lượng vừa phải để cây bén rễ, tránh tưới quá nhiều sẽ làm cây bị úng. Khi cây bén rễ cần tưới định kỳ 2-3 ngày 1 lần để đảm bảo độ ẩm.

Khi cây có hoa thì việc tưới nước cho cây Salem hạn chế, có thể 2 tuần tưới 1 lần, tưới nhỏ giọt hoặc tưới tràn, không được tưới phun ướt hoa. Phương pháp tưới đối với hoa salem rất quan trọng vì nếu tưới phun ướt hoa dễ làm cho hoa bị thối đen.

c) Tỉa lá, tỉa bông: Thường xuyên nhặt bỏ lá vàng, lá bệnh và cắt bỏ những bông héo để cây khỏe mạnh và hạn chế sâu bệnh

d) Lưới đỡ: Salem cần phải làm lưới đỡ cây để cành hoa khi phát triển cao không bị nghiêng cong. Đan lưới đỡ bằng dây dù hoặc dây nilông theo dạng hình thoi hoặc ô vuông, lưới cách mặt đất khoảng 20 -30cm.

3.Phòng trừ sâu bệnh

3.1 Quản lý dịch hại tổng hợp

Để phòng trừ sâu, bệnh hại cây hoa salem cần áp dụng đồng bộ các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), gồm:

- Biện pháp canh tác: sử dụng giống sạch bệnh; làm đất kỹ, thu gom, tiêu hủy tàn dư thực vật vụ trước; xử lý đất; mật độ trồng thích hợp, trồng đúng thời vụ; quản lý cỏ dại hợp lý; tưới, tiêu nước hợp lý; bón phân đầy đủ, cân đối.

- Biện pháp cơ giới, vật lý: Sử dụng bẫy, bả dẫn dụ, bắt sâu trưởng thành; nhổ bỏ những cây bị nhiễm bệnh nặng để tránh lây nhiễm.

- Biện pháp sinh học: Bảo vệ thiên địch và sinh vật có ích trên đồng ruộng để khống chế sinh vật gây hại; sử dụng các chế phẩm sinh học để phòng trừ sâu, bệnh.

- Biện pháp hóa học: Khi sâu bệnh phát sinh, gây hại đến ngưỡng thì tiến hành sử dụng thuốc bảo vệ thực vật để phòng trừ, ưu tiên sử dụng các thuốc an toàn, thuốc có nguồn gốc sinh học; áp dụng theo nguyên tắc 4 đúng và đảm bảo thời gian cách ly.

Lưu ý: Hiện nay, các thuốc BVTV đăng ký phòng trừ sâu bệnh hại trên cây hoa salem còn rất ít, một số đối tượng sâu bệnh hại không có loại thuốc nào được đăng kí phòng trừ. Chính vì vậy bà con nông dân có thể tham khảo một số loại thuốc bảo vệ phòng trừ đối tượng sâu bệnh hại tương tự trên cây trồng khác để sử dụng trên cây hoa salem.Tuy nhiên trước khi sử dụng đại trà, cần phun thử trên diện tích hẹp để tránh những rủi ro đáng tiếc xảy ra.

3.2 Sâu hại chính và biện pháp phòng trừ:

* Sâu xám (Agrotis ypsilon)

- Đặc điểm gây hại:

Sâu xám thường phát triển mạnh ở những vùng đất thịt nhẹ, đất cát, nơi có nhiều có nhiều cỏ dại là chỗ cho sâu trú ngụ cũng có thể là thức ăn cho sâu tuổi 1, nơi có độ ẩm cao, không khí lạnh.

Chúng ẩn dưới đất ban ngày và hoạt động vào ban đêm, tấn công cây non bằng cách cắn đứt ngang thân, ăn hết lá và hoa.

- Biện pháp phòng trừ:

Làm sạch cỏ dại trên vườn và xung quanh bờ để hạn chế trưởng thành đẻ trứng.Nếu có điều kiện tưới ngập nước để tiêu diệt sâu non và nhộng. Biện pháp này cần được áp dụng trước khi trồng trên ruộng có nhiều sâu xám ở vụ trước.

Đối với những thửa ruộng nhỏ, có thể bắt sâu bằng tay. Sâu xám có thể được tìm thấy gần cây bị hại.

Việc phun thuốc trực tiếp vào gốc cây vào buổi chiều tối cũng có thể tiêu diệt được sâu xám. Có thể tham khảo dùng một số loại thuốc hoá học có hoạt chất sau để phun hoặc rải xuống đất, xung quanh gốc cây như: Emamectin benzoate, Abamectin..

3.3 Bệnh hại chính và biện pháp phòng trừ

a) Bệnh đốm lá (Cercospora insulana)

- Triệu chứng gây bệnh: Thường xuất hiện ở giai đoạn từ 30 đến 90 ngày sau khi trồng. Ở khoảng thời gian này, bộ lá phát triển nhiều, dày dẫn đến hiện tượng ẩm cục bộ, cây dễ bị bệnh song mức độ gây hại < 30%, khả năng ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây thấp.

- Biện pháp phòng trừ:

+ Bón phân đầy đủ, cân đối

+ Vệ sinh vườn trồng, thu gom lá bệnh tiêu hủy.

+ Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam hiện hành chưa có thuốc đăng ký phòng trừ bệnh đốm lá trên cây hoa salem. Tuy nhiên có thể dùng một số loại thuốc có hoạt chất như: Tebuconazole + Trifloxystrobin; Azoxystrobin...

b)Bệnh mốc xám (Botrytis cinerea)

-Triệu chứng gây bệnh: Bệnh có thể gây hại làm thối trên lá, thân và hoa. Bệnh nặng có thể làm chết cây. Trên vết bệnh bị thối có lớp bào tử màu xám phát triển.

- Biện pháp phòng trừ:

+ Thu dọn sạch tàn dư cây trồng,

+ Hạn chế tưới phun mưa vào buổi chiều.

+ Bón phân NPK cân đối, hợp lý kết hợp với phân chuồng. Mật độ trồng hợp lý.

- Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam hiện hành chưa có thuốc đăng ký‎ trừ bệnh mốc xám hại hoa salem. Vì vậy, có thể tham khảo sử dụng các hoạt chất sau để phòng trừ: Copper Oxychloride; Streptomycin sulfate...

c) Bệnh lở cổ rễ:

- Triệu chứng gây bệnh: Do nấm Rhizoctonica solani gây ra, phần cổ rễ có vết bệnh màu nâu, làm nứt vỏ ở gốc cây. Bệnh nặng có thể làm chết cây.

- Biện pháp phòng trừ:

+ Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng ngắt bỏ lá già, nhổ bỏ cây bị bệnh đem tiêu hủy, xử lý đất nơi có cây bị bệnh.

+ Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng tại Việt Nam hiện hành chưa có thuốc đăng ký‎ trừ bệnh lỡ cổ rễ hoa salem. Có thể tham khảo sử dụng hoạt chất Oxytetracycline + Streptomycin, Validamycin, Trichodermađể phòng trừ.

III. Thu hoạch, sơ chế, bảo quản:

Dùng kéo cắt cành sắc để cắt hoa, thu hoạch hoa vào buổi sáng hoặc buổi chiều mát. Trước khi thu cần tưới nước trước một ngày.

Thu những cành hoa đã nở ít nhất 30% số hoa trên cành, thân cành hoa to căng. Cắt cành hoa để trên lưới đỡ sau đó gom về nhà chứa nơi thoáng mát để phân loại và bó thành bó trước khi vận chuyển tiêu thụ.