Thổ hoàng liên lùn (Thalictrum ichangense)
Thalictrum ichangense Lecoy. ex Oliv.
| Danh mục | Tình trạng của loài |
|---|---|
| Sách Đỏ Việt Nam 2007 | CR - Rất nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần. |
Thổ hoàng liên lùn có tên khoa học Thalictrum ichangense Lecoy. ex Oliv., thuộc họ Ranunculaceae, bộ Ranunculales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.
Về hạng bảo tồn, loài được xếp CR - Rất nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.
Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Lào Cai.
Loài đã được kiểm kê tại 2 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.
Hạng bảo tồn
Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.
| Nguồn đánh giá | Hạng | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Sách Đỏ Việt Nam 2007 | CR - Rất nguy cấp Critically Endangered | Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài thiên nhiên rất cao trong tương lai rất gần. |
Đặc điểm và sinh thái
Đặc điểm nhận dạng
Cây thào, sống nhiều năm, cao 15-40 cm. Thân rễ ngắn, bộ rễ chùm phát triển. Lá kép, thường gồm 3 lá chét; cuống lá chung dài 5-15 cm hoặc hơn; lá chét có cuống mảnh; phiến hình thuôn hay gần hình trứng, cỡ 1-2x0,4-1 cm, mỏng, mép khía răng nông không rõ ràng. Cụm hoa dạng xim tán, mọc ở ngọn hoặc nách lá. Hoa nhỏ, màu trắng, đường kính 0,8 cm; đài 4, không có cánh hoa; nhiều nhị, dài 4-5 mm; trên 10 lá noãn (12-16). Quả bế, hình thoi nhỏ, có 6 cạnh.
Đặc tính sinh học
Cây thào, sống nhiều năm, mùa hoa tháng 5, quả tháng 6-8. Hạt nhỏ, phát tán gần; cây con quan sát được vào tháng 3-5. Cây ưa ẩm và chịu bóng; thường gồm một số cá thể mọc gần nhau, bám vào các vách đá dưới tán rừng kín, thuộc vùng núi cao, ở độ cao từ 1.500-1.800 m.
Môi trường sinh sống
Bám vào các vách đá dưới tán rừng kín, thuộc vùng núi cao, ở độ cao từ 1.500-1.800 m. Ưa ẩm và chịu bóng; thường gồm một số cá thể mọc gần nhau.
Tình trạng sinh sống
Là nguồn gen hiếm đối với Việt Nam. Sa Pa (tinh Lào Cai) là điểm phân bố duy nhất đã biết ở Việt Nam hiện nay. Tổng diện tích nơi sống không quá 10km2, trong đó điểm mọc ở Ô Quý Hồ bị đe doạ cao bởi nạn phá rừng; có nguy cơ bị tuyệt chùng nếu không có biện pháp bảo vệ triệt để. Đã từng thu tháp về trống ở vườn Trại thuốc Sa Pa (Viên Dược liêu) nhưng chưa thành công.
Mối đe dọa và giá trị
| Mối đe dọa được ghi nhận | Sự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức |
| Giá trị của loài | Giá trị khoa học · Giá trị y tế · Giá trị đặc biệt khác |
Phân bố tại Việt Nam
Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.
| Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố |
|---|
| Lào Cai |
Khu bảo tồn ghi nhận loài
Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.
| Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên | Phân loại | Địa bàn |
|---|---|---|
| Vườn quốc gia Hoàng Liên | Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt | Lào Cai, Lai Châu |
| Vườn quốc gia Cúc Phương | Di sản thiên nhiên cấp quốc gia | Ninh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa |
Loài khác trong họ Ranunculaceae
| Tên gọi | Tên khoa học | Sách Đỏ VN | IUCN | NĐ 84/2021 |
|---|---|---|---|---|
| Hoàng liên chân gà | Coptis quinquesecta | CR - Rất nguy cấp | — | Nhóm IA |
| Thổ hoàng liên | Thalictrum foliolosum | VU - Sẽ nguy cấp | — | Nhóm IIA |
| Hoàng liên bắc | Coptis chinensis | CR - Rất nguy cấp | — | Nhóm IA |
Câu hỏi thường gặp
Thổ hoàng liên lùn là loài gì?
Thổ hoàng liên lùn được xếp hạng bảo tồn thế nào?
Thổ hoàng liên lùn phân bố ở khu bảo tồn nào?
Vì sao thổ hoàng liên lùn bị đe dọa?
Căn cứ pháp lý
- Luật Đa dạng sinh học 2008
- Nghị định 06/2019/NĐ-CP
- Nghị định 84/2021/NĐ-CP
- Nghị định 160/2013/NĐ-CP
- Nghị định 26/2019/NĐ-CP
