Thứ mạt (Azima sarmentosa)

Azima sarmentosa (Blume) Benth. & Hook. fil.

Tên địa phương: Chùm khét, Chùm lé, Gai ma, Gai me
Mã định danh quốc gia: K5P8.HSL
Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm
Danh mụcTình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Danh lục Đỏ IUCNLC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.

Thứ mạt có tên khoa học Azima sarmentosa (Blume) Benth. & Hook. fil., thuộc họ Salvadoraceae, bộ Brassicales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp EN - Nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; LC - Ít quan tâm theo Danh lục Đỏ IUCN.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 6 tỉnh, thành phố: Khánh Hòa, Lâm Đồng, Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Vĩnh Long, Cà Mau.

Loài đã được kiểm kê tại 4 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giáHạngÝ nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007EN - Nguy cấp
Endangered
Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần.
Danh lục Đỏ IUCNLC - Ít quan tâm
Least Concern
Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây bụi hoặc gỗ nhỏ, có gai rất nhọn, gai dài tới 1,5-1,8 cm. Cành gần hình 4 cạnh. Lá mọc đối, hình bầu dục rộng, đôi khi gần tròn, cỡ 3,5-4x2,5-4 cm, chóp lá thành mũi nhọn, gốc lá tù, mép nguyên; gân bên 5 đôi. Lá kèm rất nhỏ, sớm rụng. Cụm hoa chuỳ ở nách lá và đỉnh cành, dài 2-5 cm, Hoa nhỏ, dài và rộng 3 mm, đơn tính, màu trắng. Hoa đực có 4 lá đài rời, hình thuôn, dài 2,5 mm. Nhị 4; bao phấn hình bầu dục; bầu thoái hoá. Hoa cái có đài hợp ở dưới, phía trên xẻ thành 4 thùy, có 4 nhị lép với bao phấn bất thụ hình mũi tên; bầu hình cầu, 4 ô, vòi ngắn, có 2 đầu nhụy. Quả mọng, đường kính 6 mm, màu trắng, có cuống, chứa 2-3 hạt.

Đặc tính sinh học

Cây bụi hoặc gỗ nhỏ, có gai rất nhọn. Mùa hoa tháng 8-11. Mọc rải rác ở vùng ven biển.

Môi trường sinh sống

Mọc rải rác ở vùng ven biển.

Tình trạng sinh sống

Là đại diện duy nhất cùa chi Azima cũng như của họ Salvadoraceae ở Việt Nam. Quả ăn được. Nhiều điểm phân bố như Phan Rang (Ninh Thuận), Phan Thiết (Bình Thuận), Cần Giuộc (Long An), Ba Tri (Bến Tre) đều đã bị xâm hại nặng nề; bị khai thác để làm thuốc.

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhậnSự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức
Giá trị của loàiGiá trị khoa học · Giá trị y tế · Giá trị đặc biệt khác

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Khánh Hòa
Lâm Đồng
Hồ Chí Minh
Tây Ninh
Vĩnh Long
Cà Mau

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiênPhân loạiĐịa bàn
Vườn quốc gia Núi ChúaDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtKhánh Hòa
Vườn quốc gia Côn ĐảoDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtHồ Chí Minh
Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần GiờDi sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệtHồ Chí Minh
Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Thạnh PhúDi sản thiên nhiên cấp tỉnhVĩnh Long

Câu hỏi thường gặp

Thứ mạt là loài gì?

Thứ mạt có tên khoa học Azima sarmentosa (Blume) Benth. & Hook. fil., thuộc họ Salvadoraceae, bộ Brassicales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Cây bụi hoặc gỗ nhỏ, có gai rất nhọn, gai dài tới 1,5-1,8 cm. Cành gần hình 4 cạnh. Lá mọc đối, hình bầu dục rộng, đôi khi gần tròn, cỡ 3,5-4x2,5-4 cm, chóp lá thành mũi nhọn, gốc lá tù, mép nguyên; gân bên 5 đôi. Lá kèm rất nhỏ, sớm rụng. Cụm hoa chuỳ ở nách lá và đỉnh cành, dài 2-5 cm, Hoa nhỏ, dài và rộng 3 mm, đơn tính, màu trắng. Hoa đực có 4 lá đài rời, hình thuôn, dài 2,5 mm. Nhị 4; bao phấ... Loài được ghi nhận phân bố tại Khánh Hòa, Lâm Đồng, Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Vĩnh Long, Cà Mau.

Thứ mạt được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng EN - Nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng rất lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai gần. Danh lục Đỏ IUCN xếp loài ở hạng LC - Ít quan tâm — Đã được đánh giá nhưng chưa thuộc bất kỳ hạng bị đe dọa nào. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Thứ mạt phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 4 khu: Vườn quốc gia Núi Chúa, Vườn quốc gia Côn Đảo, Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Thạnh Phú.

Vì sao thứ mạt bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống; Săn bắt, khai thác quá mức. Về tình trạng sinh sống: Là đại diện duy nhất cùa chi Azima cũng như của họ Salvadoraceae ở Việt Nam. Quả ăn được. Nhiều điểm phân bố như Phan Rang (Ninh Thuận), Phan Thiết (Bình Thuận), Cần Giuộc (Long An), Ba Tri (Bến Tre) đều đã bị xâm hại nặng nề; bị khai thác để làm thuốc.

Căn cứ pháp lý

  • Luật Đa dạng sinh học 2008
  • Nghị định 06/2019/NĐ-CP
  • Nghị định 84/2021/NĐ-CP
  • Nghị định 160/2013/NĐ-CP
  • Nghị định 26/2019/NĐ-CP
Cập nhật từ nguồn: 24/10/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.

Danh mục công cụ 120

Thuế & kế toán14
Lao động & BHXH8
Doanh nghiệp16
Tài chính8
Dân sự10
Hành chính6
Giao thông16
Đất đai & xây dựng4
Nông nghiệp6
Giáo dục16
Y tế7
Lịch & văn hóa9
Xem tất cả 120 công cụ