Cá ngựa vằn (Hippocampus comes)
Hippocampus comes Cantor, 1849
| Danh mục | Tình trạng của loài |
|---|---|
| Sách Đỏ Việt Nam 2024 | VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. |
| CITES | Phụ lục II |
Cá ngựa vằn có tên khoa học Hippocampus comes Cantor, 1849, thuộc họ Syngnathidae, bộ Syngnathiformes, lớp Actinopterygii, giới Animalia.
Loài này được ghi nhận trong 2 danh mục pháp lý về bảo tồn: Phụ lục II CITES; Nhóm II - Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm đối với lớp cá, giáp xác.
Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024.
Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 2 tỉnh, thành phố: Khánh Hòa, Hồ Chí Minh.
Tình trạng pháp lý của loài
Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.
Phụ lục II CITES
Công ước CITES
Những loài động vật, thực vật hoang dã hiện chưa bị đe dọa tuyệt chủng nhưng có thể sẽ bị tuyệt chủng nếu hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, tái xuất khẩu, nhập nội từ biển và giới thiệu từ biển mẫu vật của những loài này khai thác từ tự nhiên vì mục đích thương mại không được kiểm soát.
Căn cứ: Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nhóm II - Danh mục loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm đối với lớp cá, giáp xác
Nghị định 26/2019/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thủy sản
Loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm; việc khai thác, nuôi trồng và mua bán chịu điều kiện riêng theo pháp luật thủy sản.
Căn cứ: Nghị định 26/2019/NĐ-CP
Hạng bảo tồn
Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.
| Nguồn đánh giá | Hạng | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Sách Đỏ Việt Nam 2024 | VU - Sẽ nguy cấp Vulnerable | Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. |
Đặc điểm và sinh thái
Đặc tính sinh học
Đặc điểm sinh cảnh sống: Cá ngựa vẫn là mặt hàng được buôn bán nhu cầu trong nước nhiều loài cá ngựa được khai thác chủ đích bằng các nghề lặn, nhưng chúng cũng bị mắc lưới ngẫu nhiên trong các nghề khai thác giã cào, lưới mành, lưới 3 màng,…Với việc phân bố độ sâu dưới 20m trong hệ sinh thái có san hô, bọt biển, rong tảo… chúng dễ dàng bị đánh bắt. Hiện không có đánh giá số lượng từng loài cá ngựa ở Việt Nam, theo điều tra đánh giá sơ bộ cá ngựa vằn giảm khoảng hơn 30% so với 10 -15 năm trước. Hiện chỉ biết cá ngựa vằn phân bố ở biển Khánh Hòa và Vũng Tàu. Chúng thường sống tập trung ở các rạn, do chúng di chuyển chậm chạm, dễ bị đánh bắt. Số lượng cá ngựa vằn tự nhiên hiện nay còn rất hiếm. Ước đoán quần đàn tự nhiên giảm hơn 30% so với 10 -15 năm trước.
Dạng sinh cảnh phân bố: Sống ở biển.
Đặc điểm sinh sản: Cá ngựa vẫn là mặt hàng được buôn bán nhu cầu trong nước nhiều loài cá ngựa được khai thác chủ đích bằng các nghề lặn, nhưng chúng cũng bị mắc lưới ngẫu nhiên trong các nghề khai thác giã cào, lưới mành, lưới 3 màng,…Với việc phân bố độ sâu dưới 20m trong hệ sinh thái có san hô, bọt biển, rong tảo… chúng dễ dàng bị đánh bắt. Hiện không có đánh giá số lượng từng loài cá ngựa ở Việt Nam, theo điều tra đánh giá sơ bộ cá ngựa vằn giảm khoảng hơn 30% so với 10 -15 năm trước. Hiện chỉ biết cá ngựa vằn phân bố ở biển Khánh Hòa và Vũng Tàu. Chúng thường sống tập trung ở các rạn, do chúng di chuyển chậm chạm, dễ bị đánh bắt. Số lượng cá ngựa vằn tự nhiên hiện nay còn rất hiếm. Ước đoán quần đàn tự nhiên giảm hơn 30% so với 10 -15 năm trước.
Thức ăn: Ăn các loại giáp xác nhỏ, mysids, amphipod.
Môi trường sinh sống
Ở Việt Nam, loài này ghi nhận phân bố tại hai tỉnh Khánh Hòa và Bà Rịa - Vũng Tàu. Quần thể trong tự nhiên bị đe dọa do môi trường sống bị thu hẹp và suy thoái. Cá ngựa vằn có sức sinh sản thấp nên khả năng tái tạo quần đàn chậm.
Tình trạng sinh sống
Cá ngựa vẫn là mặt hàng được buôn bán nhu cầu trong nước nhiều loài cá ngựa được khai thác chủ đích bằng các nghề lặn, nhưng chúng cũng bị mắc lưới ngẫu nhiên trong các nghề khai thác giã cào, lưới mành, lưới 3 màng,…Với việc phân bố độ sâu dưới 20m trong hệ sinh thái có san hô, bọt biển, rong tảo… chúng dễ dàng bị đánh bắt. Hiện không có đánh giá số lượng từng loài cá ngựa ở Việt Nam.
Mối đe dọa và giá trị
| Mối đe dọa được ghi nhận | Mất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức |
| Giá trị của loài | Giá trị y tế · Giá trị môi trường sinh thái |
Phân bố tại Việt Nam
Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.
| Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố |
|---|
| Khánh Hòa |
| Hồ Chí Minh |
Loài khác trong họ Syngnathidae
| Tên gọi | Tên khoa học | Sách Đỏ VN | IUCN | NĐ 84/2021 |
|---|---|---|---|---|
| Cá ngựa đen | Hippocampus kuda | — | — | — |
| Cá ngựa mõm ngắn | Hippocampus mohnikei | — | EN - Nguy cấp | — |
| Cá ngựa gai | Hippocampus histrix | — | — | — |
| Cá ngựa ba chấm | Hippocampus trimaculatus | — | — | — |
| Cá ngựa gai | Hippocampus spinosissimus | — | — | — |
| Cá ngựa thân trắng | Hippocampus kelloggi | — | — | — |
Câu hỏi thường gặp
Cá ngựa vằn là loài gì?
Cá ngựa vằn có nằm trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm không?
Cá ngựa vằn được xếp hạng bảo tồn thế nào?
Vì sao cá ngựa vằn bị đe dọa?
Căn cứ pháp lý
- Luật Đa dạng sinh học 2008
- Nghị định 06/2019/NĐ-CP
- Nghị định 84/2021/NĐ-CP
- Nghị định 160/2013/NĐ-CP
- Nghị định 26/2019/NĐ-CP
