Thổ hoàng liên (Thalictrum foliolosum)

Thổ hoàng liên có tên khoa học Thalictrum foliolosum DC., thuộc họ Ranunculaceae, bộ Ranunculales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Loài này được ghi nhận trong 3 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IIA; Nhóm IIA; Nhóm IIA.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; CR - Rất nguy cấp/Cực kỳ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 5 tỉnh, thành phố: Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai, Tuyên Quang, Phú Thọ.

Loài đã được kiểm kê tại 4 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây thảo sống nhiều năm, mọc thành khóm, cao 0,5-1 m. Thân hình trụ, có đốt, nhẵn, phần trên phân nhánh. Thân rễ thô, bẻ ra thấy màu vàng đậm; rễ chùm nhiều, cứng. Lá kép 3 lần lông chim, cuống chung dài 10-20 cm, có bẹ. Lá chét mỏng, gần hình tròn hoặc hình trứng, mép khía tai bèo, kích thước 1-1,5x0,5-1,2 cm. Cụm hoa hình chuỳ rộng, phần nhánh. Hoa nhiều, nhỏ, màu trắng có các sọc màu hồng tía, đài thường hình bầu dục thuôn. Không có cánh hoa. Nhị nhiều, dài 4-6 mm. Lá noãn 4-6, tạo thành túm quả bế nhỏ, thuôn, nhọn 2 đầu, dài 3mm, có các đường vân dọc, đầu có mỏ.

Đặc tính sinh học

Sinh học và sinh thái: Cây thảo sống nhiều năm, mọc thành khóm. Mùa hoa tháng 7-8, quả tháng 8-11. Hạt phát tán gần; nhân giống tự nhiên bằng hạt. Toàn bộ phần trên mặt đất thường lụi vào mùa đông; đến mùa xuân năm sau, từ đầu thân rễ mọc lên một vài chồi thân mới. Cây ưa sáng hoặc hơi chịu bóng, ưa khí hậu ẩm mát của vùng núi cao. Thường mọc lẫn với một số loài cây cỏ khác ở ven rừng núi đá vôi, bờ nương rẫy hoặc ven đường đi, ở độ cao 1400-1600 m.

Môi trường sinh sống

Mọc lẫn với một số loài cây cỏ khác ở ven rừng núi đá vôi, bờ nương rẫy hoặc ven đường đi, ở độ cao 1400-1600 m. Ưa sáng hoặc hơi chịu bóng, ưa khí hậu ẩm mát của vùng núi cao.

Tình trạng sinh sống

Nguồn gen tương đối hiếm ở Việt Nam. Mặc dù phân bố ở một số điểm, nhưng vùng phân bổ bị chia cất mạnh, số lượng cá thể ở mỗi điểm không nhiều. Nơi sống bị thu hẹp do nạn phá rừng làm nương rẫy (Sìn Hồ, Lai Châu; Phó Bảng, Hà Giang). Thường xuyên bị khai thác làm thuổc; trở nên hiếm dẩn. Được trồng bảo tồn ngoại vi (Ex situ) tại vườn Trại thuốc Sa Pa (viện Dược liệu), nhưng tỷ lệ hoa đậu quả rất thấp.

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Ranunculaceae