Ái lợi (Alleizettella rubra)

Alleizettella rubra Pit.

Tên địa phương: (cây) A lây đỏ
Mã định danh quốc gia: BTGC.HSL
Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm
Danh mụcTình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.
Danh lục Đỏ IUCNVU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Ái lợi có tên khoa học Alleizettella rubra Pit., thuộc họ Rubiaceae, bộ Gentianales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; VU - Sẽ nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Lâm Đồng.

Loài đã được kiểm kê tại 4 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giáHạngÝ nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp
Vulnerable
Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.
Danh lục Đỏ IUCNVU - Sẽ nguy cấp
Vulnerable
Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây bụi, cao khoảng 2 m, có lớp lông áp sát trên cành non. Gân ở mặt dưới lá, cuống lá, lá kèm, trục cụm hoa, lá bắc và đài có lông. Lá dai, có phiến hình thuôn hẹp hay mác ngược, thót nhọn ở cả 2 đầu, dài 8-18 cm, rộng 2,5-5 cm. Có 8-11 đôi gân bậc hai. Cuống lá dài 3-6 mm. Cụm hoa xim ở đầu cành, dài 2-3 cm, có trụ bậc một và các trục bậc hai và cuống hoa dài 2-3 mm. Hoa mầu trắng ống đài dài 2 mm, hình chuông, tận cung bằng 5 thùy hình dải, dài 2 mm. Ống tràng dái 1 cm, hình trụ hẹp ở gốc, phình gân hình cầu ở trên, có vòng lông ở họng, tận cùng bằng 5 thùy dài 5 mm, hình dải hẹp, nhọn và cong ra ngoài thành móc ở đầu. Nhị 5, không có chỉ nhị. Bầu hình tràng, dài 1,5 mm; có 2 ô, mỗi ô có 2, ít khi 3 noãn. Quả mọng, màu đỏ, hình cầu, đường kính 7-9 mm, cao 8-10 mm, có đài tồn tại ở đầu. Hạt dài 4 mm, rộng 3 mm.

Đặc tính sinh học

Cây bụi, có lớp lông áp sát trên cành non. Ra hoa và quả tháng 1-2. Mọc rải rác dưới tán rừng rậm nhiệt đới thường xanh mưa mùa ẩm, ở sườn núi, ở độ cao khoảng 1400 m.

Môi trường sinh sống

Dưới tán rừng rậm nhiệt đới thường xanh mưa mùa ẩm, ở sườn núi, ở độ cao khoảng 1400 m.

Tình trạng sinh sống

Có lẽ là loài đặc hữu của Việt Nam, nguồn gen hiếm và độc đáo. Loài phân bố hẹp, môi trường sống bị xâm hại do việc chặt phá rừng làm mất môi trường sông.

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhậnSự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống
Giá trị của loàiGiá trị khoa học · Giá trị đặc biệt khác

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Lâm Đồng

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiênPhân loạiĐịa bàn
Vườn quốc gia Bạch MãDi sản thiên nhiên cấp quốc giaHuế, Đà Nẵng
Vườn quốc gia Chư Yang SinDi sản thiên nhiên cấp quốc giaĐắk Lắk
Vườn quốc gia Bidoup - Núi BàDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtLâm Đồng
Vườn quốc gia Phú QuốcDi sản thiên nhiên cấp quốc giaAn Giang

Loài khác trong họ Rubiaceae

Tên gọiTên khoa họcSách Đỏ VNIUCNNĐ 84/2021
Xương cáPsydrax dicoccosVU - Sẽ nguy cấpLC - Ít quan tâm
Chim tríchBenkara depauperataVU - Sẽ nguy cấp
Kỳ namHydnophytum formicarumEN - Nguy cấp
Cà phê Đồng NaiCoffea ebracteolataLC - Ít lo ngạiVU - Sẽ nguy cấp
Dành dành Việt NamRidsdalea vietnamensisVU - Sẽ nguy cấp
Xuân tôn Phú QuốcDiscospermum quocensisVU - Sẽ nguy cấp
Bạc cáchLeptomischus primuloidesVU - Sẽ nguy cấp
Ổ kiến gaiMyrmecodia tuberosaVU - Sẽ nguy cấp
Xuân tônXantonneopsis robinsoniiVU - Sẽ nguy cấp
Nhĩ đàiXanthophytum attopevenseVU - Sẽ nguy cấp
Cà phê ArabicaCoffea arabicaEN - Nguy cấp
Xú Hương BidoupLasianthus bidoupensis

Câu hỏi thường gặp

Ái lợi là loài gì?

Ái lợi có tên khoa học Alleizettella rubra Pit., thuộc họ Rubiaceae, bộ Gentianales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Cây bụi, cao khoảng 2 m, có lớp lông áp sát trên cành non. Gân ở mặt dưới lá, cuống lá, lá kèm, trục cụm hoa, lá bắc và đài có lông. Lá dai, có phiến hình thuôn hẹp hay mác ngược, thót nhọn ở cả 2 đầu, dài 8-18 cm, rộng 2,5-5 cm. Có 8-11 đôi gân bậc hai. Cuống lá dài 3-6 mm. Cụm hoa xim ở đầu cành, dài 2-3 cm, có trụ bậc một và các trục bậc hai và cuống hoa dài 2-3 mm. Hoa mầu trắng ống đài dài 2... Loài được ghi nhận phân bố tại Lâm Đồng.

Ái lợi được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Danh lục Đỏ IUCN xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Ái lợi phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 4 khu: Vườn quốc gia Bạch Mã, Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Vườn quốc gia Bidoup - Núi Bà, Vườn quốc gia Phú Quốc.

Vì sao ái lợi bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống. Về tình trạng sinh sống: Có lẽ là loài đặc hữu của Việt Nam, nguồn gen hiếm và độc đáo. Loài phân bố hẹp, môi trường sống bị xâm hại do việc chặt phá rừng làm mất môi trường sông.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đa dạng sinh học 2008
  • Nghị định 06/2019/NĐ-CP
  • Nghị định 84/2021/NĐ-CP
  • Nghị định 160/2013/NĐ-CP
  • Nghị định 26/2019/NĐ-CP
Cập nhật từ nguồn: 23/10/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.

Danh mục công cụ 120

Thuế & kế toán14
Lao động & BHXH8
Doanh nghiệp16
Tài chính8
Dân sự10
Hành chính6
Giao thông16
Đất đai & xây dựng4
Nông nghiệp6
Giáo dục16
Y tế7
Lịch & văn hóa9
Xem tất cả 120 công cụ