Thiên tuế biển (Cycas edentata de)

Thiên tuế biển có tên khoa học Cycas edentata de Laub., thuộc họ Cycadaceae, bộ Cycadales, lớp Cycadopsida, giới Plantae.

Loài này được ghi nhận trong 4 danh mục pháp lý về bảo tồn: Nhóm IIA; Phụ lục II CITES; Nhóm IIA; Nhóm IIA.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007; VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2024; EN - Nguy cấp theo Danh lục Đỏ IUCN (2022).

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: An Giang.

Loài đã được kiểm kê tại 1 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Tình trạng pháp lý của loài

Mỗi nhãn dưới đây tương ứng với một danh mục do văn bản quy phạm pháp luật ban hành. Bấm vào tên văn bản để đọc toàn văn trong kho.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Thân hoá gỗ, cao 3-10 m, đường kinh 11-20 cm, Vỏ nhẵn màu xám trắng, mang nhiểu lá xếp thành vài vòng ở đinh thân. Lá vảy (cataphylls) hình tam giác hẹp, mềm, có lông dày màu nâu vàng, dài 4-7 cm. Lá màu xanh sẫm bóng, dài 1,5-2,3 m, có 100 tới 170 lá chét giả (pinnae), mọc đối nhau tạo thành góc 1800; cuống lá dài 50-90 cm, nhẵn, có nhiều gai nhọn phân phối từ 5 tới 60% chiều dài cuống, lá chét ở phần gốc trục lá (rachis) dài 17-26 cm. không tiêu giảm thành gai; lá chét mọc ở phiá giữa trục dài 26-35 cm. rộng 1,4-1,9 cm (gốc rộng 6-8 mm), phẳng, mép nhẵn, nhọn đầu, đính vào trục lá với góc 65- 80°, men xuống trục 8-1 3 mm, cách nhau 15-35 mm. Nón đực hình trứng hẹp, màu vàng cam, dài 35-45 cm, đường kính 13-17 cm. Vẩy nhị cứng, không dày ở lưng, dài 38 mm, rộng 21 mm, phần hữu thụ (mang túi phấn) ở dưới, dài 29 mm, phân bất thụ (không mang túi phấn) ở trên, dài 9 mm với mũi nhọn sắc, nhô cao, dài 24 mm. Vảy noãn dài 30- 50 cm, mang 4-8 noãn nhẵn: phiến vẩy hình mác, dài 9-1 2 cm, rộng 2.5- 4 cm, mép xẻ sâu thành 6-14 thùy nhọn bên mềm, tù đầu, thùy nhọn đỉnh dài hơn đến 25-40 mm, rộng 5-8 mm ở gốc. Hạt hình trứng phẳng, dài 52 mm, rộng 43 mm, vỏ hạt màu vàng nâu, dày 4 mm. không có xơ.

Đặc tính sinh học

Nguổn gen quý. Khả năng tạo hạt tốt, hạt nổi và được phát tán bằng nước biển. Tái sinh từ hạt bình thường. Cây chịu hạn và ưa sáng, mọc ở các trảng cây bụi chịu hạn dọc bờ biển, trên mức triều cường.

Môi trường sinh sống

Cây chịu hạn và ưa sáng, mọc ở các trảng cây bụi chịu hạn dọc bờ biển, trên mức triều cường.

Tình trạng sinh sống

Tuy ở Việt Nam loài phân bố hẹp, sự hiểu biết còn ít, nhưng trên thế giới, loài này lại có vùng phân bố tương đối rộng, điều kiện phát tán tốt và được trồng nhiều tại các vườn thực vật. Hiện loài đang được bảo vệ tại Vườn quốc gia Phú Quốc, song khả năng đe dọa sẽ tăng lên nếu mối trường sống bị phá hủy và sự buôn bán trái phép gia tăng.

Mối đe dọa và giá trị

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Loài khác trong họ Cycadaceae