Cam chay (Camchaya loloana)

Cam chay có tên khoa học Camchaya loloana Kerr, thuộc họ Asteraceae, bộ Asterales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 2 tỉnh, thành phố: Sơn La, Hồ Chí Minh.

Loài đã được kiểm kê tại 2 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cỏ sống hàng năm, cao 20-40 cm, phân nhánh, thân có khía dọc và phủ lông nháp. Lá mọc so le, 2 đầu thót nhọn, dài 1,5-5 cm, rộng 0,8-2 cm; gân bên 5-6 đôi; cả 2 mặt lá phủ lông thô; cuống dài 5-6 mm; viền mép nguyên hoặc hơi nhú răng tù thưa. Cụm hoa đầu đơn độc, đường kính 1-1,3 cm, trên cuống dài 5-15 cm; lá bắc tổng bao 3-4 hàng gồm nhiều lá bắc hình thuôn hẹp nhọn dài phía đỉnh, phủ lông thô, nhưng ở đỉnh lại dài hơn giống như gai nhỏ; trong mỗi cụm hoa đầu gồm 12-30 hoa, tất cả đều dạng ống, lưỡng tính, hữu thụ; tràng mầu tím hồng, dưới là ống hẹp, loe dần lên phía đỉnh, ống tràng dài 3,5 mm, nửa dưới ống tràng phủ tuyến, trên là 5 thùy tràng hình tam giác dài 0,8 mm; nhị 5, đỉnh bao phấn hình tam giác thuôn dài, gốc có tai ngắn; bầu nhẵn, mặt ngoài 10 gờ nổi, đỉnh vòi nhụy chẻ 2, có lông thưa. Quả bế hình trứng ngược, dài 2 mm, đường kính 1 mm, mầu nâu, đỉnh không mào lông, vỏ nhẵn, có 10 gờ tròn nổi rõ theo chiều dọc.

Đặc tính sinh học

Nguồn gen hiếm và độc đáo, loài mang những đặc điểm điển hình của chi Cơmchaya, chi này chi phân bố tập trung ở Đông Nam Châu Á, trong đó Việt Nam nhiều loài nhất (3 loài). Cỏ sống hàng năm. Mùa hoa và quả từ tháng 10-1 (năm sau). Tái sinh bằng hạt, Mọc ở các trảng cỏ ven rừng thưa và bãi cỏ trong rừng cây bụi thứ sinh, nơi nhiều ánh sáng, có 2 mùa khô và mưa rõ rệt, ở độ cao 300 - 800 m.

Môi trường sinh sống

Trảng cỏ ven rừng thưa và bãi cỏ trong rừng cây bụi thứ sinh, nơi nhiều ánh sáng, có 2 mùa khô và mưa rõ rệt, ở độ cao 300 - 800 m

Tình trạng sinh sống

Phân bố bị chia cắt, với 2 điểm đã phát hiện cách xa nhau. Nơi sống thường ở trảng cỏ và ven rừng thứ sinh nên luôn bị đe doạ do phá rừng để lấy đất trồng cây hoa mầu, cây lương thực, có thể tuyệt chủng nếu không có biện pháp bảo vệ triệt để.

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Asteraceae