Chữ Nôm của người Tày

Chữ Nôm của người Tày là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình biểu đạt và truyền thống truyền khẩu, phân bố tại Thái Nguyên, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2014.

Biểu đạt và truyền thống truyền khẩuGhi danh 2014Người Tày

Thông tin ghi danh

Tiêu chíNội dung
Tên di sảnChữ Nôm của người Tày
Loại hình (Luật 2024)Biểu đạt và truyền thống truyền khẩu — khoản 1 Điều 10
Loại hình ghi trong quyết địnhTiếng nói, chữ viết (theo bảy loại hình Luật 2001)
Tỉnh, thành phố hiện hànhThái Nguyên
Tên tỉnh trong quyết địnhBắc Kạn (trước sắp xếp 2025)
Địa bàn cụ thểBắc Kạn
Dân tộc chủ thểNgười Tày
Quyết định công bố2684/QĐ-BVHTTDL ngày 25/08/2014
Năm ghi danh2014
Số thứ tự trong Danh mục51

Giới thiệu về Chữ Nôm của người Tày

Cư dân Tày tại Bắc Kạn từ lâu đời đã biết sử dụng hệ thống ký tự chữ Hán để ghi âm tiếng Tày và được các nhà nghiên cứu gọi là chữ Nôm Tày. Về loại hình, chữ Nôm Tày là chữ khối vuông, thuộc thể loại chữ tượng hình, kế tục và phát triển từ chữ Hán của dân tộc Hán ở phương Bắc. Là thể chữ tượng hình, chữ khối vuông nên trong cách viết, chữ Nôm Tày cũng phải tuân thủ trình tự, cách thức viết chữ của chữ Hán đó là: Trên trước, dưới sau; trong trước, ngoài sau; trái trước, phải sau; viết từ trái sang phải, từ trên xuống dưới (theo hàng dọc); sử dụng bộ thủ chữ Hán để nhận biết ngữ nghĩa, mặt chữ. Chữ Nôm Tày được viết trên giấy bản do người dân địa phương tự sản xuất (tiếng Tày gọi là chỉa sla), khi viết dùng bút lông thấm mực tàu tay đưa đều ngọn bút trên giấy viết tạo thành nét thanh, nét đậm. Muốn viết chữ đẹp phải khổ luyện sao cho tay viết vừa mềm mại, vừa rắn rỏi; nét chữ lúc thanh, lúc đậm, chữ viết vuông vắn, cân xứng, đều đặn. Người Tày quan niệm đây là chữ của “thánh hiền” nên khi viết phải cung kính, tư thế ngay ngắn, sách vở để trong rương, trong hòm như những vật quý trong gia đình. Chữ Nôm Tày được dùng để ghi chép nhiều nhất trong sách cúng của các thầy Tào, ngoài ra còn được dùng để ghi chép các truyện thơ của người Tày, sách hát lượn cọi.

Đoạn giới thiệu trích từ bộ dữ liệu mở Open Development Vietnam — Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của các dân tộc thiểu số, giấy phép CC BY-SA 4.0, nguồn gốc: https://chunom.net/Bao-ton-chu-Nom-cua-dan-toc-Tay-tinh-Bac-Kan-27.htm....

Đối chiếu loại hình: Luật 2001 và Luật 2024

  • Quyết định ghi danh xếp di sản vào loại hình Tiếng nói, chữ viết — một trong bảy loại hình tại Điều 20 Luật Di sản văn hóa 2001 (số 28/2001/QH10).
  • Từ ngày 01/7/2025, Điều 10 Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) còn sáu loại hình. Loại hình tương ứng là Biểu đạt và truyền thống truyền khẩu: Các hình thức thể hiện thông tin bằng ngôn ngữ, tiếng nói, chữ viết, ký tự và ngữ văn dân gian.
  • Việc đổi cách phân loại không làm mất hiệu lực quyết định ghi danh đã ban hành; di sản vẫn nằm trong Danh mục quốc gia.

Vị trí trong Danh mục quốc gia

Di sản liên quan

Cùng chủ thể là người Tày, cùng địa bàn hoặc cùng loại hình với Chữ Nôm của người Tày.

Câu hỏi thường gặp về Chữ Nôm của người Tày

Chữ Nôm của người Tày là di sản gì?
Chữ Nôm của người Tày là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình biểu đạt và truyền thống truyền khẩu, phân bố tại Thái Nguyên, được ghi danh vào Danh mục quốc gia năm 2014. Chủ thể của di sản là người Tày.
Chữ Nôm của người Tày được công nhận theo quyết định nào?
Di sản được ghi danh vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể theo Quyết định 2684/QĐ-BVHTTDL ngày 25/08/2014 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Thẩm quyền ghi danh quy định tại Điều 13 Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15); hồ sơ khoa học do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh lập.
Chữ Nôm của người Tày thuộc loại hình nào theo Luật Di sản văn hóa 2024?
Quyết định ghi danh xếp di sản này vào loại hình Tiếng nói, chữ viết theo bảy loại hình của Luật Di sản văn hóa 2001 (số 28/2001/QH10). Từ ngày 01/7/2025, Điều 10 Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15) rút còn sáu loại hình và loại hình tương ứng là Biểu đạt và truyền thống truyền khẩu (khoản 1). Việc đổi cách phân loại không làm thay đổi giá trị pháp lý của quyết định đã ban hành.
Chữ Nôm của người Tày ở tỉnh nào?
Di sản phân bố tại Thái Nguyên theo đơn vị hành chính hiện hành. Danh mục gốc ghi theo tên tỉnh trước sắp xếp năm 2025 là Bắc Kạn. Địa bàn cụ thể: Bắc Kạn.
Tỉnh Thái Nguyên có bao nhiêu di sản văn hóa phi vật thể quốc gia?
38 di sản, xem đầy đủ tại trang di sản phi vật thể Thái Nguyên. Trên cả nước có 486 di sản trong Danh mục quốc gia, trong đó 10 di sản cùng loại hình biểu đạt và truyền thống truyền khẩu.

Căn cứ pháp lý: Luật Di sản văn hóa 2024 (số 45/2024/QH15)Nghị định 215/2025/NĐ-CP. Các cột loại hình theo luật hiện hành, tỉnh/thành sau sắp xếp 2025 và dân tộc chủ thể là phần đối chiếu do công cụ bổ sung.

Danh mục công cụ 68

Thuế12
Lương, lao động & bảo hiểm8
Doanh nghiệp & đầu tư8
Danh bạ tổ chức hành nghề luật3
Nhà hàng, khách sạn & dịch vụ4
Tài chính, phí & lệ phí6
Hôn nhân, thừa kế & cấp dưỡng2
Xử phạt & phương tiện3
Lịch & ngày tháng4
Giá cả thị trường & tỷ giá8
Xây dựng & định mức3
Tra cứu hành chính & danh mục4
Văn hóa & di sản3
Xem tất cả 68 công cụ