Trèo cây lưng đen (Sitta formosa)

Trèo cây lưng đen có tên khoa học Sitta formosa Blyth, 1843, thuộc họ Sittidae, bộ Passeriformes, lớp Aves, giới Animalia.

Loài này được ghi nhận trong 1 danh mục pháp lý về bảo tồn: Loài được ưu tiên bảo vệ — Động vật.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 5 tỉnh, thành phố: Lào Cai, Lai Châu, Tuyên Quang, Cao Bằng, Nghệ An.

Loài đã được kiểm kê tại 4 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Kích thước cơ thể: 16.5 cm. Cá thể trưởng thành: Kích thước cơ thể lớn hơn so với các loài Trèo cây khác, phần trên cơ thể đen điểm các sọc trắng, xanh nước biển, cánh đen điểm hai viền trắng ngang nhỏ, phần dưới cơ thể hung vàng, họng và hai bên đầu xám nhạt, viền mắt trắng nhỏ. Con non: Gần giống cá thể trưởng thành nhưng các sọc trắng phía trên cơ thể nhạt hơn, phần dưới cơ thể trắng nhạt hơn.

Toàn bộ lông phía dưới cơ thể có màu hung nâu, nhạt hơn ở họng, phía trên cơ thể nhìn chung có màu đen, đỉnh đầu và gáy có sọc trắng mảnh, mút lông bao cánh tạo thành 2 vành màu trắng

Đặc tính sinh học

Thường gặp kiếm ăn ở tầng giữa hay trên tán cây to, xung quanh cành, những chỗ có rêu, địa y và lan.

Trong mùa sinh sản gặp ở độ cao 1.500 - 2.400m, vào thời gian khác có thể gặp chim ở những chỗ thấp hơn, nhưng không dưới 600m, mặc dầu có lúc người ta đã gặp trên độ cao 300m ở vùng phía đông dãy HiMalayxia. Tại vùng Trung Lào, gặp chúng ở rừng thông pơ mu . Kiếm ăn trong đàn hỗn hợp với một số loài chim nhỏ khác

Làm tổ trong tháng 4 - 5 (ở Ấn Độ), đẻ 4 - 6 trứng, màu trắng có vệt đỏ tối kích thước trứng: 20.8 x 15.3mm

Môi trường sinh sống

Sống tại các khu vực rừng lá rộng thường xanh, bán thường xanh, phân bố từ độ cao 700-2.300 m.

Tình trạng sinh sống

Loài hiếm, số lượng ít, đang bị đe doạ ở Việt Nam, khu vực và trên thế giới. Trong những năm gần đây đã tìm thấy 3 - 5 tiểu quần thể tại một số nơi khác nhau ở vùng núi Hoàng Liên Sơn thuộc địa phận của Lào Cai, Lai Châu , và vùng núi Du Già, Tây Côn Lĩnh (Hà Giang). Nguyên nhân đe doạ chủ yếu là do các vùng rừng nơi cư trú thích hợp bị huỷ hoại, thu hẹp, và bị chia cắt mạnh.

Sự phục hồi của rừng tại các vùng núi cao tại Khu bảo tồn thiên nhiên Hoàng Liên Sơn, Văn Bàn ở Lao Cai là cơ sở bảo đảm cho Trèo cây lưng đen được bảo vệ và gia tăng số lượng trong tương lai ở Việt Nam.

Thường di chuyển theo đàn nhỏ, kiếm ăn theo đàn hỗn hợp.

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Sittidae