Cúc bạc đầu (Vernonia bonapartei)

Vernonia bonapartei Gagnep.

Tên địa phương: Cúc đầu tù.
Mã định danh quốc gia: 5B4K5.HSL
Nhóm hồ sơ: Loài đặc hữu, Loài nguy cấp, quý, hiếm
Danh mụcTình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Cúc bạc đầu có tên khoa học Vernonia bonapartei Gagnep., thuộc họ Asteraceae, bộ Asterales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 4 tỉnh, thành phố: Lạng Sơn, Bắc Ninh, Ninh Bình, Hải Phòng.

Loài đã được kiểm kê tại 4 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giáHạngÝ nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007VU - Sẽ nguy cấp
Vulnerable
Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Dây leo gỗ trườn, dài 2-3 m, thân hình trụ, cành non có lông mịn. Phiến lá hình bầu dục, thuôn ở phía gốc, đỉnh nhọn, dài 7-15 cm, rộng 3,4-4,5 cm, có tuyến trên 2 mặt, khi khô lá mặt trên mầu nâu, mặt dưới phủ lông tơ; gân phụ 7-8 đôi, cuống lá không có lông dài 4-7 mm. Cụm hoa đầu kép ở tận cùng cành nhánh hoặc nách lá, dài 5-7 cm, gồm 4-5 cụm hoa hình trụ dài 1-1,5 cm, trên cuống dài 5-7 mm; lá bắc tổng bao rộng 10-13 mm, gồm những lá bắc dài 2-9 mm từ ngoài vào trong hình bầu dục tới bầu dục thuôn dài, có tuyến và lông ở mặt lưng. Tất cả đều là hoa lưỡng tính, tràng hình ống màu hồng nhạt, mặt ngoài có tuyến, đỉnh 5 thùy nhọn dài 2-3 mm; gốc bao phấn có tai hình dải, đầu như cụt. Quả bế dài 2-3 mm, vỏ phủ lông thưa mềm, có 5 cạnh, mào lông trên đỉnh quả màu trắng đục dài 0,8-1 cm.

Đặc tính sinh học

Nguồn gen độc đáo, thuộc loại cây tiên phong trên đất trống trong quá trình tái sinh rừng. Dây leo gỗ trườn, thân hình trụ, cành non có lông mịn. Mùa hoa và quả từ tháng 12-3 (năm sau). Tái sinh bằng hạt, phát tán nhờ mào lông trên đỉnh quả. Mọc ven rừng thưa và rùng cây bụi thứ sinh trên núi đất, ở độ cao 50-500 m.

Môi trường sinh sống

Ven rừng thưa và rùng cây bụi thứ sinh trên núi đất, ở độ cao 50-500 m.

Tình trạng sinh sống

Các điểm phân bố rải rác và chia cắt. Nơi sống sát với khu dân cư nên luôn bị chặt phá lấy đất để trồng hoa mầu, cây lương thực nên dễ lâm vào tình trạng bị đe dọa cao

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhậnSự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống
Giá trị của loàiGiá trị môi trường sinh thái

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Lạng Sơn
Bắc Ninh
Ninh Bình
Hải Phòng

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiênPhân loạiĐịa bàn
Vườn quốc gia Cúc PhươngDi sản thiên nhiên cấp quốc giaNinh Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa
Khu dự trữ thiên nhiên Hữu LiênDi sản thiên nhiên cấp tỉnhLạng Sơn
Khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên - Văn BànDi sản thiên nhiên cấp tỉnhLào Cai
Vườn quốc gia Ba VìDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtHà Nội, Phú Thọ

Loài khác trong họ Asteraceae

Tên gọiTên khoa họcSách Đỏ VNIUCNNĐ 84/2021
Cỏ làoChromolaena odorata
Cúc ánh lệAinsliaea latifoliaVU - Sẽ nguy cấp
Dương kỳ thảoAchillea millefoliumVU - Sẽ nguy cấpLC - Ít quan tâm
Cúc bạcMonosis volkameriifoliaVU - Sẽ nguy cấpLC - Ít quan tâm
Cam chayCamchaya loloanaVU - Sẽ nguy cấp
Đại kếCirsium japonicumVU - Sẽ nguy cấp
Hoa riuSpilanthes langbianensisEN - Nguy cấp
Cúc gaiCirsium leduciiEN - Nguy cấp
Cúc bôngLeontopodium andersoniiVU - Sẽ nguy cấp
Hoa râuTricholepis karensiumEN - Nguy cấp
Cây cứt lợn (cỏ cứt heo)Ageratum conyzoides
Cúc hồng đàoIodocephalopsis eberhardtiiVU - Sẽ nguy cấp

Câu hỏi thường gặp

Cúc bạc đầu là loài gì?

Cúc bạc đầu có tên khoa học Vernonia bonapartei Gagnep., thuộc họ Asteraceae, bộ Asterales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Dây leo gỗ trườn, dài 2-3 m, thân hình trụ, cành non có lông mịn. Phiến lá hình bầu dục, thuôn ở phía gốc, đỉnh nhọn, dài 7-15 cm, rộng 3,4-4,5 cm, có tuyến trên 2 mặt, khi khô lá mặt trên mầu nâu, mặt dưới phủ lông tơ; gân phụ 7-8 đôi, cuống lá không có lông dài 4-7 mm. Cụm hoa đầu kép ở tận cùng cành nhánh hoặc nách lá, dài 5-7 cm, gồm 4-5 cụm hoa hình trụ dài 1-1,5 cm, trên cuống dài 5-7 mm; lá... Loài được ghi nhận phân bố tại Lạng Sơn, Bắc Ninh, Ninh Bình, Hải Phòng.

Cúc bạc đầu được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Cúc bạc đầu phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 4 khu: Vườn quốc gia Cúc Phương, Khu dự trữ thiên nhiên Hữu Liên, Khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên - Văn Bàn, Vườn quốc gia Ba Vì.

Vì sao cúc bạc đầu bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống. Về tình trạng sinh sống: Các điểm phân bố rải rác và chia cắt. Nơi sống sát với khu dân cư nên luôn bị chặt phá lấy đất để trồng hoa mầu, cây lương thực nên dễ lâm vào tình trạng bị đe dọa cao

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đa dạng sinh học 2008
  • Nghị định 06/2019/NĐ-CP
  • Nghị định 84/2021/NĐ-CP
  • Nghị định 160/2013/NĐ-CP
  • Nghị định 26/2019/NĐ-CP
Cập nhật từ nguồn: 27/08/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.

Danh mục công cụ 120

Thuế & kế toán14
Lao động & BHXH8
Doanh nghiệp16
Tài chính8
Dân sự10
Hành chính6
Giao thông16
Đất đai & xây dựng4
Nông nghiệp6
Giáo dục16
Y tế7
Lịch & văn hóa9
Xem tất cả 120 công cụ