Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga sinensis)

Thiết sam giả lá ngắn có tên khoa học Pseudotsuga sinensis Dode, thuộc họ Pinaceae, bộ Pinales, lớp Pinopsida, giới Plantae.

Loài này được ghi nhận trong 3 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IIA; Nhóm IIA; Nhóm IIA.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; VU - Sẽ nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN (2022).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 4 tỉnh, thành phố: Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên.

Loài đã được kiểm kê tại 2 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Đặc điểm nhận dạng: Thân gỗ, không cao quá 10-22 m, ít nhiều vặn vẹo hoặc thẳng, vỏ màu nâu, nứt dọc; cành nằm ngang làm cho tán cây có hình ô, rộng đến 10-15 m. Lá đính xoắn ốc hoặc kiểu răng lược đều đặn, hình dải, dài từ 0,7 cm tới 1,5 cm, hiếm khi 2 cm, rộng 2-3.2 cm, lõm ở đỉnh. Nón luôn luôn ở tư thế mọc chúc xuống, hình trứng hơi dài hoặc hình trụ, dàì 3,7- 6,5 cm, rộng 3,4 cm; vẩy hạt ở phần giữa nón từ hình tròn tới hình thoi, cao 2,2-2,5 cm, rộng 3,3 cm, cứng, mặt xa trục (mặt ngoài - abaxial) lồi, có lông dày, gốc hình nêm, lá vẩy quặt ngược ra ngoài và cụp xuống trông thấy rõ trong nón cái, hình tam giác nhọn, dài 3 mm, các thuỳ bên cũng hình tam giác. Những cây có nón cái trường thành hình trứng hơi dài gặp phổ biến hơn trong khi những cây có nón cái hình trụ ngắn gặp ít hơn. Hạt không đều đặn lốm đốm nâu, hình trứng 3 cạnh, nghiêng, dài 2 cm kể cả cánh; cánh màu nâu đỏ, nhẵn bóng, dài 1.3 cm, có lông ở phần giữa mặt gần trục (mặt trong - adaxial).

Đặc tính sinh học

Loài này thuộc yếu tố Đông Á. Nón hình thành vào tháng 3-4, hạt chín và được phát tán vào tháng 9- 10. Sự tái sinh bằng hạt trong tự nhiên diễn ra bình thường. Cây trung sình và ưa sáng, không chịu được lửa rừng, mọc trên đường đỉnh hoặc ở phần sườn gần đỉnh, ở độ cao khoảng từ 500 - 600 đến 1500 m. Quần xã thuần loại hay uu thế Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia) thường mọc với 2 loài cây cùng họ là Thông pà cò ít lá (Pinus kwangtungensis var. varifolia) và Thiết sam đông bắc (Tsuga chinensis) và một loài cây lá rộng là Sồi cau đá (Quercus cf. Q. rupestris Hickel & A. Camus) xen rải rác.

Môi trường sinh sống

Cây trung sình và ưa sáng, không chịu được lửa rừng, mọc trên đường đỉnh hoặc ở phần sườn gần đỉnh, ở độ cao khoảng từ 500 - 600 đến 1500 m. Quần xã thuần loại hay uu thế Thiết sam giả lá ngắn (Pseudotsuga brevifolia) thường mọc với 2 loài cây cùng họ là Thông pà cò ít lá (Pinus kwangtungensis var. varifolia) và Thiết sam đông bắc (Tsuga chinensis) và một loài cây lá rộng là Sồi cau đá (Quercus cf. Q. rupestris Hickel & A. Camus) xen rải rác.

Tình trạng sinh sống

Loài phân bố rộng trên đường đinh núi đá vôi nơi có địa hình tương đối hiểm trở. Số cá thế đã giảm nhiều và vẫn sẽ có nguy cơ bị đe dọa tuyệt chủng do nạn cháy rừng và khai thác gỗ. Theo dự đoán thì trước khi bị con người chặt phá và nạn lửa rừng chắc chắn quần xã này đã bao phủ tòan bộ các đỉnh và đường đinh núi đá vôi có độ cao tương ứng của tinh Cao Bằng cũng như các tinh lân cận như Lạng Sơn, Bắc Kạn, Hà Giang.

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Pinaceae