Nghi lễ Gội đầu (Lúng ta) của người Thái trắng là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, phân bố tại Sơn La, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2020.
| Tiêu chí | Nội dung |
|---|---|
| Tên di sản | Nghi lễ Gội đầu (Lúng ta) của người Thái trắng |
| Loại hình (Luật 2024) | Tập quán xã hội và tín ngưỡng — khoản 3 Điều 10 |
| Loại hình ghi trong quyết định | Tập quán xã hội và tín ngưỡng |
| Tỉnh, thành phố hiện hành | Sơn La |
| Địa bàn cụ thể | Huyện Quỳnh Nhai, Sơn La |
| Dân tộc chủ thể | Người Thái — nhóm Thái Trắng |
| Quyết định công bố | 260/QĐ-BVHTTDL ngày 22/01/2020 |
| Năm ghi danh | 2020 |
| Số thứ tự trong Danh mục | 337 |
Nghi lễ Gội đầu (Lúng Ta) của người Thái trắng ở huyện Quỳnh Nhai, tỉnh Sơn La, gắn với câu chuyện về Nàng Han xinh đẹp, giả trai đi đánh giặc, chiến thắng trở về vào ngày 30 Tết, nàng cùng quân lính nghỉ ngơi, tắm gội bên bờ suối để ăn mừng chiến thắng và đón năm mới. Nơi nàng tắm, bầu trời bỗng tỏa ánh hào quang, xuất hiện một đám mây ngũ sắc đón nàng về trời. Để tỏ lòng kính trọng và biết ơn công lao to lớn của Nàng, người dân của 16 châu Thái, trong đó có Châu Chiên (Châu Quỳnh Nhai) đã lập miếu thờ Nàng Han (tại bản Mường Chiên, xã Mường Chiên), thờ cúng vào dịp lễ, tết và tổ chức nghi lễ gội đầu vào chiều 30 Tết hằng năm để cầu mong Nàng che chở, ban phát cho con người sức khỏe, tình yêu, hạnh phúc và bản, mường yên vui, mùa màng bội thu. Nghi lễ Gội đầu chứa đựng lịch sử hình thành làng bản, môi trường sống, lịch sử của từng thời kỳ trong quá trình hình thành và phát triển miền đất nằm dọc theo tả ngạn sông Đà, về tình yêu quê hương và sự gắn kết cộng đồng. Nghi lễ thể hiện giá trị tín ngưỡng phồn thực cổ xưa, giao hòa âm dương, những giá trị diễn xướng khác nhau như múa, nhạc, hát... hòa cùng với nhau, đáp ứng nhu cầu mong người yên, vật thịnh, vạn vật sinh sôi, phát triển; thể hiện văn hóa ứng xử giữa con người với con người, con người với thiên nhiên, con người với thế giới thần linh.
Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: http://dsvh.gov.vn/nghi-le-goi-dau-lung-ta-cua-nguoi-thai-trang-3266.
Cùng chủ thể là người Thái, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Nghi lễ Gội đầu (Lúng ta) của người Thái trắng.
Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) và Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.