Giác đế bân (Goniothalamus banii)

Giác đế bân có tên khoa học Goniothalamus banii B. H. Quang, R. K. Choudhary & V. T. Chinh, thuộc họ Annonaceae, bộ Magnoliales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Thanh Hóa.

Loài đã được kiểm kê tại 1 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ nhỏ, cao 1–2 m, cành có cánh. Lá đơn, mọc cách; phiến lá hình trứng ngươc-hình thuôn, cỡ dài 25–60 x 6,5–14 cm, nhẵn trên cả hai mặt; gốc lá tròn; chóp lá ngắn có mũi nhọn hoặc gần như tù và dài 1–2 cm; gân bên 22–30 cặp; cuống lá dài 10–15 mm, nhẵn. Cụm hoa trên thân, hoa thơm, hình xim với 1-3 hoa, ở nách lá hoặc lá đã rụng; cuống hoa dài 2–6 mm; lá bắc hình trứng rộng. Lá đài 3, màu xanh lục, hình tam giác, cỡ 15 x 8 mm, có lông tơ thưa trên cả hai mặt. Cánh hoa vòng ngoài 3, mặt ngoài màu vàng hoặc đỏ, mặt trong đỏ ở gốc; hình mác, cỡ 30–50 x 5-6 mm, có lông tơ dày; cánh hoa vòng trong 3, mặt ngoài đỏ, hình trứng-hình tam giác, cỡ 10–20 x 4–5 mm, có nhiều lông. Nhị 80–85, hình đường-hình thuôn, dài 3 mm; bao phấn có dải ngang; 3 cạnh, đỉnh tròn. Lá noãn, 1–2, hình trứng ngược-hình thuôn, dài 4–5 mm; bầu cỡ 1–2 x 0,3–0,4 mm, nhẵn; núm nhụy và vòi nhụy hình thuôn, núm nhụy dài 2–3 mm, vòi nhụy dài 3–4 mm, nhẵn. Quả có đài tồn tại; cuống dài 1–2 mm; mỗi lá noãn 1 ô, đính gốc. Phân quả 10–12, có lông cứng dày, hình trứng ngược-hình thuôn, cỡ 18–20 x 5–6 mm, nhọn ở gốc, tròn ở đỉnh, có gân hai bên. Hạt 1 trên mỗi phân quả, hình trứng cỡ 1,2–1,4 mm x 3–4 mm.

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Annonaceae