Yến phi (Iphigenia indica)

Iphigenia indica (L.) A.Gray ex Kunth

Tên địa phương: Sơn từ cô, Thào bối mẫu, Thổ bối mẫu

Tên đồng danh: Melanthium indicum L. 1771

Mã định danh quốc gia: 3PV23.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Danh lục Đỏ IUCN	LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.

›

›

›

›

HọColchicaceae

›

ChiIphigenia

Yến phi có tên khoa học Iphigenia indica (L.) A.Gray ex Kunth, thuộc họ Colchicaceae, bộ Liliales, lớp Liliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 2 tỉnh, thành phố: Gia Lai, Lâm Đồng.

Loài đã được kiểm kê tại 4 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	EN - Nguy cấp Endangered	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Danh lục Đỏ IUCN	LC - Ít quan tâm Least Concern	Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cỏ nhiều năm, thân hành nhỏ, đường kính 0,7-1,5 cm, có vỏ mầu nâu bao ngoài; thân trên mặt đất đơn độc, cao 15-25 cm. Lá mọc trên thân; phiến lá hình dải, hình mũi giáo, cỡ 6-10x0,3-1,2 cm, gốc lá dạng bẹ ôm lấy thân. Cụm hoa ngù, mọc ở đỉnh trục hoa, có 2-10 hoa. Hoa đều, lưỡng tính. Bao hoa 6 mảnh, màu tím nâu, rời nhau, xếp 2 vòng. Nhị 6, rời nhau, chỉ nhị dính ở gốc mảnh bao hoa, có lông tuyến, bao phấn hình thận, dài l mm. Bầu thượng, hình thuôn, có múi, 3 ô, mỗi ô nhiểu noãn. Quả nang, hình trứng ngược, dài 1 cm, mở theo kiểu cắt vách. Hạt to, có cánh

Đặc tính sinh học

Là loài hiếm. Mùa ra hoa tháng 11-12, mùa quả tháng 2-3 (năm sau). Mọc tự nhiên dưới rừng Thông, bãi Cỏ sườn núi, dưới rừng thưa, thảo nguyên

Môi trường sinh sống

Mọc tự nhiên dưới rừng Thông, bãi Cỏ sườn núi, dưới rừng thưa, thảo nguyên

Tình trạng sinh sống

Là loài hiếm, đồng thời nạn phá rừng miền núi làm cho nơi cư trú bị xâm hại

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Sự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống
Giá trị của loài	Giá trị khoa học · Giá trị y tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Gia Lai
Lâm Đồng

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Vườn quốc gia Núi Chúa	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Khánh Hòa
Vườn quốc gia Chư Yang Sin	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Đắk Lắk
Vườn quốc gia Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia	Tuyên Quang
Vườn quốc gia Vũ Quang	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hà Tĩnh

Câu hỏi thường gặp

Yến phi là loài gì?

Yến phi có tên khoa học Iphigenia indica (L.) A.Gray ex Kunth, thuộc họ Colchicaceae, bộ Liliales, lớp Liliopsida, giới Plantae. Cỏ nhiều năm, thân hành nhỏ, đường kính 0,7-1,5 cm, có vỏ mầu nâu bao ngoài; thân trên mặt đất đơn độc, cao 15-25 cm. Lá mọc trên thân; phiến lá hình dải, hình mũi giáo, cỡ 6-10x0,3-1,2 cm, gốc lá dạng bẹ ôm lấy thân. Cụm hoa ngù, mọc ở đỉnh trục hoa, có 2-10 hoa. Hoa đều, lưỡng tính. Bao hoa 6 mảnh, màu tím nâu, rời nhau, xếp 2 vòng. Nhị 6, rời nhau, chỉ nhị dính ở gốc mảnh bao hoa, có lông tuyến... Loài được ghi nhận phân bố tại Gia Lai, Lâm Đồng.

Yến phi được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. Danh lục Đỏ IUCN xếp loài ở hạng LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Yến phi phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 4 khu: Vườn quốc gia Núi Chúa, Vườn quốc gia Chư Yang Sin, Vườn quốc gia Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn, Vườn quốc gia Vũ Quang.

Vì sao yến phi bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống. Về tình trạng sinh sống: Là loài hiếm, đồng thời nạn phá rừng miền núi làm cho nơi cư trú bị xâm hại

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 07/01/2026. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.