Mạy châu (Carya tonkinensis)

Carya tonkinensis Lecomte

Mã định danh quốc gia: RHT9.HSL

Nhóm hồ sơ: Loài nguy cấp, quý, hiếm

Danh mục	Tình trạng của loài
Sách Đỏ Việt Nam 2007	VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

›

›

›

›

›

ChiCarya

Mạy châu có tên khoa học Carya tonkinensis Lecomte, thuộc họ Juglandaceae, bộ Fagales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae.

Về hạng bảo tồn, loài được xếp VU - Sẽ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam 2007.

Dữ liệu phân bố ghi nhận loài tại 1 tỉnh, thành phố: Sơn La.

Loài đã được kiểm kê tại 3 khu bảo tồn thiên nhiên, di sản thiên nhiên trong nước.

Hạng bảo tồn

Hạng bảo tồn là kết quả đánh giá khoa học về nguy cơ tuyệt chủng, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không. Một loài có thể được xếp hạng mà chưa thuộc danh mục nào, và ngược lại.

Nguồn đánh giá	Hạng	Ý nghĩa
Sách Đỏ Việt Nam 2007	VU - Sẽ nguy cấp Vulnerable	Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần.

Đặc điểm và sinh thái

Đặc điểm nhận dạng

Cây gỗ, trung bình, rụng lá, cao 15-25(30) m, đường kính 30-70cm, vỏ nâu xám hay xanh thẫm, cành non có vảy vàng. Lá kép lông chim lẻ, cỡ 15-25x5-7 cm; lá chét mọc đối, gần như không cuống; phiến lá hình bầu dục-mũi mác, đầu có mũi nhọn, gốc hình nêm, mép khía răng; gân bên 15-20(25) đôi. Hoa đơn tính. Cụm hoa đực 2-3 bông, hình đuôi sóc ở đầu cành. Hoa đực: cuống dài 5 mm, bao hoa 2-3 thùy không đều, 5-6 nhị. Cụm hoa cái ngắn, ít hoa. Hoa cái: bao hoa hình chén, 4 răng không đều, mặt ngoài có lông; bầu dưới, gần như không. vòi nhụy, núm nhụy 2. Quả hạch hình cầu, đường kính 2,4-2,8 cm, dẹt 2 đầu, khi chín vỏ quả ngoài nứt thành 4 mảnh, nhân cũng nứt thành 2 mảnh

Đặc tính sinh học

Cây gỗ, trung bình, rụng lá. Gỗ hồng tốt. Hạt cho dầu béo, vỏ quả chế than hoạt tính. Mùa hoa tháng 3-4, quả chín tháng 7-8. Tái sinh bằng hạt. Mọc rải rác trong rừng thường xanh hay nửa rụng lá trên đất ẩm dày thoát nước tốt, ở độ cao 500-1200 m

Môi trường sinh sống

Rừng thường xanh hay nửa rụng lá trên đất ẩm dày thoát nước tốt, ở độ cao 500-1200 m

Tình trạng sinh sống

Loài có khu phân bố hẹp, bị khai thác và diện tích rừng giảm sút trên 20% hiện tại và trong tương lai 5-10 năm tới. Loài sẽ nguy cấp

Mối đe dọa và giá trị

Mối đe dọa được ghi nhận	Sự suy giảm quần thể · Mất môi trường sống · Săn bắt, khai thác quá mức
Giá trị của loài	Giá trị kinh tế

Phân bố tại Việt Nam

Địa danh đã được quy về đơn vị hành chính hiện hành sau sắp xếp năm 2025.

Tỉnh, thành phố có ghi nhận phân bố
Sơn La

Khu bảo tồn ghi nhận loài

Theo kết quả kiểm kê loài tại các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên trong Cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học quốc gia.

Khu bảo tồn / di sản thiên nhiên	Phân loại	Địa bàn
Khu dự trữ thiên nhiên Xuân Nha	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Sơn La
Khu dự trữ thiên nhiên Mường La	Di sản thiên nhiên cấp tỉnh	Sơn La
Vườn quốc gia Cát Bà	Di sản thiên nhiên cấp quốc gia đặc biệt	Hải Phòng

Loài khác trong họ Juglandaceae

Tên gọi	Tên khoa học	Sách Đỏ VN	IUCN	NĐ 84/2021
Chò đãi	Annamocarya sinensis	EN - Nguy cấp	EN - Nguy cấp	—
Đuôi ngựa	Rhoiptelea chiliantha	EN - Nguy cấp	VU - Sẽ nguy cấp	—

Câu hỏi thường gặp

Mạy châu là loài gì?

Mạy châu có tên khoa học Carya tonkinensis Lecomte, thuộc họ Juglandaceae, bộ Fagales, lớp Magnoliopsida, giới Plantae. Cây gỗ, trung bình, rụng lá, cao 15-25(30) m, đường kính 30-70cm, vỏ nâu xám hay xanh thẫm, cành non có vảy vàng. Lá kép lông chim lẻ, cỡ 15-25x5-7 cm; lá chét mọc đối, gần như không cuống; phiến lá hình bầu dục-mũi mác, đầu có mũi nhọn, gốc hình nêm, mép khía răng; gân bên 15-20(25) đôi. Hoa đơn tính. Cụm hoa đực 2-3 bông, hình đuôi sóc ở đầu cành. Hoa đực: cuống dài 5 mm, bao hoa 2-3 thùy không... Loài được ghi nhận phân bố tại Sơn La.

Mạy châu được xếp hạng bảo tồn thế nào?

Sách Đỏ Việt Nam 2007 xếp loài ở hạng VU - Sẽ nguy cấp — Đối mặt nguy cơ tuyệt chủng lớn ngoài thiên nhiên trong tương lai tương đối gần. Hạng bảo tồn phản ánh mức độ nguy cơ tuyệt chủng theo đánh giá khoa học, khác với việc loài có nằm trong danh mục pháp lý hay không.

Mạy châu phân bố ở khu bảo tồn nào?

Dữ liệu kiểm kê ghi nhận loài tại 3 khu: Khu dự trữ thiên nhiên Xuân Nha, Khu dự trữ thiên nhiên Mường La, Vườn quốc gia Cát Bà.

Vì sao mạy châu bị đe dọa?

Cơ sở dữ liệu ghi nhận các mối đe dọa chính với loài gồm: Sự suy giảm quần thể; Mất môi trường sống; Săn bắt, khai thác quá mức. Về tình trạng sinh sống: Loài có khu phân bố hẹp, bị khai thác và diện tích rừng giảm sút trên 20% hiện tại và trong tương lai 5-10 năm tới. Loài sẽ nguy cấp

Căn cứ pháp lý

Luật Đa dạng sinh học 2008
Nghị định 06/2019/NĐ-CP
Nghị định 84/2021/NĐ-CP
Nghị định 160/2013/NĐ-CP
Nghị định 26/2019/NĐ-CP

Cập nhật từ nguồn: 20/10/2025. Trang này tổng hợp lại dữ liệu công bố công khai và đối chiếu với văn bản pháp luật hiện hành; khi cần căn cứ chính thức, tra cứu trực tiếp văn bản gốc.