Danh lam thắng cảnh Đập Đồng Cam

Di sản thiên nhiên cấp quốc gia

Đắk Lắk

Thành lập năm 2022

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Danh lam thắng cảnh Đập Đồng Cam là di sản thiên nhiên cấp quốc gia, nằm trên địa bàn Đắk Lắk, thành lập năm 2022.

Khu vực được xác lập theo QĐ 2085/QĐ-BVHTTDL 2022 về việc xếp hạng di tích quốc gia của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, ngày 04/09/2022. Cơ quan quản lý: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Giới thiệu

Đập Đồng Cam do kỹ sư người Pháp Lefevre thiết kế, là công trình đầu mối của hệ thống thủy lợi lớn nhất tỉnh Phú Yên (cũ), hoàn thành năm 1932, với hơn 2.500 hạng mục lớn nhỏ, phục vụ tưới tiêu cho vùng lúa rộng 220 km², ngoài ý nghĩa về mặt kinh tế, xã hội và lịch sử, đập có giá trị thẩm mỹ lẫn kỹ thuật cao, kiến trúc độc đáo, cảnh quan đẹp. Sau khi hoàn thành công trinh thủy nông Đồng Cam gồm hệ thống đập đầu mối với 1 đập chắn xây dựng trên nền đá đá tự nhiên có chiều cao trung bình là 5m, trong đó nơi cao nhất là 10m và nơi thấp nhât là 3m. chiều dài đập 654,9m, chiều dài phần tràn nước là 590m, kết cấu bằng đá xây. Năm 1999 bọc lại bằng bê tông cốt thép đoạn đập tràn nước dài 590m, chiều dày bình quân 35cm.

Ở hai đầu thân đập chỗ tiếp giáp với bờ sông có hệ thống cống lấy nước và cổng xả cát với 3 cửa cống ở phía bắc và 4 cửa cống ở phía nam. Từ các cửa cống này nước được cho chảy vào kênh chính Bắc và kênh chính Nam. Để xây dựng hai con kênh này phải đào xuyên qua các khối đá núi rắn chắc trong đó đoạn đào qua các khối đá ở bờ Bắc dài 964m, đoạn ở bờ nam dài 1975m. Tổng chiều dài kênh chính hữu ngạn dài 36km và 9 kênh phụ và mương dài 49km tưới cho 11.000 ha. Kênh chính tả ngạn là 32km và 7 kênh phụ và mương dài 48km tưới cho 8.000 ha.

Tại khu vực đập đầu mối Đồng Cam có Bia Tưởng niệm được xây dựng vào năm 1929, ghi tên 54 người hy sinh trong quá trính xây dựng đập Đồng Cam. Miếu Sơn thần nằm cách bia Tường niệm khoảng 100m về phía đông, thể hiện tín ngưỡng tâm linh đối với vị thần Núi của người dân Phú Yên trong tiến trình lịch sử.

Từ khi có công trình này toàn bộ sản xuất nông nghiệp ở đồng bằng Tuy Hòa có bước phát triển nhảy vọt, từ một vùng đồng bằng chỉ sản xuất một vụ bấp bênh với tên gọi là “Đồng Gieo”, sau khi có công trình thủy nông đã trở thành một vùng sản xuất với 2 đến 3 vụ lúa ăn chắc, năng suất tăng lên gấp nhiều lần, đem lại sự trù phú cho đồng bằng Tuy Hoà. Từ lâu, hệ thống thuỷ nông Đồng Cam đã được xem là “mạch sống quê hương” ăn sâu vào ký ức của người của người dân Phú Yên (cũ).

Công trình đập Đồng Cam không chỉ là một công trình đại thủy nông có giá trị to lớn về mặt kỹ thuật mà còn có ý nghĩa xã hội và nhân văn sâu sắc; đập Đồng Cam là một di sản văn hóa kết tinh công sức và trí tuệ của lớp người đi trước. Việc xác định vị trí xây dựng, thiết kế công trình, việc tính toán chuẩn xác cho từng hạng mục công trình, sức bền vượt thời gian của công trình, đặc biệt là quá trình thi công hoàn thành công trình chủ yếu bằng sức người trong thời điểm chưa có nhiều phương tiện kỹ thuật hỗ trợ là điều khiến thế hệ hôm nay hết sức trân trọng. Lễ hội đập Đồng Cam diến ra vào các ngày 7 và ngày 8 tháng Giêng (Âm lịch).

Hình ảnh

Nguồn ảnh: https://phuhoa1.daklak.gov.vn/

Thông tin quản lý

Khu bảo tồn khác cùng địa bàn