Trĩ đỏ (Phasianus colchicus)

Phasianus colchicus Linnaeus, 1758

Mã định danh quốc gia: 4FWMN.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Sách Đỏ Việt Nam 2024	CR - Rất nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần.
Danh lục Đỏ IUCN (2017)	LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.
Nghị định 84/2021/NĐ-CP	Nhóm IB
Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ	Có tên trong danh mục

›

›

›

›

›

ChiPhasianus

Trĩ đỏ có tên khoa học Phasianus colchicus Linnaeus, 1758, thuộc họ Phasianidae, bộ Galliformes, lớp Aves, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 2 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IB; Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; CR - Rất nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN (2017).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Cao Bằng.

Loài đã được kiểm kê tại 2 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Nhóm IB

Nghị định 84/2021/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 06/2019/NĐ-CP)

Loài động vật rừng đang bị đe dọa tuyệt chủng, nghiêm cấm khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại.

Nhóm I: Các loài thực vật rừng, động vật rừng đang bị đe dọa tuyệt chủng nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại và các loài thuộc Phụ lục I CITES phân bố tự nhiên tại Việt Nam. Nhóm IA: các loài thực vật rừng. Nhóm IB: các loài động vật rừng.

Căn cứ: Nghị định 84/2021/NĐ-CP · Nghị định 06/2019/NĐ-CP

Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật

Nghị định 160/2013/NĐ-CP

Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam.

Căn cứ: Nghị định 160/2013/NĐ-CP · Luật Đa dạng sinh học 2008

Nghĩa vụ chung khi tác động tới loài nguy cấp, quý, hiếm

Hoạt động săn, bắn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, chế biến, vận chuyển, buôn bán các loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm không được ảnh hưởng tiêu cực đến sự tồn tại, sinh trưởng, phát triển của loài đó trong tự nhiên.
Mọi hoạt động săn, bắn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, giết, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, chế biến, quảng cáo, trưng bày, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập mẫu vật phải được quản lý, đảm bảo nguồn gốc hợp pháp.
Khu vực sinh cảnh sống thường xuyên, tập trung của các loài nguy cấp, quý, hiếm được nghiên cứu làm cơ sở để thành lập các khu rừng đặc dụng.
Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có hoạt động sản xuất, xây dựng công trình, điều tra, thăm dò, nghiên cứu, tham quan, du lịch trong diện tích rừng có loài nguy cấp, quý, hiếm phải thực hiện quy định của Nghị định này và pháp luật liên quan.

Tiêu chí đưa loài vào Danh mục loài được ưu tiên bảo vệ

Số lượng cá thể còn ít hoặc đang bị đe dọa tuyệt chủng theo quy định tại Điều 5 Nghị định 160/2013/NĐ-CP;
Là loài đặc hữu hoặc có một trong các giá trị đặc biệt về khoa học, y tế, kinh tế, sinh thái, cảnh quan, môi trường và văn hóa - lịch sử theo quy định tại Điều 6 Nghị định 160/2013/NĐ-CP.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp Endangered	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Sách Đỏ Việt Nam 2024	CR - Rất nguy cấp Critically Endangered	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần.
Danh lục Đỏ IUCN (2017)	LC - Ít quan tâm Least Concern	Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Kích thước cơ thể: Cá thể đực (75-91 cm, bao gồm cả phần phụ đuôi dài lên đến 59 cm): Thân trên hung đỏ điểm các sọc đen, sọc vàng, mặt và tai đỏ, đầu và ngực xanh tím than đậm, đuôi nâu vàng điểm các viền đen nhạt, cánh và phần trên đuôi xanh xám nhạt. Cá thể cái (53-62 cm): Đuôi ngắn, phần trên cơ thể hung nâu điểm các viền vàng ngang, phần dưới cơ thể hung vàng nhạt, hai bên sườn và ngực điểm các chấm đen nhạt.

Đặc tính sinh học

Loài định cư, rất hiếm trong tự nhiên. Sinh sản quanh năm, tổ thường làm dưới mặt đất, đẻ 7-14 trứng. Sống theo từng nhóm nhỏ từ 2-4 cá thể, thường đi đôi trong mùa sinh sản.

Môi trường sinh sống

Bìa rừng, rừng thứ sinh, trảng cỏ, cây bụi.

Tình trạng sinh sống

Nạn phá rừng bừa bãi đã làm mất nơi trú ngụ, khu phân bố bị thu hẹp nhanh và bị săn bắt quá mức, do đó số lượng cá thể bị giảm sút nghiêm trọng, hiện nay cá thể loài trong tự nhiên rất hiếm.

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Sự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống
Giá trị của loài	Giá trị khoa học · Giá trị môi trường sinh thái · Giá trị văn hóa lịch sử

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Cao Bằng

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Vườn quốc gia Hoàng Liên	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Lào Cai, Lai Châu
Vườn quốc gia Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Tuyên Quang

Loài khác trong họ Phasianidae

Tên gọi	Tên khoa học	Sách Đỏ VN	IUCN	NĐ 84/2021
Gà tiền mặt vàng	Polyplectron bicalcaratum	VU - Sẽ nguy cấp	LC - Ít quan tâm	Nhóm IB
Trĩ sao	Rheinardia ocellata	VU - Sẽ nguy cấp	EN - Nguy cấp	Nhóm IB
Gà lôi lam mào trắng	Lophura edwardsi	EN - Nguy cấp	CR - Cực kỳ nguy cấp	Nhóm IB
Công	Pavo muticus	EN - Nguy cấp	EN - Nguy cấp	Nhóm IB
Gà tiền mặt đỏ	Polyplectron germaini	VU - Sẽ nguy cấp	NT - Sắp bị đe dọa	Nhóm IB
Gà lôi trắng	Lophura nycthemera	LR - Ít nguy cấp	LC - Ít quan tâm	Nhóm IB
Gà lôi hông tía	Lophura diardi	VU - Sẽ nguy cấp	NT - Sắp bị đe dọa	Nhóm IIB
Gà so ngực gụ	Arborophila chloropus	LR - Ít nguy cấp	LC - Ít quan tâm	Nhóm IIB
Gà so cổ hung	Arborophila davidi	EN - Nguy cấp	NT - Sắp bị đe dọa	Nhóm IB
Gà lôi tía	Tragopan temminckii	CR - Rất nguy cấp	LC - Ít quan tâm	Nhóm IB
Gà so họng hung	Arborophila rufogularis	—	—	Nhóm IIB
Gà so họng trắng	Arborophila brunneopectus	—	—	Nhóm IIB

Câu hỏi thường gặp

Trĩ đỏ là loài gì?

Trĩ đỏ có tên khoa học Phasianus colchicus Linnaeus, 1758, thuộc họ Phasianidae, bộ Galliformes, lớp Aves, giới Animalia. Kích thước cơ thể: Cá thể đực (75-91 cm, bao gồm cả phần phụ đuôi dài lên đến 59 cm): Thân trên hung đỏ điểm các sọc đen, sọc vàng, mặt và tai đỏ, đầu và ngực xanh tím than đậm, đuôi nâu vàng điểm các viền đen nhạt, cánh và phần trên đuôi xanh xám nhạt. Cá thể cái (53-62 cm): Đuôi ngắn, phần trên cơ thể hung nâu điểm các viền vàng ngang, phần dưới cơ thể hung vàng nhạt, hai bên sườn và ngực điểm c... Loài được ghi nhận phân bố tại Cao Bằng.

Trĩ đỏ có nằm trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm không?

Có. Nhóm IB (Nghị định 84/2021/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 06/2019/NĐ-CP)): Loài động vật rừng đang bị đe dọa tuyệt chủng, nghiêm cấm khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại. Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật (Nghị định 160/2013/NĐ-CP): Thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ. Đây là chế độ quản lý nghiêm ngặt nhất trong hệ thống pháp luật đa dạng sinh học Việt Nam. Mọi hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán mẫu vật của loài phải tuân thủ quy định tương ứng.

Khai thác, mua bán trĩ đỏ có bị cấm không?

Loài thuộc Nhóm IB của Danh mục thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm (Nghị định 06/2019/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 84/2021/NĐ-CP). Loài động vật rừng đang bị đe dọa tuyệt chủng, nghiêm cấm khai thác và sử dụng vì mục đích thương mại. Ngoài ra, theo Điều 5 Nghị định 06/2019/NĐ-CP, mọi hoạt động săn, bắt, khai thác, nuôi, nhốt, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán, chế biến, xuất nhập khẩu mẫu vật đều phải được quản lý và bảo đảm nguồn gốc hợp pháp.

Trĩ đỏ được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. Sách Đỏ Việt Nam 2024 xếp loài ở hạng CR - Rất nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần. Danh lục Đỏ IUCN (2017) xếp loài ở hạng LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Trĩ đỏ phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 2 khu: Vườn quốc gia Hoàng Liên, Vườn quốc gia Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn.

Vì sao trĩ đỏ bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống. Về tình trạng sinh sống: Nạn phá rừng bừa bãi đã làm mất nơi trú ngụ, khu phân bố bị thu hẹp nhanh và bị săn bắt quá mức, do đó số lượng cá thể bị giảm sút nghiêm trọng, hiện nay cá thể loài trong tự nhiên rất hiếm.

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 06/04/2026. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.