Hoàng liên bắc (Coptis chinensis)

Hoàng liên bắc có tên khoa học Coptis chinensis Franch., thuộc họ Ranunculaceae, bộ Ranunculales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Loài này được ghi nhận trong 4 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IA; Loài được ưu tiên bảo vệ — Thực vật; Nhóm IA; Nhóm IA.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp CR - Rất nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; CR - Rất nguy cấp/Cực kỳ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 2 tỉnh, thành phố: Tuyên Quang, Lào Cai.

Loài đã được kiểm kê tại 2 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây thân thảo, sống nhiều năm; cao 10-25 cm. Thân rễ nằm ngang, phân nhánh, màu vàng đậm. Lá dài 8-20 cm, mọc tập trung ở đầu thân rễ. Phiến lá mỏng, chia thành 3 thuỳ chính, mép khía răng không đều; thuỳ giữa gần giống hình tam giác cân, xẻ thuỳ thứ cấp hình lông chim; hai thuỳ bên giống nhau, chia thành 2 thuỳ sâu không đều, có cuống ngắn hơn của thuỳ giữa. Cụm hoa gồm 3-5 hoa, mọc trên một cuống chung, thấp hơn hoặc bằng tán lá. Hoa nhỏ, màu vàng; 5 lá bắc hẹp dạng cánh hoa; cánh hoa 5 hình thuôn, ở giữa có rãnh mật; nhị nhiều; bầu mang 8-12 lá noãn rời. Quả nhỏ, dài 6-7 mm, có cuống ngắn.

Đặc tính sinh học

Cây thảo, sống nhiều năm. Mùa hoa tháng 9-10 (11), quả tháng 10-2 (năm sau). Nhân giống tự nhiên chủ yếu bằng hạt, xung quanh gốc cây mẹ. Chồi từ dưới thân rễ mọc lên khoảng tháng 3- 4. Cây ưa bóng và ưa ẩm; thường mọc thành đám nhỏ, bám trên đá hay trên thân các cây gỗ có nhiều rêu; ở đỉnh núi cao, quanh năm có sương mù, lạnh, ở độ cao từ 1600-2600 m

Môi trường sinh sống

Đỉnh núi cao, quanh năm có sương mù, lạnh, ở độ cao từ 1600-2600 m. Ưa bóng và ưa ẩm; thường mọc thành đám nhỏ, bám trên đá hay trên thân các cây gỗ có nhiều rêu

Tình trạng sinh sống

Nguồn gen quý hiếm đối với Việt Nam.Việt Nam mới chi thấy ở 2 điểm phân bố, diện tích nơi sống rất hẹp. Thường xuyên bị tìm tòi để khai thác, mặc dù đã có những lệnh cấm; chỉ còn sót những cây nhỏ. Nơi sống bị xâm hại do nạn phá rừng (Thái An - Quản Bạ). Hiện đã trở nên cực hiếm, nguy cơ bị tuyệt chủng cao. Điểm đang bị de doạ ở xã Thái An, huyện Quản Bạ (Hà Giang) đang được Viện Dược liệu nghiên cứu bảo tồn, nhưng cây sinh trường kém

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Ranunculaceae